Alfredo Stroessner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Alfredo Stroessner
Alfredo Stroessner.jpg
Data i miejsce urodzenia 3 listopada 1912
Encarnación
Data i miejsce śmierci 16 sierpnia 2006
Brasília
Paragwaj Prezydent Paragwaju
Przynależność polityczna Partia Colorado
Okres urzędowania od 15 sierpnia 1954
do 3 lutego 1989
Poprzednik Tomás Romero Pereira
Następca Andrés Rodríguez
Odznaczenia
Wielki Mistrz Narodowego Orderu Zasługi (Paragwaj) Krzyż Wielki z Kollaną Orderu Wyzwoliciela San Martina (Argentyna) Krzyż Wielki Orderu Maja (Argentyna) Krzyż Wielki Narodowego Orderu Kondora Andów (Boliwia) Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania) Kollana Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Bawarski Order Zasługi
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Paragwajski znaczek z portretem Alfreda Stroessnera

Alfredo Stroessner Matiauda (Strößner) (ur. 3 listopada 1912 w Encarnación, zm. 16 sierpnia 2006 w Brasílii) – generał i polityk paragwajski. Prezydent i dyktator tego kraju w latach 1954–1989.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie, wczesne lata i kariera[edytuj | edytuj kod]

Ojcem przyszłego generała był Hugo Strößner, który wyemigrował do Paragwaju z rodzinnej Bawarii (gdzie był księgowym w browarze), jego pradziadek był oficerem kawalerii. Matka Alfreda, Heriberta Matiauda była bogatą[1] Indianką z plemienia Guarani.

W wieku lat 17 Stroessner wstąpił do armii. Brał m.in. udział w wojnie z Boliwią o rzekomo bogaty w złoża ropy naftowej obszar Chaco.

W 1947 r. wziął udział w wojnie domowej w Paragwaju po stronie Federico Chaveza[2]. Systematycznie piął się w górę i w 1948 otrzymał promocję na stopień generała brygady, zostając tym samym najmłodszym generałem w całej Ameryce Łacińskiej. W wyniku wojny domowej prezydentem kraju został Chavez a już w 1951 r. Stroesnner został głównodowodzącym wojska[3]. W 1954 został generałem dywizji i naczelnym wodzem paragwajskich sił zbrojnych.

Prezydent i dyktator[edytuj | edytuj kod]

W tym samym roku 42-letni generał dokonał, za pomocą posłusznej sobie armii, zamachu stanu i obwołał się prezydentem Paragwaju. Jego „mandat” był przedłużany w latach 1958, 1963, 1968, 1973, 1978, 1983 i 1988. Stroessner był najdłużej panującym dyktatorem w Ameryce Łacińskiej, z wyjątkiem Fidela Castro.

Od 2. połowy lat '50 XX w. reżim Stroessnera był zwalczany przez antyrządową partyzantkę, a od lat '60 także kościół katolicki[4].

Styl rządów[edytuj | edytuj kod]

Stroessner z czasem był uważany za dość „liberalnego caudillo”, jak na warunki latynoskie. Nie lubił poruszać się w towarzystwie ochrony osobistej. Często udawał się samopas do klubu szachowego, gdzie grał ze zwykłymi obywatelami. Lubił też siadać za sterami samolotu i z nieba spoglądać na swoje państwo.

Wprowadził kult własnej jednostki - już po zamachu stanu ulice zapełniły się jego wizerunkami a jedno z miast kraju przemianowano na Puerto Presidente Stroessner. Sam prezydent lubił gdy nazywano go per El Excelentissimo czyli Najwspanialszy[5].

Jego rządy cechowała korupcja, porwania i morderstwa. Wraz z CIA i innymi dyktatorami regionu był współodpowiedzialny za Operację Kondor. W trakcie operacji ofiarą zabójstw padł szereg przedstawicieli opozycji na kontynencie. W Paragwaju schronienie znaleźli obaleni dyktatorowie m.in. Anastasio Somoza Debayle z Nikaragui a także niemieccy zbrodniarze wojenni z okresu II wojny światowej[6].

Stroessner zaciekle prześladował ruchy lewicowe, czym zyskał sympatię i wsparcie USA w okresie największego natężenia zimnej wojny. Znakomite stosunki z USA trwały aż do lat 80., kiedy to prezydent Ronald Reagan nałożył sankcje na Paragwaj. W Paragwaju żaden z krajów socjalistycznych nie posiadał swojej ambasady z wyjątkiem Jugosławii.

Stroesner był tolerowany przez kraje kapitalistyczne głównie ze względu na swoją politykę gospodarczą, która opierała się na ścisłej dyscyplinie finansowej i spłacie pożyczek, które kraj zaciągał w Banku Światowym. Dużym osiągnięciem było także utrzymywanie stabilnej waluty, co było rzadkością w Ameryce Południowej.

