Jurij Gagarin
| Jurij Aleksiejewicz Gagarin Юрий Алексеевич Гагарин |
|
.jpg&filetimestamp=20080617095204) |
|
| Data i miejsce urodzenia |  9 marca 1934, Kłuszyn |
| Data i miejsce śmierci | 27 marca 1968, okolice Kirżacza |
| Narodowość | rosyjska |
| Status | w stanie spoczynku |
| Funkcja | pilot kosmonauta |
| Czas spędzony w kosmosie | 1 godzina 48 minut |
| Misje | Wostok 1 |
| Emblematy załóg |  |
| Stopień | pułkownik Radzieckich Sił Powietrznych |
| Inny zawód | pilot |
| Odznaczenia | |
           |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Jurij Gagarin w Wikicytatach |
|
Jurij Aleksiejewicz Gagarin, ros. Юрий Алексеевич Гагарин (wym. ˈjurʲɪj ɐlʲɪˈksʲeɪvʲɪtɕ gɐˈgarʲɪn) (ur. 9 marca 1934 w Kłuszynie, zginął 27 marca 1968 w okolicach Kirżacza) – radziecki kosmonauta, pierwszy człowiek w kosmosie, Bohater Związku Radzieckiego.
Spis treści |
[edytuj] Okres młodości i szkolenie
Urodził się we wsi Kłuszyn koło miasta Gżatsk (przemianowanego w 1968 na Gagarin), w obwodzie smoleńskim. Jego ojciec był stolarzem, matka pracowała fizycznie jako dojarka w kołchozie. Na początku lat 50. XX wieku Gagarin uczył się w szkole technicznej w Lubiercach. Tam wstąpił do aeroklubu i zaczął uczyć się pilotażu.
Pierwszy samodzielny lot odbył w 1955. W 1957 ukończył szkołę lotniczą w Orenburgu, w 1958 Akademię Techniczną Lotnictwa im. N.J. Żukowskiego w Moskwie. Pod koniec lat 50. XX w. był pilotem MiG-ów w 769 pułku lotnictwa myśliwskiego w Luostari w obwodzie murmańskim[1].
W styczniu 1960 został jednym z 20 pilotów, którzy rozpoczęli przygotowania do lotów w kosmos. Treningi odbywały się w tajemnicy, a grupa kandydatów do pierwszego lotu w kosmos została potem zmniejszona do sześciu. 10 kwietnia 1961 Komisja Państwowa zdecydowała, że to właśnie on będzie pierwszym człowiekiem, który poleci w przestrzeń międzyplanetarną[2].
Pod koniec lat 60. władze ZSRR planowały, aby Jurij Gagarin był także pierwszym człowiekiem, który wyląduje na Księżycu.
[edytuj] Lot w kosmos
Został 1 człowiekiem w kosmosie i 1 sowieckim kosmonautą. Brał udział w jednej misji kosmicznej:
12 kwietnia 1961 odbył w statku kosmicznym Wostok lot po orbicie satelitarnej Ziemi, dokonując jednokrotnego jej okrążenia w ciągu 1 godziny 48 minut.
Związane z lotem momenty, które przeszły do historii według czasu GMT:
- 06:07 – start statku Wostok 1.
- 07:00 – wiadomość o locie Gagarina podało Radio Moskwa. Był to punkt zwrotny dla całego programu kosmicznego ZSRR. Od tego momentu utajnione informacje o przygotowaniach do lotu i o samym locie były stopniowo ujawniane.
- 07:55 – lądowanie Gagarina. Szczęśliwe zakończenie lotu, największy sukces programu kosmicznego ZSRR i ogromny sukces ZSRR na arenie międzynarodowej. Pierwszym kosmonautą został obywatel ZSRR.
Był to pierwszy w dziejach ludzkości lot człowieka w przestrzeni kosmicznej. Ciekawostką jest jednak to, jak należy ten lot sklasyfikować od strony formalnej, gdyż Gagarin nie doleciał swoim statkiem kosmicznym do Ziemi, lecz katapultował się z niego, zresztą zgodnie z planem i osiągnął powierzchnię Ziemi na spadochronie. Fakt ten był początkowo zatajany przez ZSRR[3] co najmniej do czasu uzyskania potwierdzenia przez FAI rekordu wysokości lotu, rekordu czasu lotu i rekordu wielkości masy wyniesionej na orbitę. Niezależnie jednak od sposobu lądowania FAI uznała lot Gagarina[4].
