Świętopełk Przemyślida

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Świętopełk Przemyślida
Barokowy nagrobek księcia w katedrze w Ołomuńcu
Książę Czech
Okres panowania od 1107
do 1109
Poprzednik Borzywoj II
Następca Władysław I Przemyślida
Dane biograficzne
Dynastia Przemyślidzi
Śmierć 21 września 1109
Ojciec Otto I Piękny
Matka Eufemia węgierska
Dzieci Wacław Henryk Przemyślida
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Świętopełk (zm. 21 września 1109) – książę Czech z ołomunieckiej linii dynastii Przemyślidów. Panował w latach 1107-1109.

Świętopełk był starszym synem Ottona I Pięknego, księcia ołomunieckiego, i jego żony Eufemii. Jego wujem był król Wratysław II. W 1103 roku, wspólnie z księciem Borzywojem II, uczestniczył w wyprawie na Polskę. W 1105 podjął nieudaną próbę obalenia Borzywoja II. W 1107 roku, dzięki wyprawie Bolesława Krzywoustego i króla węgierskiego Kolomana przeciw Czechom, Świętopełk został osadzony na stolcu praskim 14 maja 1107[1].

W 1108 roku książę czeski uczestniczył w niemiecko-czeskim najeździe na Węgry, co spowodowało agresję ze strony Bolesława Krzywoustego na Czechy. Polska wyprawa na Czechy była także związana z brakiem wypełnienia przez Świętopełka układu, w którym zobowiązywał się do zwrotu przez Czechów, zagarniętych grodów na Śląsku (m.in. Racibórz, Kamieniec, Koźle). Próba zdetronizowania go przez polskiego księcia i osadzeniu na jego miejscu Borzywoja II nie doszła do skutku. W 1109 roku pomagał królowi niemieckiemu Henrykowi V w walkach z Polską.

Z nieznaną z imienia żoną miał syna Wacława Henryka. Z jego rozkazu doszło do ostatecznej rozprawy z możnowładczym rodem Wrszowców. W akcie zemsty został przez nich zamordowany[2][3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Taką datę za Kosmasem przedstawia Z.S. Pietras w: Z. S. Pietras: Bolesław Krzywousty. Cieszyn: 1978, s. 90.
  2. O zamordowaniu Świętopełka 21 września 1109 r. mówi wiele źródeł. Pierwszym z nich jest Kronika Czechów Kosmasa, który napisał: „Był jednak w obozie pewien rycerz (...) posłany przez Jana Częsty z rodu Wrszowców(...), wskoczył na konia i wmieszał się wkrótce w środek gromady i z całym natężeniem sił ciskając włócznią między łopatki księcia, najgłębsze wnętrzności zmiażdżył śmierć przynoszącym żelazem (...)” Kosmasa Kronika Czechów. T. III. Cz. XXVII. 2004, s. 110-111. Drugim źródłem jest Annales Pegavienses. Podają one, inaczej niż Kosmas, że księcia zabił żołnierz Wiprechta z Goitzsch, który chciał zwolnić tron czeski dla swego szwagra Borzywoja. Annales Pegavienses. MGH SS XVI, s. 250-251. Trzecim natomiast źródłem jest Kronika Polska. Gall Anonim napisał: „(...) pośrodku swoich padł przebity oszczepem przez pewnego mało znacznego żołnierza, a nikt z jego ludzi nie podniósł ręki do pomszczenia go (...)”. O imieniu tego zabójcy rycerza przekazy źródłowe milczą. Czy był nim żołnierz o imieniu Wiprechta, czy żołnierz rycerza Wiprechta – tu także historycy nie mogą się zgodzić. Gall Anonim: Kronika Polska. T. III. Cz. XVI. Wrocław: 2003, s. 143.
  3. Za opisem Kosmasa w Kosmasa Kronika Czechów i wskazaniem na Jana Częsty, z rodu Wrszowców opowiadają się: V. Novotny w publikacji: V. Novotny: Ceske dejiny. Diiu I cast 2. Od Bretislava I do Premysla I. Praha: 1912, s. 165-166. oraz Gerold Meyer v. Knonau w publikacji: G. Meyer v.Knonau: Jbb. des dt. Reiches unter Heinrich IV. u. Heinrich V. T. VI. München: 1890, s. 100.


Poprzednik
Borzywoj II
Small coat of arms of the Czech Republic.svg Książę Czech
1107-1109
Small coat of arms of the Czech Republic.svg Następca
Władysław I