Ferdynand III Habsburg
| Ferdynand III Habsburg z Bożej łaski cesarz rzymski, król Niemiec, Węgier, Czech, Chorwacji, arcyksiążę Austrii, książę Burgundii, Brabancji, Styrii, Karyntii, Karnioli, margrabia Moraw, książę Luksemburga, Śląska, etc. |
|
 |
|
| Król Niemiec | |
| Okres panowania | od 22 grudnia 1636 do 2 kwietnia 1657 |
| Poprzednik | Ferdynand II Habsburg |
| Następca | Leopold I Habsburg |
| Święty Cesarz Rzymski | |
| Okres panowania | od 15 lutego 1637 do 2 kwietnia 1657 |
| Poprzednik | Ferdynand II Habsburg |
| Następca | Leopold I Habsburg |
| Król Węgier | |
| Okres panowania | od 1625 do 2 kwietnia 1657 |
| Poprzednik | Ferdynand II Habsburg |
| Następca | Leopold I Habsburg |
| Król Czech | |
| Okres panowania | od 1627 do 2 kwietnia 1657 |
| Poprzednik | Ferdynand II Habsburg |
| Następca | Leopold I Habsburg |
| Arcyksiążę Austrii | |
| Okres panowania | od 15 lutego 1637 do 2 kwietnia 1657 |
| Poprzednik | Ferdynand II Habsburg |
| Następca | Leopold I Habsburg |
| Książę cieszyński | |
| Okres panowania | od 1654 do 1657 |
| Poprzednik | Ferdynand IV Habsburg |
| Następca | Leopold I Habsburg |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Habsburgowie |
| Urodzony | 13 lipca 1608 |
| Zmarł | 2 kwietnia 1657 |
| Ojciec | Ferdynand II Habsburg |
| Matka | Maria Anna Wittelsbach |
| Żona | Maria Anna Habsburg |
| Dzieci | Ferdynand IV, Leopold I, Eleonora Maria Józefa |
Ferdynand III Habsburg (ur. 13 lipca 1608 w Grazu, zm. 2 kwietnia 1657 w Wiedniu) – król Węgier w latach 1637-1657 (koronowany w 1625 r.) i Czech w latach 1637-1657 (koronowany w 1627), Święty Cesarz Rzymski w latach 1637-1657 (król rzymski od 1636) z dynastii Habsburgów.
Spis treści |
Rodzina [edytuj]
Syn cesarza, króla Czech i Węgier Ferdynanda II Habsburga i księżniczki bawarskiej Marii Anny Bawarskiej.
20 lutego 1631 roku poślubił Marię Annę Habsburg, córkę króla Hiszpanii Filipa III Habsburga i Małgorzaty Habsburg. Para miała szóstkę dzieci:
- Ferdynand (1633-1654) - wraz z ojcem król Czech i Węgier
- Marianna (1635-1696) - żona króla Hiszpanii Filipa IV Habsburga
- Filip August (1637-1639)
- Maksymilian Tomasz (1638-1639)
- Leopold (1640-1705) - cesarz rzymski
- Maria Habsburg (1646)
3 lipca 1648 roku poślubił Marię Leopoldynę Habsburg, córkę księcia Tyrolu Leopolda Habsburga i Klaudii Medycejskiej. Para miała jednego syna: Karola Józefa, wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego i biskupa wrocławskiego.
30 kwietnia 1651 roku poślubił Eleonorę Gonzaga, córkę księcia Karola II Gonzaga i Marii Gonzaga. Ferdynand i Eleonora mieli razem syna i trzy córki:
- Teresa Maria Józefa (1652-1653)
- Eleonora Maria Józefa (1653-1697) - żona króla polskiego Michała Korybuta Wiśniowieckiego i księcia Lotaryngii Karola V Leopolda
- Maria Anna Józefa (1654-1689) - żona Jana Wilhelma, elektora Palatynatu Reńskiego
- Ferdynand Józef Alojzy (1657-1658)
Polityka [edytuj]
Aby zapewnić sukcesję synowi, cesarz Ferdynand II już w 1625 roku przeprowadził wybór i koronację Ferdynanda na króla Węgier (tron był tam formalnie elekcyjny). W 1627, po wprowadzeniu w Czechach monarchii dziedzicznej, Ferdynand został także koronowany w Pradze. Także za życia ojca w 1636 elektorzy Rzeszy Niemieckiej zebrani w Ratyzbonie wybrali go na króla rzymskiego (niemieckiego).
Wojna trzydziestoletnia [edytuj]
Po śmierci ojca w 1636 roku został cesarzem. Wówczas w Świętym Cesarstwie toczyła się wojna trzydziestoletnia (1618 - 1648 r.). Starał się opanować sytuację w Niemczech, ratować pogrążony w ruinie kraj i pozycję polityczną Habsburgów. We wrześniu 1640 r. Ferdynand III zwołał Sejm Cesarstwa w Ratyzbonie. Przywrócono wtedy funkcjonowanie organów centralnych Rzeszy.
W 1643 r. rozpoczął negocjacje pokojowe ze Szwedami, Holendrami i Francuzami w Münster i Osnabrück. Ambasadorem cesarza został Maksymilian hrabia von Trauttmansdorff. Pod wrażeniem pogarszającej się sytuacji obozu katolickiego, upadku władzy cesarskiej i ruiny Niemiec, w 1644 r. Ferdynand III przyznał książętom i stanom Rzeszy prawo do samodzielnego zawierania traktatów i prowadzenia wojen (ius belli ac pacis). Liczył na to, że głosy książąt wesprą go podczas negocjacji pokojowych w toczącej się wojnie trzydziestoletniej. Decyzja Ferdynanda przyczyniła się do osłabienia władzy centralnej w Świętym Cesarstwie Rzymskim.