Formalnie zezwolił na istnienie opozycji (po nawiązaniu bliższej współpracy z USA), była to jednak czysta propaganda. W kraju działała tajna policja polityczna szkolona przez zbiegów z hitlerowskiej formacji Schutzstaffel (SS). W okresie dyktatury setki tysięcy Paragwajczyków trafiło do więzień za sprzeciw wobec rządu. Najgorszą sławą cieszyło się więzienie La Tetnica gdzie tysiące osób zniknęło bez żadnego śladu. Do więzień trafiła nawet grupa senatorów, jednemu z nich udało się przeżyć tortury a w swoich zeznaniach po latach opowiadał o mających miejsce torturach w tym wbijaniu szpilek pod paznokcie[7].

Sprawa Mengelego[edytuj | edytuj kod]

Generał znany też był z sympatii wobec dawnych zbrodniarzy nazistowskich i pomocy im udzielanej. Najlepiej obrazuje to przykład dawnego lekarza obozowego z Auschwitz Josefa Mengelego, który ukrywał się właśnie w Paragwaju.

Kiedy ambasador RFN zwrócił się do prezydenta z prośbą o ekstradycję zbrodniarza, ten zareagował wybuchem gniewu. „Jeżeli nie zostawicie tej sprawy, zerwę stosunki dyplomatyczne z RFN!” – zagroził Stroessner. Jednakże szybko się uspokoił, gdyż zależało mu na pomocy z Niemiec, więc kazał Mengelemu wyjechać z kraju.

Rozwój gospodarczy[edytuj | edytuj kod]

Paragwaj jest krajem śródlądowym. Potężna rzeka o tej samej nazwie dzieli go na dwie różniące się od siebie części. Takie warunki naturalne sprawiają, że świetnie sprawdzają się tam elektrownie wodne. Z tego też powodu Stroessner zainicjował budowę największej hydroelektrowni na świecie. Po jej ukończeniu Paragwaj stał się nawet eksporterem energii elektrycznej do sąsiednich krajów wspomagając tym samym rozwój gospodarczy. Innym pomysłem Stroessnera było rozdzielanie 20-hektarowych (po cenie nominalnej) działek każdemu żołnierzowi, który ukończył służbę i zgodził się używać otrzymaną ziemię w celach rolniczych. Prawie 10 tys. żołnierzy skorzystało z tej propozycji.

Wbrew propagandzie reżimu z dochodów państwa korzystali głównie bogaci posiadacze ziemscy i najbogatsi biznesmeni[8]. W kraju kwitła korupcja a członkowie związanej z dyktaturą prawicowej Partii Colorado cieszyli się w kraju specjalnymi wpływami m.in. otrzymywali większy dostęp do rynku pracy i opieki medycznej. Pewną część dochodu Stroessner otrzymał dzięki handlu narkotykami i nielegalnego obrotu bronią - Paragwaj stał się bowiem swoistym rajem dla narkotykowych baronów, handlarzy bronią czy przemytników[9].

Stroessner skutecznie zabiegał także o środki finansowe od USA w ramach pomocy sojuszniczej.

Upadek i emigracja[edytuj | edytuj kod]

3 lutego 1989, po 35 latach rządów, Stroessner został obalony przez generała Andrésa Rodrígueza - człowieka numer dwa w państwie który obawiał się postawienia przed sądem - który niedługo potem przywrócił rządy cywilne. Obalony dyktator spędził kilka dni w więzieniu, a następnie udał się na wygnanie do Brazylii[10], gdzie zmarł z powodu komplikacji po operacji przepukliny. Przez wiele lat Paragwaj bezskutecznie starał się o ekstradycję dyktatora w celu osądzenia go za zbrodnie mające miejsce w ramach jego rządów a także Operacji Kondor[11].

Po jego obaleniu na świat wyszły zbrodnie reżimu. Ofiary reżimu były bite i torturowane z pomocą prądu. Krzyki ofiar oprawcy nagrywali i odtwarzali przez telefony im rodzinom. Często rodziny musiały płacić za zwłoki zamordowanego dysydenta. Według relacji dyktator osobiście nadzorował dyktatury i przesłuchania[12].

Życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Był żonaty i trójkę dzieci, mimo to otaczał się bardzo dużym gronem kochanek i według jednej z wersji był ojcem piętnaściorga nieślubnych dzieci[13].

Przypisy

  1. Simon Sebag Montefiore Potwory s.270
  2. Simon Sebag Montefiore Potwory s.270
  3. Simon Sebag Montefiore Potwory s.270
  4. Wielki Encyklopedyczny Atlas Świata. T. 17. Ameryka Południowa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 86–87. ISBN 978-83-01-14-932
  5. Simon Sebag Montefiore Potwory s.270
  6. Simon Sebag Montefiore Potwory s.271
  7. Simon Sebag Montefiore Potwory s.271
  8. Simon Sebag Montefiore Potwory s.270
  9. Simon Sebag Montefiore Potwory s.270
  10. Diane Ducret, Emmanuel Hecht, Ostatnie dni dyktatorów, Znak Horyzont, Kraków 2014, s. 197
  11. Simon Sebag Montefiore Potwory s.271
  12. Simon Sebag Montefiore Potwory s.271
  13. Simon Sebag Montefiore Potwory s.270

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Simon Sebag Montefiore, Potwory • Historia zbrodni i okrucieństwa, Świat Książki, s. 270–271 (rozdz. Alfredo Stroessner), tłum. Jerzy Korpanty