Arthur Greiser
| Arthur Greiser | |
 Arthur Greiser w mundurze SS-Brigadeführera |
|
| Data i miejsce urodzenia | 22 stycznia 1897 Środa Wielkopolska  Cesarstwo Niemieckie |
| Data i miejsce śmierci | 21 lipca 1946 Poznań  Polska |
| Prezydent Senatu Wolnego Miasta Gdańska | |
| Przynależność polityczna | NSDAP |
| Okres urzędowania | od 23 listopada 1934 do 23 sierpnia 1939 |
| Poprzednik | Hermann Rauschning |
| Następca | Albert Forster |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Arthur Karl Greiser (ur. 22 stycznia 1897 w Środzie Wielkopolskiej, zm. 21 lipca 1946 w Poznaniu) – niemiecki polityk narodowosocjalistyczny, obergruppenführer SS, namiestnik Rzeszy w Kraju Warty, przedtem prezydent Senatu Wolnego Miasta Gdańska, zbrodniarz wojenny.
Spis treści |
[edytuj] Okres I wojny światowej
Po trzyletnim pobycie w szkole powszechnej, dalsze wykształcenie uzyskał w królewsko-pruskim gimnazjum humanistycznym w Inowrocławiu (obecnie liceum im. Jana Kasprowicza). Po wybuchu I wojny światowej w 1914 zgłosił się do cesarskiej marynarki wojennej jako ochotnik. W 1915, po odpowiednim przeszkoleniu, został wysłany na front i awansowany na oficera. Następnie ponownie zgłosił się na ochotnika do lotnictwa marynarki (był pilotem wodolotów) i w 1917 został oficerem lotnictwa. Kilkukrotnie odznaczony w czasie wojny, został ranny w 1918 i odesłany do szpitala wojskowego w Gdańsku.
[edytuj] Lata dwudzieste XX wieku
Po wyjściu ze szpitala pozostawał bez pracy, następnie próbował bezskutecznie powodzenia w kupiectwie oraz jako kierowca taksówki. Podejmował się prac dorywczych, obwożąc w lecie turystów wynajętą motorówką po Gdańsku, a w zimie holując statki w porcie gdańskim. W 1924 współdziałał przy zakładaniu w Gdańsku organizacji "Stahlhelm", która skupiała byłych żołnierzy frontowych, z której wystąpił w 1926. W 1925, na tle polsko-niemieckiego konfliktu o status miasta Gdańsk, związał się z ruchami rewizjonistycznymi i antypolskimi. Zaczął występować publicznie na wiecach i zgromadzeniach, deklarując się jako "zwolennik niemieckości Wolnego Miasta Gdańska". Gdy wprowadzono polskie skrzynki pocztowe, do czego Polska miała prawo zgodnie z ustaleniami potwierdzonymi wcześniej przez Ligę Narodów, Greiser zażądał w swoim przemówieniu podczas skierowanej przeciwko Polsce i Lidze Narodów demonstracji, która odbyła się na Długim Targu w Gdańsku 23 września 1925, wyrzucenia wszystkich Polaków z tego miasta[1].
[edytuj] W partii narodowo socjalistycznej. Prezydent Senatu Wolnego Miasta Gdańska
Swoim zaangażowaniem propagandowym zwrócił uwagę NSDAP, do której przyjęto go w 1928. W latach 1930–1933 pełnił obowiązki sekretarza okręgu partyjnego w Gdańsku. W lipcu 1933 został wybrany wiceprezydentem gdańskiego Senatu, a w listopadzie 1934 prezydentem Senatu (czwartym i ostatnim w historii tego urzędu), czyli głową tego miasta-państwa. Jednocześnie pełnił funkcję ministra (senatora) spraw wewnętrznych.
[edytuj] Namiestnik Kraju Warty
21 września 1939 przejął kierownictwo cywilne w Poznaniu, a w listopadzie 1939 objął funkcję namiestnika w Kraju Warty. Przeprowadzał brutalną germanizację i eksterminację ludności z podległych obszarów. Brat A. Greisera Otto, objął w Kutnie funkcję prezesa spółdzielni "Wspólna Praca" oraz był zastępcą burmistrza i honorowym radnym.
[edytuj] Proces i wyrok
W 1945 został aresztowany przez wojska amerykańskie w miasteczku Krimml (okolice Salzburga), gdzie rozpoznała go Polka z Ostrzeszowa, pani Maria Michalak z domu Kinastowska. Za popełnione zbrodnie był sądzony przez Najwyższy Trybunał Narodowy w Poznaniu, pod przewodnictwem profesora Emila Stanisława Rapaporta. W skład zespołu sędziowskiego wchodziło trzech sędziów i czterech ławników. Oskarżycielami byli profesor Jerzy Sawicki oraz profesor Mieczysław Siewierski. Jego obrońcami z urzędu w procesie, który trwał od 21 czerwca do 7 lipca 1946, byli doktor Stanisław Hejmowski i Jan Kręglewski. W czasie procesu obrońca Greisera wyrażał wątpliwości, czy głowa obcego państwa (a taką był Greiser jako prezydent senatu Wolnego Miasta Gdańsk) może zostać skazana w innym państwie. Z kolei oskarżenie oddalało te obiekcje, argumentując iż w czasie, kiedy popełnione zostały czyny za które był sądzony, nie był już prezydentem Senatu nieistniejącego już państwa.
