Hieroglify

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: inne znaczenia.
Hieroglify ze świątyni w Kom Ombo

Hieroglify (stgr. ἱερογλυφικά hieroglyphika, dosł. święte znaki) – najwcześniejszy rodzaj pisma starożytnego Egiptu, obok pisma hieratycznego i demotycznego. Nazwa wywodzi się (podobnie jak nazwa władcy – faraona) z greki i oznacza święte znaki. Grecy nie mogli ich zrozumieć, ale doskonale wiedzieli do czego służą.

W piśmie hieroglificznym występują 3 rodzaje znaków:

Określenie „hieroglify” stosowane jest także w stosunku do innych rodzajów pisma piktograficznego, używanego m.in. przez Azteków i Majów.

Znaki fonetyczne[edytuj | edytuj kod]

Pismo starożytnego Egiptu używało powszechnie znaków fonetycznych do zapisu języka egipskiego. Ze względu na strukturę tego języka, charakterystyczną dla języków afroazjatyckich (występowanie tzw. rdzenia spółgłoskowego), występują jedynie hieroglificzne znaki spółgłoskowe (samogłoski pomijano). Są to znaki oznaczające jedno-, dwie- lub nawet trzy-zgłoski.

Znaki ideograficzne[edytuj | edytuj kod]

Używane były do określenia całych słów. Słowo jest przedstawione wprost, jako wyobrażenie istoty żywej. przedmiotu lub rzeczy, którą można realnie oznaczać. Np. słońce przedstawia jeden hieroglif w kształcie koła z kropką w środku, a dom - to rzut z góry budynku jednoizbowego z zaznaczonym wejściem.

Znaki determinatywne[edytuj | edytuj kod]

Używane były do uściślenia o jaką klasę wyrazów chodzi. Np. wszystkie imiona bóstw były poprzedzane znakiem siedzącej figurki boga (podobnie jak to ma miejsce w piśmie klinowym).

Kierunek pisania[edytuj | edytuj kod]

Hieroglify były zapisywane albo w kolumnach od góry do dołu albo w rzędach od prawej do lewej bądź też odwrotnie. Każdy znak posiada swoje lustrzane odbicie używane do zapisu w odwrotną stronę. Przy czytaniu musimy "spotykać" się z przedstawionymi hieroglifami, tj. czytać od strony, w którą "patrzą" postacie przedstawione przez znaki.

Kartusze[edytuj | edytuj kod]

Do zapisu dwóch najważniejszych imion królewskich używano kartuszy. Między innymi dzięki takim kartuszom francuski egiptolog Jean François Champollion odczytał starożytne "święte znaki".

Zapis liczb[edytuj | edytuj kod]

Starożytni Egipcjanie używali systemu dziesiętnego niepozycyjnego, zwanego obecnie egipskim systemem liczbowym. Istniały specjalne znaki dla 1, 10, 100, 1000 i 10000. W ograniczonym zakresie wykonywano i zapisywano ułamki, z wyjątkiem ułamka 2/3 używano ułamków o liczniku 1, czyli 1/2, 1/3, 1/4, 1/5, 1/6 itd.

Liczebniki
Wartość Hieroglif Translit. Wartość Hieroglif Translit.
1
Z1
wc 10 000
D50
dbc
10
V20
mdw 100 000
I8
ḥfnw
100
V1
št 1 000 000
C11
ḥḥ
1 000
M12
ḫ3 10 000 000
V9
šn


Liczby zapisywano w obu kierunkach (a nawet pionowo). Poniższy przykład jest zapisany od lewej do prawej i od góry do dołu. Przykład, rzeźba w kamieniu z Karnak ukazuje liczbę 4622 jako:

M12 M12 M12 M12
V1 V1 V1
V1 V1 V1
V20 V20 Z1 Z1

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]