28 Pułk Strzelców Kaniowskich
| 28 Pułk Strzelców Kaniowskich | |
 |
|
| Odznaka pamiątkowa Związku Kaniowczyków | |
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | 1918 |
| Rozformowanie | 1939 |
| Tradycje | |
| Święto | 11 listopada[1] |
| Rodowód | 13 Pułku Strzelców Polskich |
| Działania zbrojne | |
| I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Łódź |
| Podporządkowanie | 10 Dywizja Piechoty |
| Rodzaj wojsk | piechota |
28 Pułk Strzelców Kaniowskich (28 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.
Spis treści |
[edytuj] Formowanie
28 Pułk Strzelców Kaniowskich powstał w lipcu 1919, we Wschodniej Małopolsce i na Wołyniu, w wyniku połączenia 13 Pułku Strzelców Polskich 4 Dywizji Strzelców Polskich z 28 Pułkiem Piechoty "Dzieci Łódzkich". Nazwa pułku została mu przyznana rozkazem nr 88 Naczelnego Wodza z dnia 26 sierpnia 1919.
[edytuj] Działania bojowe w latach 1919-1920
Z Besarabii przez Bukowinę 13 Pułk Strzelców dotarł do Małopolski Wschodniej 12 czerwca 1919, a już następnego dnia przystąpił do działań bojowych w rejonie Stanisławowa i Jezupola. Działanie te prowadził do 2 lipca, po czym odjechał do wsi Pałahicze, gdzie połączył się z 28 Pułkiem Piechoty "Dzieci Łódzkich".
28 Pułk Piechoty, powstały jesienią 1918. Od stycznia 1919 prowadził działania bojowe. Drugi batalion toczył walki na Wołyniu, w rejonie Kowla i Łucka, a następnie nad Styrem w rejonie Rafałówki. Trzeci batalion toczył boje z Czechami na Śląsku Cieszyńskim, potem nad Niemnem w rejonie Skidla, a następnie został przerzucony w rejon Lwowa, gdzie brał udział w jego obronie, po czym w pogoni za wojskami ukraińskimi dotarł do Tarnopola i w rejon Trembowli. Tam stoczył 12 czerwca zwycięską bitwę pod Iwankowem. Pierwszy batalion w czerwcu 1919 stoczył przegrany bój pod Brzeżanami.
Już jako 28 Pułk Strzelców Kaniowskich (przydomek Kaniowskich pochodzi od Bitwy pod Kaniowem, w której brał udział 13 Pułk Strzelców) walczył z wojskami ukraińskimi nad Seretem aż do linii rzeki Zbrucz, którą osiągnął 19 lipca 1919.
W końcu września pułk przerzucono pod Wilno, gdzie pełnił służbę patrolową na linii demarkacyjnej polsko-litewskiej. Tutaj spędził zimę 1919/1920. Po skoncentrowaniu się w połowie maja koło stacji Ignalino odmaszerował w kierunku Kozian, gdzie prowadził walki nad Dzisną w rejonie Mariampola, Kozian, Twerecza i Szarkowszczyzny.
Pod wpływem ogromnej przewagi wojsk sowieckich, od 4 lipca 1920 pułk rozpoczął odwrót w kierunku na Oszmianę i Lidę. W drugiej połowie lipca staczał boje pod Trokielami, Grodnem, Indurą i przez Białystok, Ostrów, Brańszczyk, Serock, Zegrze dotarł do Jabłonny.
W Bitwie warszawskiej z miejscowości Nieporęt atakował w kierunku na Wólkę Radzymińską i Mokre, które zdobył w południe 16 sierpnia 1920. Po utracie Mokrego nieprzyjaciel nie stawiał już większego oporu na tym kierunku a Pułk odszedł do odwodu.
[edytuj] Pułk w okresie pokoju
W okresie międzywojennym pułk stacjonował w garnizonie Łódź i podporządkowany był dowódcy 10 Dywizji Piechoty. Stacjonował w koszarach im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi przy zbiegu ul. Leszno i Żeligowskiego, praktycznie w samym centrum miasta. Okazały budynek koszar zachował się do dziś, obecnie jest własnością Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.
14 sierpnia 1929 o godz. 6.40 w katastrofie kolejowej na linii Łódź Kaliska-Łódź Fabryczna zginęło siedmiu żołnierzy pułku: Zygmunt Wiśniewski, Albin Urbaniak, Jakub Doński, Jakub Giersz, Bazyli Łapkiewicz, Jefim Korniuk i Józef Dolny, a kolejnych 23 zostało ciężko rannych (plut. Władysław Ozdoba i szeregowcy: Józef Strach, Stanisław Kowalski, Jakub Hamerfeld, Stanisław Słomkiewicz, Józef Bednarek, Ilko Petryk, Lucjan Hołówko, Lucjan Kędzierski, Leonard Tomczak, Marian Psiuch, Leon Szpinder, Władysław Czerwiński, Władysław Kiełba, Ilko Szewek, Paweł Wojtowicz, Włodzimierz Kieba, Antoni Szulc, Michał Jarzyński, Dymitr Kocur, Bolesław Stankiewicz, Władysław Gzimiński, Zygmunt Bąk). Ponadto żywcem spłonęło dwóch kolejarzy: nadkonduktor Ignacy Grzebielak i Antoni Gorzeń. Kolejnych siedmiu zostało rannych, w tym dwóch bardzo ciężko [2]. W wyniku złego nastawienia zwrotnicy pociąg mieszany nr 3371, którym jechali żołnierze, najechał na odchodzący pociąg towarowy nr 33 376 [3].
