23 Pułk Piechoty im. płk. Leopolda Lisa-Kuli
| 23 Pułk Piechoty | |
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Rozformowanie | 1939 |
| Patron | płk Leopold Lis-Kula[1]. |
| Tradycje | |
| Święto | 13 czerwca[2] |
| Nadanie sztandaru | 13 czerwca 1924 |
| Dowódcy | |
| Ostatni | płk Tadeusz Majewski |
| Działania zbrojne | |
| [ (kampania wrześniowa) | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Włodzimierz Wołyński (1939) |
| Podporządkowanie | 27 Dywizja Piechoty |
| Rodzaj wojsk | piechota |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska Lądowe |
23 Pułk Piechoty im. płk. Leopolda Lisa-Kuli (23 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.
W 1920 roku, w czasie wojny z bolszewikami, 23 pp walczył w składzie VI Brygady Piechoty Legionów. Jesienią 1921 roku oddział przeszedł z organizacji wojennej na pokojową oraz wyłączony został ze składu 3 Dywizji Piechoty Legionów i podporządkowany dowódcy nowo powstałej 27 Dywizji Piechoty. Pokojowym garnizonem pułku został Włodzimierz Wołyński na terenie Okręgu Korpusu Nr II.
W październiku 1930 roku, po wprowadzeniu nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej,[3] pułk zaliczony został do kategorii I tzw. "normalnej". Do jego zadań należało między innymi szkolenie rekrutów dla potrzeb jednego z batalionów Korpusu Ochrony Pogranicza [4].
23 pp był jednostką administracyjną i mobilizującą. W planie mobilizacyjnym "W" 23 pp zaliczony został do grupy jednostek oznaczonych kolorem czerwonym, przeznaczonych do osłony granicy z ZSRR. W mobilizacji alarmowej pułk przechodził na organizację wojenną oraz formował dla 27 DP trzy pododdziały:
- samodzielną kompanię karabinów maszynowych i broni towarzyszących nr 23,
- kompanię sanitarną nr 203,
- kalumnę taborową parokonną nr 217.
Natomiast w mobilizacji powszechnej jednostka formowała batalion marszowy 23 pp i uzupełnienie marszowe skkm i br. tow. nr 23 (w I rzucie) oraz Ośrodek Zapasowy 27 Dywizji Piechoty we Włodzimierzu (w II rzucie).
W kampanii wrześniowej 1939 23 pp walczył w składzie macierzystej 27 DP (Armia "Pomorze").
Spis treści |
[edytuj] Żołnierze pułku
- płk piech. Jan Dobrowolski (do 14 I 1920 → dowódca XII BP)[5]
- ppłk piech. Bożesław Stanisław Wolski (14 I 1920 - 1924)[6]
- płk piech. Mikołaj Kostecki (1926 - X 1927)
- płk dypl. Jan Włodarski (X 1927 - 1932)
- ppłk piech. Jerzy Wroczyński (od 1934)
- ppłk piech. Bronisław Laliczyński (do III 1939)
- płk piech. Jerzy Wroczyński (III - 10 IX 1939)
- płk dypl. Tadeusz Majewski (od 11 IX 1939)
- Władysław Bortnowski (nadetatowy)
- Józef Kobyłecki (p.o. kwatermistrza)
- Ignacy Matuszewski
- Kazimierz Pruszkowski
- Jerzy Wołkowicki (nadetatowy)
- Stanisław Zieliński
Organizacja i obsada personalna we wrześniu 1939
- dowódca - płk piech. Jerzy Wroczyński (do 10 IX)
- I adiutant - kpt. Stanisław Ziemba
- II adiutant - ppor. rez. Józef Rutkowski
- oficer informacyjny - ppor. rez. Henryk Frank
- oficer łączności - kpt. Władysław Sztuba
- zastępca oficera łączności - chor. Franciszek Kantor
- kwatermistrz - kpt. Tadeusz Peretiatkowicz
- oficer żywnościowy - chor. Franciszek Żarnowski
- oficer płatnik - por. August Julian Zygmunt
- naczelny lekarz - ppor. lek. Stanisław Leszczyński
- kapelan - st. kapelan ks. Jan Michułka
- dowódca kompanii gospodarczej - por. Mieczysław Szczepański
- kapelmistrz - ppor. Wincenty Sikora
- szef kancelarii pułku - plut. Antoni Włodarski
- podoficer kancelaryjny - kpr. pchor. Witold Stanisław Jędrzejewski
I batalion
- dowódca - kpt Czesław Mieczysław Michaliszyn
- adiutant - ppor. rez. Antoni Jaworski
- lekarz - NN
- pluton łączności - ppor. rez. Jan Kazimierz Kamiński
II batalion
- dowódca - mjr Michał Szwed
- adiutant - ppor. rez. Ryszard Markowski
- lekarz - ppor. rez. lek. Stanisław Korasadowicz
- pluton łączności - ppor. rez. Kazimierz Józef Gonet
III batalion
- dowódca - mjr Wiktor Adam Sożyński (poległ 18 IX w Witkowicach)
- adiutant - ppor. Jan Oleszkiewicz (zaginął 18 IX)
- lekarz - NN
- pluton łączności - ppor. rez. Bolesław Zając
Pododdziały specjalne
- kompania przeciwpancerna - por. Leonard Żabko
- kompania zwiadowcza - por. Teofil Żal
- pluton konny - wachm. Jan Kościuk
- pluton kolarzy - ppor. Jan Kobyliński
- pluton artylerii piechoty - kpt. Henryk Stańczyk (ciężko ranny 3 IX we Włókach)
- pluton pionierów - por. Józef Mieczysław Bocheński
- pluton przeciwgazowy - por. Stanisław Sternal (zginął 1 IX)
- pluton łączności - NN
[edytuj] Symbole pułkowe
Sztandar
Stary sztandar z 1919 roku zdeponowano już przed wojną w Muzeum Wojska.
