Arthur C. Clarke

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sir Arthur Charles Clarke
Sir Arthur Charles Clarke
Data i miejsce urodzenia 16 grudnia 1917
Minehead,  Anglia
Data i miejsce śmierci 19 marca 2008
Kolombo,  Sri Lanka

Sir Arthur Charles Clarke, CBE (ur. 16 grudnia 1917 w Minehead, w południowo-zachodniej Anglii, zm. 19 marca 2008 w Kolombo, na Sri Lance) – prozaik, pisarz fantastycznonaukowy, propagator kosmonautyki. M.in. na podstawie jego koncepcji powstały stacje orbitalne.

Jego najbardziej znanym dziełem jest książka 2001: Odyseja kosmiczna oraz nakręcony przez Stanleya Kubricka film o tym samym tytule według wspólnego scenariusza Clarke’a i Kubricka.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W latach 1927-1936 uczęszczał do Huish’s Grammar School w Taunton. Już we wczesnej młodości wykazywał duże zainteresowanie czasopismami science-fiction, które skrzętnie kolekcjonował. W roku 1933, mając 17 lat został przyjęty do założonego rok wcześniej British Interplanetary Society. W roku 1936 Clarke przeprowadził się do Londynu.

II wojna światowa skierowała kroki fantasty science-fiction do Royal Air Force. W roku 1941 podjął służbę jako oficer w jednostce radarowej. Fantazja Clarke’a i doświadczenia zdobyte przy obsłudze radarów były podstawą studium na temat orbity geostacjonarnej i umieszczonych na niej satelitów. To studium zostało opublikowane w październiku 1945, w Wireless World wywołując burzliwą dyskusję w kołach naukowych. W wizji Clarka trzy satelity, umieszczone na orbicie geostacjonarnej w wierzchołkach trójkąta równobocznego, miały zapewnić łączność między wszystkimi punktami na kuli ziemskiej. Wielu naukowców uważało Clarka za fantastę, a jego wizję za utopię. Jednak 12 lat później pierwszy sztuczny satelita ziemi, sowiecki Sputnik, rozpoczął nadawanie sygnałów radiowych z kosmosu.

Wizja Artura C. Clarka stała się podwaliną dzisiejszej techniki satelitarnej, a on został uznany za jej ojca. W wielu opracowaniach technicznych orbita geostacjonarna nosi nazwę „orbity Clarka”.

Po zakończeniu II wojny światowej, Clarke podjął studia na wydziałach matematycznym i fizycznym King’s College w Londynie. W latach 1946-1947 i 1950-1953, piastował stanowisko przewodniczącego British Interplanetary Society.

Pod koniec lat 50., na łamach kilku czasopism ukazały się pierwsze utwory Clarke’a o tematyce science-fiction. Jedno z nich, The Sentinel, napisane w roku 1948, stało się podstawą do filmu 2001: Odyseja kosmiczna. Na początku lat 50. Clarke opublikował pierwsze powieściThe Sands of Mars (Piaski Marsa) i Islands in the Sky (Wyspy na niebie).

W sierpniu 1953 roku ukazał się bestseller Clarka Koniec dzieciństwa. W ciągu dwóch tygodni sprzedano około 200 000 egzemplarzy książki.

W latach 50. Clarke zainteresował się nurkowaniem. Podczas jednej z ekspedycji poznał Marylin Torgenson, którą poślubił 15 czerwca 1953. Małżeństwo rozpadło się jeszcze tego samego roku.

Zimą 1954 roku Clarke wyruszył na ekspedycję nurkową do Australii. Droga prowadziła przez Sri Lankę, gdzie grupa zrobiła małą przerwę. Clarke był zachwycony tym krajem, co spowodowało, że dwa lata później powrócił, by tam zamieszkać. Sri Lanka stała się jego drugą ojczyzną.

W latach 60. napisał wiele książek naukowych, których tematem były badania oceanograficzne i kosmos. W tym czasie poznał wiele osobistości, takich jak Jurij Gagarin, Jacques Cousteau i Gene Roddenberry. Największy wpływ na jego późniejsze życie miało spotkanie z reżyserem Stanleyem Kubrickiem.