Hasłem wywoławczym podczas podróży kosmicznej był „Kedr” (ros. Кедр – cedr). W czasie lotu Gagarin gwizdał melodię pieśni Ojczyzna słyszy, Ojczyzna wie (ros.: Родина слышит, Родина знает)[5][6]. Pierwsze wersy pieśni brzmią następująco: Ojczyzna słyszy, Ojczyzna wie | Gdzie jej syn leci w niebo. Ta patriotyczna pieśń została skomponowana przez Dymitra Szostakowicza w roku 1951 (opus 86), słowa napisał Jewgenij Dolmatowski.
[edytuj] Wykaz lotów
| Loty kosmiczne, w których uczestniczył Jurij A. Gagarin | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|
|
|
|
|
|
| 1 |
|
|
|
|
|
|
| Łączy czas spędzony w kosmosie – 1 godzina, 48 minut | ||||||
[edytuj] Odznaczenia i kult pierwszego kosmonauty
Był wielokrotnie odznaczany i nagradzany. Otrzymał m.in.:
- Order Lenina i tytuł Bohatera Związku Radzieckiego
- Order Karola Marksa
- Order Krzyża Grunwaldu I klasy
- Order Gwiazdy Afryki
- Order Klementa Gottwalda
- Medal 40-lecia Sił Zbrojnych ZSRR
- Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945
- Medal 50-lecia Sił Zbrojnych ZSRR
- Medal "Za rozwój Wysp Dziewiczych"
- Order Georgi Dymitrowa
Imię Jurija Gagarina nosi miasto Gagarin (dawniej Gżatsk, ros. Гжатск), krater Gagarin na Księżycu, planetoida 1772 Gagarin, złoty medal FAI, plac w Moskwie, gdzie znajduje się 40-metrowy monument kosmonauty. Istnieje też puchar im. Gagarina, główne trofeum nowo utworzonej hokejowej ligi (Plik:Gagarin był zapalonym kibicem hokeja). W wielu miastach można spotkać ulice, place, aleje, parki, kluby, szkoły noszące imię Gagarina. W latach 60. XX wieku w ZSRR panowała moda na nadawanie dzieciom imienia Jurij[7][8][9]. Na cześć Gagarina nazwano statek naukowo-badawczy Kosmonauta Jurij Gagarin. Grupa muzyczna Underwood stworzyła piosenkę "Gagarin, ja pana kochałam!'", natomiast Jean-Michel Jarre zamieścił na płycie Metamorphoses utwór "Hey Gagarin".
W ZSRR wybito dwie pamiątkowe monety z okazji 20. i 30. rocznicy lotu Gagarina: 1 rubel (1981, miedź-nikiel) oraz trzyrublową (1991, srebro). W roku 2001 dla upamiętnienia pierwszego lotu człowieka w kosmos wyemitowano w Rosji serię czterech monet z podobizną Gagarina: dwurublową (miedź-nikiel) i trzyrublową (srebro), 10-rublową (miedź-nikiel) oraz 100-rublową (srebro).
[edytuj] Śmierć
27 marca 1968 Gagarin i jego instruktor lotniczy Władimir Sieriogin zginęli w katastrofie samolotu treningowego MiG-15 UTI 21 km od miasta Kirżacz.
