Tifinagh

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Trójjęzyczna tablica drogowa w Algierii
Wjazd do Kidal. Nazwa jest wypisana w tradycyjnym Tifinagh (ⴾⴸⵍ) i w łacińskiej transkrypcji.

Tifinaghabdżad używany do zapisu niektórych spośród języków berberyjskich, m.in. języka tamazight i języka tuareskiego. Współczesny, zmodyfikowany alfabet, nazywany również neo-tifinagh, opiera się na starożytnym piśmie staroberberskim, znanym z inskrypcji[1]. Tifinagh, do niedawna wypierany przez alfabety łaciński i arabski, od roku 2003 jest wykorzystywany w szkolnictwie marokańskim na poziomie podstawowym do nauczania języka tamazight[2].

Alfabet[edytuj | edytuj kod]

Proste litery (i zmodyfikowane litery)
Code znak Unicode transliteracja nazwa
łaciński arabski IPA
U+2D30 2D30.png a ا æ ya
U+2D31 2D31.png b ب b or β yab
U+2D32 2D32.png b ٻ b or β yab fricative
U+2D33 2D33.png g گ ɡ yag
U+2D34 2D34.png g ڲ ɡ yag fricative
U+2D35 2D35.png dj ج d͡ʒ Berber Academy yadj
U+2D36 2D36.png dj ج d͡ʒ yadj
U+2D37 2D37.png d د j yad
U+2D38 2D38.png d د j yad fricative
U+2D39 2D39.png ض ðˤ yaḍ
U+2D3A 2D3A.png ض ðˤ yaḍ fricative
U+2D3B 2D3B.png e ه ə yey
U+2D3C 2D3C.png f ف f yaf
U+2D3D 2D3D.png k ک k yak
U+2D3E 2D3E.png k ک k Tuareg yak
U+2D3F 2D3F.png ⴿ k ک k yak fricative
U+2D40 2D40.png h
b
ھ
ب
h
b
yah
= Tuareg yab
U+2D41 2D41.png h ھ h Berber Academy yah
U+2D42 2D42.png h ھ h Tuareg yah
U+2D43 2D43.png ح ħ yaḥ
U+2D44 2D44.png ˤ (ε) ع ʕ yaε
U+2D45 Yakh.svg kh (x) خ χ yax
U+2D46 2D46.png kh (x) خ χ Tuareg yax
U+2D47 2D47.png q ق q yaq
U+2D48 2D48.png q ق q Tuareg yaq
U+2D49 2D49.png i ي i yi
U+2D4A 2D4A.png j ج ʒ yaj
U+2D4B 2D4B.png j ج ʒ Ahaggar yaj
U+2D4C 2D4C.png j ج ʒ Tuareg yaj
Code znak Unicode transliteracja nazwa
łaciński arabski IPA
U+2D4D 2D4D.png l ل l yal
U+2D4E 2D4E.png m م m yam
U+2D4F 2D4F.png n ن n yan
U+2D50 2D50.png ny ني nj Tuareg yagn
U+2D51 2D51.png ng ڭ ŋ Tuareg yang
U+2D52 2D52.png p پ p yap
U+2D53 2D53.png u
w
و
ۉ
w yu
= Tuareg yaw
U+2D54 2D54.png r ر r yar
U+2D55 2D55.png ڕ yaṛ
U+2D56 2D56.png gh (ɣ) غ ɣ yaɣ
U+2D57 2D57.png gh (ɣ) غ ɣ Tuareg yaɣ
U+2D58 2D58.png gh (ɣ)
j
غ
ج
ɣ
ʒ
Aïr yaɣ
= Adrar yaj
U+2D59 2D59.png s س s yas
U+2D5A 2D5A.png ص yaṣ
U+2D5B 2D5B.png sh (š) ش ʃ yaš
U+2D5C 2D5C.png t ت t yat
U+2D5D 2D5D.png t ت t yat fricative
U+2D5E 2D5E.png ch (tš) تش t͡ʃ yatš
U+2D5F 2D5F.png ط yaṭ
U+2D60 2D60.png v ۋ v yav
U+2D61 2D61.png w ۉ w yaw
U+2D62 2D62.png y ي j yay
U+2D63 2D63.png z ز z yaz
U+2D64 2D64.png z ز z Tawellemet yaz
= Harpoon yaz
U+2D65 2D65.png yaẓ
U+2D6F 2D6F.png +ʷ ۥ+ ʷ Labio-velarization mark
= Tamatart
= <super> 2D61
Podwójne litery(ligatury są dozwolone)
Code znak Unicode transliteracja nazwa
łaciński arabski IPA
U+2D5C U+2D59 2D5C.png2D59.png ⵜⵙ ts تس t͡s yats
U+2D37 U+2D63 2D37.png2D63.png ⴷⵣ dz دز d͡z yadz
Code znak Unicode transliteracja nazwa
łaciński arabski IPA
U+2D5C U+2D5B 2D5C.png2D5B.png ⵜⵛ ch (tš) تش t͡ʃ yatš
U+2D37 U+2D4A 2D37.png2D4A.png ⴷⵊ dj دج d͡ʒ yadj
Legenda kolorów
Podstawowy Tifinagh (IRCAM Rozszerzony Tifinagh (IRCAM)  Inne Tifinagh litery  Nowoczesne Tuareg litery 

Kodowanie Unicode[edytuj | edytuj kod]

Tifinagh został dodany do standardu Unicode w marcu 2005, w jego wersji 4.1.

Blok Unicode odpowiedzialny za Tifinagh to U+2D30 do U+2D7F. Puste pola reprezentują wartości zarezerwowane.

Tifinagh
Tabela na Unicode.org (PDF)
  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
U+2D3x ⴿ
U+2D4x
U+2D5x
U+2D6x
U+2D7x ⵿

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikipedie w językach berberyjskich:

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]