Ateizm w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Ateizm
Atom of Atheism-Zanaq.svg

Portal
Koncepcje

Ateizm i religia
NonteizmAntyreligia
AntyteizmHumanizm
Naturalizm metafizyczny

Historia

Historia ateizmu
Oświecenie
Wolnomyślicielstwo
Ateizm państwowy
Dyskryminacja

Argumenty

Argumenty ateistów
Przeciwko religii
Krytyka ateizmu

Demografia

Ateizm
Niereligijność

Początki ateizmu na ziemiach polskich wiążą się z osobą Kazimierza Łyszczyńskiego, skazanego w 1688 roku (wyrok wykonano w rok później) na karę śmierci za prace nad dziełem De non existentia Dei („O nieistnieniu bogów”)[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XIX wieku otwarte głoszenie poglądów ateistycznych należało do rzadkości, aczkolwiek pewna część inteligencji otwarcie przyznawała się do ateizmu (m.in. Wacław Nałkowski[potrzebne źródło], Maria Curie-Skłodowska[2][3][4], Gabriel Narutowicz[potrzebne źródło]). Ogólnie w ówczesnej Polsce jawny ateizm był poglądem mało rozpowszechnionym, nawet wśród antyklerykalnej i laickiej inteligencji, o czym świadczy choćby fakt, że w II Rzeczypospolitej nie powołano – tradycyjnie zrzeszającego ateistów – wolnomularstwa wielkowschodowego, chociaż działały organizacje wolnomyślicielskie: Stowarzyszenie Wolnomyślicieli Polskich, Polski Związek Myśli Wolnej, czy Warszawskie Koło Intelektualistów. Wydawane było także pismo „Racjonalista”.

W XX wieku wśród Polaków deklarujących przez całe życie lub jego część światopogląd ateistyczny można wymienić Tadeusza Boya-Żeleńskiego, Witolda Gombrowicza[4], prof. Zbigniewa Religę[4][5], prof. Tadeusza Kotarbińskiego, Wisławę Szymborską[4][6], Stanisława Lema[4][6], Jacka Kuronia[4].

Po II wojnie światowej do przełomu lat 80. i 90. XX wieku światopogląd ateistyczny był propagowany przez władze państwowe, co przejawiało się m.in. w ograniczeniu pozwoleń na budowę, a także rozbudowę świątyń, prześladowaniu duchownych (jak np. bezprawny[7] areszt kardynała Stefana Wyszyńskiego) czy szykanowaniu członków PZPR biorących regularny udział w praktykach religijnych. W PRL działało też – wspierane przez władze – Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, a później powstałe na jego bazie w 1969 roku Towarzystwo Krzewienia Kultury Świeckiej. Z drugiej strony część zadeklarowanych ateistów było zaangażowanych w działalność opozycji demokratycznej (Bronisław Geremek[potrzebne źródło], Jacek Kuroń[4], Adam Michnik[potrzebne źródło]).

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Według badania eurobarometru z 2005 roku 80% mieszkańców Polski stwierdziło, że wierzy w istnienie Boga, dalsze 15% - w bliżej nieokreślone siły wyższe, a kolejne 3% - nie ustalono[8]. W 2007 roku jako osoba niewierząca, obojętna religijnie lub niezdecydowana określiło się 6%[a] obywateli Polski – oznacza to, że grupa ta podwoiła swoją liczebność w ciągu dwóch lat[a][9]. Natomiast według badań CBOS z 2012 roku liczba osób w Polsce deklarujące ateizm, agnostycyzm lub bezwyznaniowość wynosiła 4,2%, a niewiarę 6%[10].

Według wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011 osoby podające, że nie należą do żadnego wyznania stanowiły 31. marca 2011 roku 2,41% ogółu ludności Polski. Natomiast biorąc pod uwagę, że 7,1% objętych spisem nie udzieliło odpowiedzi na pytanie dotyczące wyznania, a dla 1,63% nie ustalono tej kwestii, stanowiły one 2,64% osób, które udzieliły odpowiedzi na pytanie o przynależność wyznaniową[11].

Organizacje[edytuj | edytuj kod]

Obecnie ateiści w Polsce zgrupowani są wokół:

oraz kilku innych mniejszych organizacji.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. 1,0 1,1 Stwierdzenie takie znajduje się w opisie wyników badania, jednak szczegółowe dane podane w tabeli wyników nie dają w sumie tej wartości.

Przypisy