Antoni Sanojca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antoni Sanojca
Kortum
Pułkownik Pułkownik
Data i miejsce urodzenia 4 czerwca 1899
Rzeszów,  Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 25 lipca 1990
Warszawa,  Polska
Przebieg służby
Lata służby od 1914
Stanowiska szef Oddziału I Komendy Głównej AK, zastępca dowódcy Grupy "Północ"
Główne wojny i bitwy
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa,
powstanie warszawskie
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (czterokrotnie) Krzyż Walecznych (czterokrotnie)
Grób pułkownika Antoniego Sanojcy na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Antoni Sanojca, ps. Cis, Knapik, Kortum, Marian, Skaleń (ur. 4 czerwca 1899 w Rzeszowie - zm. 25 lipca 1990 w Warszawie) – oficer Komendy Głównej Armii Krajowej. W powstaniu warszawskim zastępca dowódcy Grupy AK "Północ".

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Józefa i Marii z domu Szulc. W okresie I wojny światowej służył w Legionach, do których wstąpił w lipcu 1915 w Piotrkowie Trybunalskim. Walczył nad Stochodem i Styrem i w bitwie pod Kostiuchnówką. Od maja 1916 kapral, w sierpniu 1916 ciężko kontuzjowany, leczył się przez 3 miesiące. Na przełomie 1916/1917 ukończył kurs oficerski w Dęblinie. Po kryzysie przysięgowym od listopada 1917 wcielony do armii austriackiej. Służył w stopniu kaprala w 18. Batalionie Strzelców w północnych Węgrzech i na Ukrainie. Od 1918 działał w POW, 15 lipca 1918 zdezerterował z austriackiej armii i przez ponad miesiąc działał w POW w Kijowie, potem został delegowany do 4 Dywizji Strzelców Polskich jako instruktor. Od 1919 był dowódcą plutonu w 13 Pułku Strzelców Polskich, a następnie pełnił funkcję adiutanta II batalionu w 28 Pułku Strzelców, biorąc udział w walkach z Armią Czerwoną w Odessie i Besarabii. W czerwcu 1919 wrócił z dywizją do kraju. Walczył z Ukraińcami w Małopolsce Wschodniej, potem w wojnie polsko-sowieckiej m.in. na Wileńszczyźnie, pod Grodnem, na Mazowszu m.in. w obronie Warszawy i na Wołyniu. Od 1920 pełnił funkcję adiutanta XIX Brygadzie Piechoty.

W 1921 został odkomenderowany na studia w Politechnice Lwowskiej, którą ukończył w 1926, otrzymując tytuł inżyniera. Od 1926 służył w 26 Pułku Piechoty, od 1936 dowodził batalionem 78 Pułku Piechoty, zaś od 1938 batalionem 40 Pułku Piechoty Dzieci Lwowskich.

We wrześniu 1939, w stopniu majora, dowodził III batalionem 40 Pułku Piechoty Dzieci Lwowskich biorąc udział w obronie Warszawy na odcinku "Wola".

Od września 1939 uczestniczył w konspiracji. Od października 1939 do lipca 1944 był szefem Oddziału I (Organizacyjnego) Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej-Armii Krajowej. Od 1940 mianowany podpułkownikiem. Od lipca 1944 pełnił funkcję zastępcy szefa sztabu KG AK ds. organizacyjnych. W trakcie Powstania warszawskiego pełnił funkcje zastępcy dowódcy Grupy AK "Północ". 9 sierpnia został ciężko ranny w rękę i w nogę w walkach na starówce. Od 28 września 1944 mianowany pułkownikiem i odznaczony przez Naczelnego Wodza Złotym Krzyżem Orderu Virtuti Militari z uzasadnieniem "za całokształt bardzo wydatnej pięcioletniej pracy konspiracyjnej na najbardziej eksponowanym kierowniczym stanowisku i dzielną postawę żołnierską w walkach powstańczych"[1]. Po powstaniu w niewoli niemieckiej.

Po uwolnieniu i powrocie do kraju był Delegatem Sił Zbrojnych na Obszar Południowo-Zachodni, potem I wiceprezesem oraz przewodniczącym Zarządu Obszaru Południowego WiN. Został aresztowany w listopadzie 1945 i skazany na 6 lat więzienia. Po ułaskawieniu w 1947 pracował w Departamencie Budownictwa MON. Ponownie aresztowany w 1949 i skazany w 1953. Uwolniony z więzienia w 1956, a następnie zrehabilitowany.

Od 1973 przebywał na emeryturze. W 1988 odmówił awansu do stopnia generała brygady w stanie spoczynku[2].

Odznaczony Krzyżem Złotym (1944) i Srebrnym (1933) Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości (1931) oraz ośmiokrotnie Krzyżem Walecznych (4 razy w 1920, raz w 1939 i 3 razy w 1944).

Przypisy

  1. J. Kreusch, A. K. Kunert, T. Labuszewski (oprac.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. T. IV. Warszawa: 1997, s. 120.
  2. Władysław Bartoszewski: Powstanie warszawskie. Warszawa: Świat Książki, 2009, s. 664.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]