Stopniowo kolejni książęta podpisywali pokoje lub rozejmy z Francją i Szwecją. W 1645 r. armia szwedzka marszałka Lennarta Torstenssona pokonała siły cesarskie pod Jüteborgiem i Jankowicami. W 1648 r. pod Zursmarshausen wojska francuskie (Tureniusz) i szwedzkie (gen. Karol Gustaw Wrangel) po raz kolejny odniosły zwycięstwo nad armią cesarza. Droga do Austrii i Wiednia już wcześniej stała otworem, a na zachodzie kolejne klęski ponosili Hiszpanie. Cesarz musiał zgodzić się na podpisanie traktatu westfalskiego (24 października 1648 r.). W marcu 1650 r. Ferdynand III wydał specjalny edykt regulujący egzekucję postanowień pokoju w Niemczech. W 1653 r. zwołał jeszcze Sejm Cesarstwa dla rozpatrzenia spraw wykonania postanowień pokoju.
Sprawy niemieckie po 1648 r. [edytuj]
W 1653 r. Sejm Cesarstwa zakazał cesarzowi nadawania statusu stanu Rzeszy oraz godności książęcych i elektorskich bez zgody elektorów i książąt. W 1654 r. Ferdynand III zaakceptował ustawę Sejmu Cesarstwa pozwalającą książętom i stanom Rzeszy na samodzielne zbieranie podatków na cele obronne. Wzmocniło to pozycję książąt zarówno wobec cesarza, jak i wobec poddanych.
Sprawy ziem dziedzicznych [edytuj]
W 1641 r. jako król czeski wydał edykt wprowadzający placetum regium, czyli zakaz publikacji bulli i listów papieskich bez zgody cesarza (króla).
W 1648 r. Ferdynand III ustanowił jednostki stałej armii dla obrony granic ziem dziedzicznych Habsburgów. W 1651 r. cesarz ostatecznie zerwał z tolerancyjną polityką w krajach naddunajskich. Ogłosił wyznanie rzymskokatolickie za jedyne dozwolone na obszarach swojej monarchii.
Pełna tytulatura [edytuj]
Ferdynand, z Bożej łaski uświęcony i wybrany cesarz rzymski, po wieki August, król Niemiec, Węgier, Czech, Dalmacji, Chorwacji, Slawonii, etc. etc. arcyksiążę Austrii, książę Burgundii, Brabancji, Styrii, Karyntii, Karnioli, margrabia Moraw, książę Luksemburga, Górnego i Dolnego Śląska, Wirtembergii, Teck etc. książę Szwabii, hrabia Habsburga, Tyrolu, Ferreti, Kyburga, Gorycji etc. landgraf Alzacji, margrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Burgau, Górnych i Dolnych Łużyc etc. pan Marchii Wendyjskiej, Salin, Port Naon etc. etc. etc.
Genealogia [edytuj]
| Prapradziadkowie |
król |
król Czech i Węgier |
książę Bawarii |
cesarz rzymski |
Anton II Lotaryński |
król Danii, Szwecji i Norwegii |
||
| Pradziadkowie |
cesarz rzymski |
książę Bawarii |
Franciszek Lotaryński |
|||||
| Dziadkowie |
Karol Styryjski |
Wilhelm V Wittelsbach |
||||||
| Rodzice |
cesarz rzymski |
|||||||
|
Ferdynand III Habsburg (1608-1657), cesarz rzymski |
||||||||
Bibliografia [edytuj]
- W. Felczak, Historia Węgier, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1983.
- J. Krasuski, Historia Niemiec, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 2002. ISBN 83-04-04422-6
- M. Serwański, J. Dobosz (red.), Słownik władców Europy nowożytnej i najnowszej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2002. ISBN 83-7177-118-5
- H. Wereszycki, Historia Austrii, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1986.
- Z. Wójcik, Historia powszechna XVI-XVII wieku, PWN, Warszawa 2001. ISBN 83-01-12920-4
| Poprzednik Ferdynand II Habsburg |
 |
Król Niemiec 1636-1657 |
|
Następca Leopold I Habsburg |
| Poprzednik Ferdynand II Habsburg |
 |
Święty Cesarz Rzymski 1637-1657 |
|
Następca Leopold I Habsburg |
| Poprzednik Ferdynand II Habsburg i Maciej Fryderyk Habsburg |
 |
król Węgier i książę wschodniego i zachodniego księstwa niemieckiego 1637 (1625)–1657 z Ferdynandem IV Habsburgiem (1647)–(1654) |
|
Następca Leopold I Habsburg |
| Poprzednik Ferdynand II Habsburg |
 |
król Czech 1637 (1627)–1657 z Ferdynandem IV Habsburgiem (1646)–(1654) |
|
Następca Leopold I Habsburg |
| Poprzednik Ferdynand II Habsburg |
 |
Arcyksiążę Austrii 1637-1657 |
|
Następca Leopold I Habsburg |
| Poprzednik Ferdynand IV Habsburg |
 |
Książę cieszyński 1654-1657 |
|
Następca Leopold I Habsburg |