Kubrick namówił Clarke’a, w tym czasie znanego już na całym świecie autora książek science-fiction, aby mu pomógł stworzyć „niewysłownie dobry film science-fiction”. W ten sposób powstał film 2001: Odyseja kosmiczna (ang. 2001: A Space Odyssey), inspirowany opowiadaniem Clarke’a The Sentinel. Był nie tylko sukcesem, ale też kamieniem milowym w historii filmu science-fiction, a książka o tym samym tytule powstawała w miarę tworzenia filmu. Doskonałe efekty specjalne, po raz pierwszy realistyczne przedstawienie statków kosmicznych i przyszłościowych rozwiązań, jak sztuczna inteligencja, spowodowały, że obraz ten stał się „filmem kultowym”. Przez ten film Clarke osiągnął w branży filmowej, takie samo uznanie, jak i za ideę satelitów komunikacyjnych na orbicie geostacjonarnej.

Podczas lotów kosmicznych Apollo (misja lotu księżycowego) i Sojuz-Apollo, Clarke wystąpił w telewizji jako komentator, przedstawiając w sposób prosty i zrozumiały dla telewidzów, skomplikowane procesy lotów kosmicznych.

W latach 70. XX wieku napisał kilka bestsellerów, spośród których na szczególną uwagę zasługuje Spotkanie z Ramą. W latach 80. wstawił się za pokojowym użyciem kosmosu i stał się przeciwnikiem Wojen Gwiezdnych (Star Wars) – technologii SDI. W roku 1982 odwiedził Związek Radziecki, co przyczyniło się do napisania powieści Odyseja kosmiczna 2010 (ang. 2010: Odyssey Two), której tematem były wspólne badania kosmosu przez amerykańskich i rosyjskich uczonych, co było przeciwieństwem ówczesnej rzeczywistości.

W związku z pogarszającym się stanem zdrowia, Clarke zaczął się wycofywać z życia publicznego i poświęcił się pisaniu. W tym czasie opublikował następne powieści z serii „2001” i „RAMA”.

Clarke był propagatorem idei „wolnej energii” (ang. Free Energy), ruchu wynalazczego na pograniczu nauki i fantastyki. Często umieszczał odniesienia do niej w swoich książkach np. w Odysei kosmicznej 2010.

SESAT – satelita floty Eutelsata wystrzelony na orbitę geostacjonarną 17 kwietnia 2000 roku został dedykowany Arturowi C. Clarke’owi.

Clarke od lat 60. XX wieku cierpiał na powodujący niedowład mięśni – zespół post-polio. Zmarł 19 marca 2008 w wieku 91 lat na Sri Lance w wyniku problemów z oddychaniem.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Arthur C. Clarke był kilkakrotnym laureatem najpoważniejszych nagród literackich w dziedzinie fantastyki, m.in. Hugo i Nebuli. Szczególnie uhonorowana została powieść Spotkanie z Ramą, która zebrała wszystkie najważniejsze nagrody w dziedzinie literatury fantastycznej. W 1985 otrzymał Damon Knight Memorial Grand Master Award.

Sam od 1997 r. był patronem innej ważnej nagrody w tej dziedzinie – Nagrody im. Arthura C. Clarke’a, przyznawanej za najlepszą powieść science fiction opublikowaną po raz pierwszy w Wielkiej Brytanii.

W 1969 r., wspólnie ze Stanleyem Kubrickiem, został nominowany do Oscara za scenariusz do filmu 2001 Odyseja kosmiczna.

Clarke był dwukrotnie nominowany do Nagrody Nobla: w 1994 do Nagrody Pokojowej, zaś w 1999 do Nagrody Literackiej.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Odyseja kosmiczna[edytuj | edytuj kod]

Rama[edytuj | edytuj kod]

Odyseja czasu[edytuj | edytuj kod]

Inne powieści[edytuj | edytuj kod]

Zbiory opowiadań[edytuj | edytuj kod]

Inne książki[edytuj | edytuj kod]

  • Glide Path (1963)
  • Śniegi Olimpu (The Snows of Olympus: A Garden on Mars, 1994)

Filmowe adaptacje powieści Arthura C. Clarke’a[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Arthura C. Clarke’a
Wikinews-logo.svg
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Arthur C. Clarke nie żyje

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]