Po wprowadzeniu w 1930 nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej,[4] pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza[5].
[edytuj] Kampania wrześniowa
24 sierpnia 1939, w czasie mobilizacji alarmowej, pułk został uzupełniony rezerwistami, mieszkańcami Łodzi oraz okolic, a następnie przetransportowany w rejon Błaszek.
Mapy bitew
 |
 |
[edytuj] Strzelcy kaniowscy
Dowódca 13 Pułku Strzelców Polskich:
- ppłk Franciszek Sikorski
Dowódcy 28 Pułku "Dzieci Łódzkich":
- ppłk Stanisław Palle (do 12 I 1919)
- ppłk Jerzy Łesiecki (13 I – 14 VII 1919)
Dowódcy 28 Pułku Strzelców Kaniowskich:
- ppłk Franciszek Sikorski (15 VII – 11 X 1919)
- mjr Stanisław Sobieszczak (12 – 23 X 1919)
- mjr Jan Tabaczyński (24 X 1919 – 25 VI 1920)
- ppłk Wiktor Thommée (od 26 VI 1920)
Oficerowie pułku:
- mjr piech. Janusz Dłużniakiewicz
- mjr piech. Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski
- kpt. piech. Tadeusz Ludwik Dworak
- kpt. piech. Stefan Pogonowski
- kpt. piech. Edward Rajpold
- płk piech. Józef Tunguz-Zawiślak
- ppłk dypl. Roman Umiastowski (zastępca dowódcy)
- kpt. lek. Stanisław Więckowski
- ppor. Jan Szewczyk (baon zapasowy, od 1 XII 1919, porucznik)
Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” za wojnę 1918-1920
|
|
|
[edytuj] Symbole pułkowe
Odznaka
Odznakę pierwotnie stanowił orzeł trzymający w szponach dwie skrzyżowane szable i tarczę. Na tarczy herb m. Łodzi i inicjały LA 28 L.P.P. Jednoczęściowa - bita z blachy srebrzonej. Wymiary: 39x27 mm.
Drugi wzór odznaki zatwierdzono Dz. Rozk. MSWojsk. nr 30, poz. 300 z 16 listopada 1929 roku. Odznakę stanowi krzyż kawalerski, którego ramiona pokryte są białą emalią ze srebrno oksydowanym obramowaniem. Na ramionach krzyża srebrne znaki: herb Łodzi, miniatura odznaki POW, odznaka Oddziału Werbunkowo - Agitacyjnego 4 Dywizji gen. L. Żeligowskiego, nazwy pól bitewnych: BOREJKI AUTA RADZYMIN SOKAL. Środek odznaki stanowi emaliowana w kolorze karminowym tarcza z numerem 28 otoczona wieńcem laurowym. Pola między ramionami krzyża wypełniają dwa skrzyżowane miecze zwrócone ostrzami ku górze. Oficerska - czteroczęściowa, wykonana w srebrze, elementy łączone nitami, emaliowana. Wymiary: 4lx41 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[6].
[edytuj] Pamięć o pułku
W Łodzi jedną z ulic w dzielnicy Polesie, przebiegającą na obszarze tzw. Starego Polesia, nazwano imieniem Pułku. Od 2004 roku w Łodzi działa Stowarzyszenie Historyczne "Strzelcy Kaniowscy" kultywujące pamięć o 28 i 31 pSK, gromadzi pamiątki a także organizuje i bierze udział w licznych przedsięwzięciach nawiązujących do historii obu pułków.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.16 z 19 maja 1927 roku
- ↑ Kurier Poznański Nr 376 z 16 sierpnia 1929 r.
- ↑ Kurier Poznański Nr 374 z 14 sierpnia 1929 r.
- ↑ Rozkaz wykonawczy MSWojsk PS 10-50 z 1930
- ↑ Zdzisław. Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007, s. 64. ISBN 978-83-11-10206-4.
- ↑ Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 58.
[edytuj] Bibliografia
- Księga chwały piechoty: komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992.
- Wacław Zaborowski: Zarys historji wojennej 28-go Pułku Strzelców Kaniowskich. Warszawa: z polecenia Wojskowego Biura Historycznego, 1928.
- Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Stowarzyszenie "Strzelcy Kaniowscy" – grupa rekonstrukcji historycznej 28 Pułku Strzelców Kaniowskich
- Forum dyskusyjne Stowarzyszenia Historycznego "Strzelcy Kaniowscy"
|
|||||||||||||||||||||||