26 lipca 1923 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził chorągiew 23 pp [7], a 13 czerwca 1924 roku [8] gen. Kajetan Olszewski wręczył oddziałowi nowy sztandar ufundowany przez społeczeństwo Włodzimierza Wołyńskiego.
Losy sztandaru w kampanii wrześniowej pozostają jak dotąd niewyjaśnione. Ppor. Michał Zapolski-Downar z 23 pp poszukiwał śladów sztandaru zaginionego w czasie wojennej zawieruchy. Spisywał on relacje kombatantów obrazujące walki pułku i ich związek z losem sztandaru. Według jednej wersji sztandar odwieziono na początku września z okolic Borów Tucholskich do Łodzi. Według innej został zakopany w okolicy Gąbina czy też Sannik.
Mirosław Barczyński z Muzeum Broni i Oręża, Arsenał w Zamościu twierdzi, że żołnierz Piotr Zebel przywiózł po wojnie sztandar z obozu jenieckiego w kuferku o podwójnym dnie. Zebel zamieszkał podobno w rejonie Biłgoraja. Nie udało się jednak ustalić dokładnego adresu żołnierza.
Jest wielce prawdopodobnym, że fragment symbolu pułkowego przetrwał wojnę. Od sztandaru 23 pp pochodzi prawdopodobnie grot (orzeł) z podstawą z numerem "23" znajdujący się w zbiorach Michała Palacza, kolekcjonera militariów ze Swarzędza. Brak jest jednak bliższych danych o jego pochodzeniu[9].
Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 7, poz. 92 z 26 maja 1933 roku. Odznaka ma kształt krzyża maltańskiego pokrytego granatową emalią z żółtym obrzeżem i złotymi krawędziami. W centrum krzyża nałożono podobiznę patrona pułku w otoku wieńca laurowego. Na górnym pionowym ramieniu krzyża widnieje orzeł państwowy wz. 1927 oraz numer 23, na dolnym - herb Włodzimierza Wołyńskiego. Oficerska - dwuczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Na rewersie na dolnym ramieniu krzyża próba srebra, imiennik WB i nazwisko grawera W. BUSZEK LWÓW. Wymiary: 40x40 mm[10].
Przypisy
- ↑ Nadanie honorowego szefostwa płk. Lisa-Kuli nastapiło na podstawie Dziennika Rozkazów MSWojsk. z 1939, nr 2, poz. 21.
- ↑ Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.16 z 19 maja 1927 roku
- ↑ Rozkaz wykonawczy M.S.Wojsk. PS 10-50 z 1930 r.
- ↑ Zdzisław. Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007, s. 64. ISBN 978-83-11-10206-4.
- ↑ Dekret L. 1820 z 14 I 1920, Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 3 z 31.01.1920 r., s. 25
- ↑ Dekret L. 1819 z 14 I 1920, Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 3 z 31.01.1920 r., s. 25
- ↑ Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. z 1923, Nr 43, poz. 555.
- ↑ W Księdze Chwały Piechoty jako dzień wręczenia podano 13 marca 1924 roku. W Piechocie ... oraz w Zarysie Historii Wojennej 23 Pułku Piechoty kpt. Stefana Witkowskiego. Warszawa 1928, s. 18, podano datę 13 czerwca 1924 roku.
- ↑ Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 64.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 53.
[edytuj] Bibliografia
- Michał Zapolski-Downar, Działania 23 pp im. płk. Lisa-Kuli w wojnie obronnej 1939 r. (w świetle relacji), Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 3 (129), Warszawa 1989, s. 368-383.
- Kazimierz Satora, Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1990, ISBN-83-211-1104-1
- Księga chwały piechoty, praca zbiorowa, Warszawa 1992, reprint wydania z 1939
- Piotr Zarzycki, 27 Pułk Artylerii Lekkiej, Oficyna Wydawnicza "Ajaks", Pruszków 1999
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan, Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny "W" i jego ewolucja, Oficyna Wydawnicza "Adiutor", Warszawa 2010, ISBN 978-83-86100-83-5
- Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny "W", Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Oficyna Wydawnicza "Ajaks" i Zarząd XII Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Pruszków 1995, ISBN 83-85621-87-3
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
|
|||||||||||||||||||||||
