Maciej Habsburg
| Maciej I Habsburg z Bożej łaski cesarz rzymski, król Niemiec, Węgier, Czech, Dalmacji, Chorwacji, Slawonii, etc. etc. arcyksiążę Austrii, książę Burgundii, Brabancji, Styrii, Karyntii, Karnioli, margrabia Moraw, książę Luksemburga, Górnego i Dolnego Śląska, etc. |
|
.jpg) |
|
| Święty Cesarz Rzymski | |
| Okres panowania | od 13 czerwca 1612 do 20 marca 1619 |
| Poprzednik | Rudolf II Habsburg |
| Następca | Ferdynand II Habsburg |
| król Węgier | |
| Okres panowania | od 1611 do 20 marca 1619 |
| Poprzednik | Rudolf II Habsburg |
| Następca | Ferdynand II Habsburg |
| król Czech | |
| Okres panowania | od 1608 do 20 marca 1619 |
| Poprzednik | Rudolf II Habsburg |
| Następca | Ferdynand II Habsburg |
| arcyksiążę Austrii | |
| Okres panowania | od 1608 do 20 marca 1619 |
| Poprzednik | Rudolf II Habsburg |
| Następca | Ferdynand II Habsburg |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Habsburgowie |
| Urodzony | 24 lutego 1557 |
| Zmarł | 20 marca 1619 |
| Ojciec | Maksymilian II Habsburg |
| Matka | Maria Habsburg |
| Żona | Anna Habsburg |
Maciej Habsburg (ur. 24 lutego 1557 w Wiedniu, zm. 20 marca 1619 w Wiedniu) — król Węgier oraz arcyksiążę Austrii w latach 1608–1619, Czech w latach 1611–1619, cesarz w latach 1612–1619 z dynastii Habsburgów.
Syn cesarza Maksymiliana II Habsburga. Brat cesarza Rudolfa II i namiestników hiszpańskich Niderlandów Ernesta i Albrechta VII oraz wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Maksymiliana III.
W 1593 roku jego starszy brat, cesarz Rudolf II Habsburg mianował go gubernatorem Austrii. Maciej Habsburg przy tej okazji poznał biskupa Wiednia, późniejszego kardynała Melchiora Klesla, i który w później został jego głównym doradcą. W obliczu postępującej choroby psychicznej Rudolfa II, 25 kwietnia 1606 roku zjazd rodziny Habsburgów zadecydował o przekazaniu Maciejowi władzy na Węgrzech. W czerwcu 1606 zawarł ugodę z opozycją węgierską, na mocy której zgodził się przestrzegać na Węgrzech wolności religijnej i przywilejów szlacheckich, a księciem Siedmiogrodu mianował Stefana Bocksaya. Tym sposobem uspokoił sytuację w kraju i zakończył trwającą od 1604 roku uciążliwą rebelię magnacką. Królem Węgier został oficjalnie 2 lata później. 11 listopada 1606 roku podpisał z Turkami Osmańskimi kompromisowy pokój w Zsitvatörök, który nie dawał Habsburgom nowych nabytków terytorialnych, ale zwalniał ich z trybutu na rzecz sułtana. Tym samym zakończył wieloletnią wojnę z Turkami na Węgrzech. Ponieważ Rudolf II nie chciał zgodzić się na takie warunki traktatu, Maciej porozumiał się ze stanami austriackimi i odsunął brata od władzy. W czerwcu 1608 roku bracia zawarli ugodę w Lieben, na mocy której Maciej otrzymał władzę w Austrii i na Morawach, a ponadto koronował się oficjalnie na króla Węgier.
Cesarzem został po śmierci brata w 1612 roku. W swoich rządach opierał się na poradach Klesla, którego w 1611 roku postawił na czele swojej Tajnej Rady, czyli kolegium doradców. Początkowo starał się łagodzić spory religijne tak w Niemczech, jak i w krajach dziedzicznych jednak dążenie do wzmocnienia władzy monarszej w krajach dziedzicznych wywołało zdecydowany opór szlachty, a zniechęcony Maciej w końcu przestał wysłuchiwać skarg protestantów. W ten sposób jego rządy pogłębiły antagonizmy wyznaniowe w krajach habsburskich i doprowadziły do wojny trzydziestoletniej, której bezpośrednią przyczyną była defenestracja praska, do której doszło w praskim zamku na Hradczanach. W marcu 1617 roku zawarł porozumienie z pozostałymi członkami rodziny Habsburgów (w tym królem hiszpańskim Filipem III), w wyniku którego następcą Macieja został jego kuzyn, fanatyczny katolik, książę Styrii Ferdynand. W 1617 roku abdykował na rzecz Ferdynanda w Czechach, a rok później na Węgrzech. Do śmierci pozostał cesarzem i władcą Austrii.
Maciej razem ze swoją żoną ufundowali w Wiedniu Kościół Kapucynów wraz z Kryptą Cesarską, gdzie chcieli być pochowani, a która została później rozbudowana i stała się rodową nekropolią Habsburgów.
Pełna tytulatura [edytuj]
Maciej, z Bożej łaski uświęcony i wybrany cesarz rzymski, po wieki August, król Niemiec, Węgier, Czech, Dalmacji, Chorwacji, Slawonii, etc. etc. arcyksiążę Austrii, książę Burgundii, Brabancji, Styrii, Karyntii, Karnioli, margrabia Moraw, książę Luksemburga, Górnego i Dolnego Śląska, Wirtembergii, Teck etc. książę Szwabii, hrabia Habsburga, Tyrolu, Ferreti, Kyburga, Gorycji etc. landgraf Alzacji, margrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Burgau, Górnych i Dolnych Łużyc etc. pan Marchii Wendyjskiej, Salin, Port Naon etc. etc. etc.
Genealogia [edytuj]
| Prapradziadkowie |
król Polski |
Gaston II de Foix-Candale |
cesarz rzymski |
król Hiszpanii i Aragonii |
Ferdynand Aviz |
|||
| Pradziadkowie |
król Czech i Węgier |
król Kastylii i Leónu |
Maria Aragońska |
|||||
| Dziadkowie |
Anna Jagiellonka |
cesarz rzymski |
||||||
| Rodzice |
cesarz rzymski |
|||||||
|
Maciej Habsburg (1557-1619), cesarz rzymski |
||||||||
Bibliografia [edytuj]
- W. Felczak, Historia Węgier, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1983.
- J. Krasuski, Historia Niemiec, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 2002. ISBN 83-04-04422-6
- M. Serwański, J. Dobosz (red.), Słownik władców Europy nowożytnej i najnowszej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2002. ISBN 83-7177-118-5
- H. Wereszycki, Historia Austrii, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1986.
- Z. Wójcik, Historia powszechna XVI-XVII wieku, PWN, Warszawa 2001. ISBN 83-01-12920-4
| Poprzednik Rudolf II Habsburg |
 |
król Węgier i książę wschodnioniemiecki 1611–1618 jako Maciej I Habsburg |
|
Następca Ferdynand II Habsburg |
| Poprzednik Rudolf II Habsburg |
 |
król Czech 1611–1617 |
|
Następca Ferdynand II Habsburg |
| Poprzednik Rudolf II Habsburg |
 |
król Niemiec 1612-1619 |
|
Następca Ferdynand II Habsburg |
| Poprzednik Rudolf II Habsburg |
 |
Święty Cesarz Rzymski 1612-1619 |
|
Następca Ferdynand II Habsburg |
| Poprzednik Rudolf II Habsburg |
 |
arcyksiążę Austrii 1608-1619 |
|
Następca Ferdynand II Habsburg |