Przyczyny katastrofy przez długi czas nie zostały jednoznacznie wyjaśnione. Wszystkie znalezione szczątki samolotu zostały zaspawane w beczkach i przeznaczone do przechowania „na czas nieograniczony”. Według pułkownika Eduarda Szerszera, jednego z członków komisji powołanej do wyjaśnienia „Sprawy Gagarina”, do przyczyn katastrofy, które uznawano za pewne, należały[10]:
- zamocowanie dodatkowych zbiorników z paliwem
- samolot nr 18 otrzymał zgodę na lot bez uprzedniego uzyskania od samolotu zwiadowczego meldunku o warunkach meteorologicznych w rejonie ćwiczeń; ani instruktor, ani pilot nie zostali więc powiadomieni
- na czkałowskim lotnisku nie działał radar, wieża kontrolna nie miała więc możliwości sprawdzenia, na jakiej wysokości faktycznie znajduje się startujący i wykonujący zadanie samolot; świadomy był tego również siadający za sterami Sieriogin
- organizując loty, całkowicie zaniedbano prowadzenie dokumentacji wcześniejszych awarii i napraw sprzętu
- wziąwszy pod uwagę powyższe, wieża kontrolna nie powinna była zezwolić na start MiG-owi nr 18 – jeszcze przed startem zostały złamane niemal wszystkie przepisy związane z bezpieczeństwem lotu
- Gagarin siadł za sterami, chociaż był źle przygotowany do lotu[potrzebne źródło]
W kilku książkach pojawia się opinia, że w samolocie zatrzymał się silnik[11], według innych źródeł – w kabinie pilota otwarty był nawiew powietrza, który spowodował dehermetyzację kabiny[12]. Hipotez jest wiele. Prawdziwe przyczyny mogą być wyjaśnione, jeśli dochodzenie w sprawie katastrofy zostanie wznowione[10][13].
8 kwietnia 2011 roku Rosyjska Agencja Kosmiczna ogłosiła, że za katastrofę najprawdopodobniej był odpowiedzialny sam Gagarin. Na podstawie odtajnionych dokumentów komisji badającej wypadek, poinformowano, że wypadek spowodował manewr wykonany przez pilota[14].
Jurij Gagarin został uroczyście pochowany na Cmentarzu przy Murze Kremlowskim.
Przypisy
- ↑ http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=409 Biogram Jurija Gagarina na stronie >Bohaterowie kraju<” (ros.)
- ↑ http://epizodsspace.testpilot.ru/bibl/kamanin/kniga1/04-61.html Dzienniki gen. Kamanina T. 1 (ros.)
- ↑ Pierwszy Człowiek w Kosmosie Jan Gadomski Nasza Księgarnia 1961 strona 17. Rozdział: Lądowanie, cytat: Bliższych szczegółów jego (lądowania – przypis) przebiegu nie znamy. (pol.)
- ↑ http://records.fai.org/pilot.asp?from=astronautics&id=4791 Rekordy Gagarina zarejestrowane przez FAI (ang.)
- ↑ Szablon:Ru icon Юрий Гагарин: Дорога в космос. W: Pravda via TestPilot.ru [on-line]. 2004-12-03. [dostęp 2008-03-30].
- ↑ Motherland Hears (download). W: SovMusic.ru [on-line]. [dostęp 2008-03-30].
- ↑ Статьи о здоровье. Мода на имена. Имя творчество
- ↑ Лсгеимши Напюгнбюрекэмши Онпрюк
- ↑ Что в имени твоем? - Номад, Казахстан
- ↑ 10,0 10,1 http://wiadomosci.onet.pl/1377292,1292,2,kioskart.html?drukuj=1 Artykuł Trzynaście przyczyn śmierci Gagarina (pol.)
- ↑ Ett folk på marsch: 1960-1977, film Pera-Erika Lindorma, Bonnier, Stockholm 1978 ISBN 91-0-041950-8 s. 126
- ↑ Andrew Osborn: Yuri Gagarin death mystery solved after 40 years (ang.). telegraph.co.uk, 2010-01-08. [dostęp 2010-01-08].
- ↑ http://nvo.ng.ru/history/2006-11-10/5_gagarin.html Artykuł Trzynaście przyczyn śmierci Gagarina oryginalny w języku rosyjskim.(ros.)
- ↑ Rosja wyjaśniła tragiczną śmierć Jurija Gagarina (pol.). onet.pl, 2011-04-08. [dostęp 2011-04-08].
[edytuj] Zobacz też
- Lista pierwszych astronautów według obywatelstwa
- Załogowe loty kosmiczne 1961-1970
- Noc Jurija
- Władimir Iljuszyn - teoria spiskowa
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Gagarin w Zielonej Górze. Artykuł i film o wizycie Gagarina w Zielonej Górze gazeta.pl
- Nagranie Radia Moskwa z dnia 12 kwietnia 1961
- He strongly denied
- Valentina Gagarin