Według aktu oskarżenia, Arthur Greiser, jako namiestnik Rzeszy (niem. Reichsstatthalter), a jednocześnie okręgowy kierownik Niemieckiej Partii Narodowosocjalistycznej (niem. Gauleiter) na obszar województwa poznańskiego oraz części łódzkiego i pomorskiego w latach 1939-1945, działał na szkodę Państwa Polskiego i jego obywateli poprzez udział, podżeganie do dokonania, udzielanie pomocy przy dokonaniu i dokonywanie[2] m.in.:
- indywidualnych i zbiorowych zabójstw osób spośród ludności cywilnej i jeńców wojennych,
- czynów polegających na znęcaniu się, prześladowaniu i zadawaniu uszkodzeń cielesnych oraz powodujących rozstrój zdrowia takich osób,
- systematycznego niszczenia polskiej kultury, grabieży polskich wartości kulturalnych oraz germanizowania kraju i ludności polskiej i bezprawnego zaboru własności publicznej,
- systematycznego, bezprawnego pozbawienia ludności polskiej jej własności prywatnej,
- lżenia i wyszydzania Narodu Polskiego, poprzez głoszenie jego niższości kulturalnej i małej wartości społecznej,
- przymusowe wysiedlanie całymi osiedlami, ulicami, rodzinami lub indywidualnie na obszar Generalnego Gubernatorstwa lub do obozu pracy przymusowej w Rzeszy,
- prześladowania i zgładzenia obywateli polskich narodowości żydowskiej lub pochodzenia żydowskiego poprzez wymordowanie w miejscu zamieszkania, gromadzenie w zamkniętych dzielnicach żydowskich, skąd wywożono ich w celu eksterminacji w komorach gazowych pobliskiego obozu straceń Kulmhof w Chełmnie nad Nerem, lżenie ludności żydowskiej czynnie i słownie poprzez zadawanie cierpień fizycznych, uszkodzeń cielesnych i poniżania godności ludzkiej,
- wywożenie dzieci polskich[3] wbrew woli rodziców i opiekunów, przymusowe umieszczanie ich w niemieckich rodzinach zastępczych i publicznych zakładach opiekuńczych w Rzeszy, z zerwaniem wszelkiej łączności z rodzinami i polskością oraz nadanie im imion i nazwisk niemieckich.
Najwyższy Trybunał Narodowy uznał go winnym zbrodni i skazał Greisera na śmierć, końcowa sentencja sądu z dnia 9 lipca 1946 brzmiała:
- "Arthura Greisera należy uznać winnym wszystkich zbrodni i zarzucanych mu przestępstw, z tym ograniczeniem, że zabójstw, uszkodzeń cielesnych i znęcań się Arthur Greiser osobiście nie dokonywał. Za powyższe przestępstwa skazać Arthura Greisera na karę śmierci, nadto orzec utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze oraz konfiskatę całego jego mienia; od momentu ponoszenia kosztów sądowych i uiszczenia opłaty sądowej zwolnić go. Dowody rzeczowe pozostawić przy aktach sprawy"[4]
[edytuj] Egzekucja
Arthur Greiser został stracony przez powieszenie 21 lipca 1946 o godzinie 7 rano. Wyrok wykonano publicznie w poznańskiej cytadeli. Ciało Greisera po przeprowadzeniu sekcji w Zakładzie Anatomicznym Uniwersytetu Poznańskiego zostało spalone w tym samym krematorium, w którym palono zwłoki pomordowanych Polaków. Prochy zostały oddane do dyspozycji Prokuratury Sądu Specjalnego. Była to ostatnia publiczna egzekucja w Polsce[5].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Stanisław Mikos "Wolne miasto Gdańsk a Liga Narodów 1920-1939" Wydawnictwo Morskie Gdańsk, 1979, ISBN 83-215-7186-7, s. 163.
- ↑ Lista niektórych czynów według tekstu aktu oskarżenia: Janusz Gumkowski, Tadeusz Kułakowki "Zbrodniarze hitlerowscy przed Najwyższym Trybunałem Narodowym" Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa, 1965, s. 66-77.
- ↑ Większość tego typu akcji była przeprowadzana, w okupowanej przez III Rzeszę Polsce, w ramach programu rabunku dzieci.
- ↑ Janusz Gumkowski, Tadeusz Kułakowki, "Zbrodniarze hitlerowscy przed Najwyższym Trybunałem Narodowym", Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa, 1965, s. 66.
- ↑ "Kronika Miasta Poznania" 2011/4, "Cytadela", Wydawnictwo Miejskie Poznań, ISSN 0137-3552, str. 207.
