Dmitrij Leluszenko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dmitrij Daniłowicz Leluszenko
Дмитрий Данилович Лелюшенко
Dmitrij Leluszenko w latach czterdziestych
Dmitrij Leluszenko w latach czterdziestych
generał armii generał armii
Data i miejsce urodzenia 2 listopada 1901
Nowokuźnieck,  Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 20 lipca 1987
Moskwa,  ZSRR
Przebieg służby
Lata służby 19181987
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska dowódca: 5. i 30. Armii, 1. i 3. Armii Gwardii, 4. Armii Pancernej Gwardii,
d-ca Okręgów Wojskowych:
  • Zakarpackiego,
  • Zabajkalskiego,
  • Uralskiego
Główne wojny i bitwy wojna domowa w Rosji,
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa,
wojna zimowa z Finlandią,
Wielka Wojna Ojczyźniana:
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Bohater Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej
Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Rewolucji Październikowej Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa I klasy Order Suworowa I klasy Order Kutuzowa I klasy Order Kutuzowa I klasy Order Bohdana Chmielnickiego I klasy Order Wojny Ojczyźnianej I klasy Order "Za Służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR" III stopnia Order Klementa Gottwalda

Dmitrij Daniłowicz Leluszenko, ros. Дмитрий Данилович Лелюшенко (ur. 2 listopada 1901[1] w Nowokuźniecku, zm. 20 lipca 1987 w Moskwie) – Ukrainiec, radziecki dowódca wojskowy, generał armii, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1940, 1945) i Bohater Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej (1970).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się we wsi Nowokuźnieck w obwodzie rostowskim w rodzinie chłopskiej.

W czasie wojny domowej w 1918 wstąpił do oddziału partyzanckiego Czerwonej Konnicy Borysa Dumenko walczącego przeciwko białym Kozakom. W 1919 wstąpił do Armii Czerwonej, gdzie w składzie 1. Armii Konnej walczył przeciwko wojskom gen. Antona Denikina, a później w wojnie polsko-bolszewickiej.

Po zakończeniu wojny domowej pozostał w wojsku, jako zawodowy oficer. W momencie rozpoczęcia w Armii Czerwonej tworzenia wojsk zmechanizowanych rozpoczął służbę w tych wojskach. W 1933 ukończył Akademię Wojenną im. M. Frunzego. Następnie był dowódcą batalionu a później pułku czołgów.

W czasie wojny zimowej w już w stopniu kombriga dowodził 29 Samodzielną Brygadą Czołgów. Wyróżnił się wtedy w walkach o przełamanie linii Mannerheima, za co 7 kwietnia 1940 został nagrodzony tytułem Bohatera Związku Radzieckiego.

W momencie rozpoczęcia agresji Niemiec na ZSRR dowodził 21 korpusem zmechanizowanym, walczącym nad rzeką Dźwiną. Jednak już w sierpniu 1941 został naczelnikiem ds. formowania wojsk pancernych w dowództwie wojsk pancernych.

W październiku 1941 został na rozkaz Józefa Stalina dowódcą utworzonego 1. Samodzielnego Korpusu Strzeleckiego Gwardii, którym dowodził w czasie bitwy pod Moskwą. Za zasługi w bitwie został mianowany dowódcą 5. Armii, która zajmowała pozycję obronne w rejonie Możajska. Funkcję tą pełnił jednak bardzo krótko, gdyż został ranny.

Po wyleczeniu z ran w listopadzie 1941 został dowódcą 30. Armii, która wchodziła w skład Frontu Zachodniego. Dowodząc tą armią wziął udział w kontrofensywie pod Moskwą w grudniu 1941, gdzie wyróżniła się ona w walkach o likwidację wybrzuszenia pod Klinem. Następnie brał udział w bitwie pod Rżewem w 1942 roku oraz w kontrofensywie pod Rżewem latem 1942.

W listopadzie 1942 został dowódcą 1. Armii Gwardii, którą dowodził w czasie kontrofensywy pod Stalingradem. 5 grudnia 1942 został dowódcą 3. Armii Gwardii, która powstała z przemianowania 1. Armii Gwardii. Wziął udział w bitwie o Dniepr zdobywając przyczółek pod Nikopolem.

W marcu 1944 został dowódcą 4. Armii Pancernej (17 marca 1945 została przemianowana na 4. Armię Pancerną Gwardii), którą dowodził do końca wojny. Dowodząc to armią wziął udział w oswobodzeniu prawobrzeżnej Ukrainy, operacji lwowsko-sandomierskiej, wschodniokarpackiej, wiślańsko-odrzańskiej. śląskiej i berlińskiej.

6 kwietnia 1945 został po raz drugi nagrodzony tytułem Bohatera Związku Radzieckiego.

5 maja 1945 dowodzona przez niego armia wzięła udział w operacji praskiej jako siły uderzeniowe 1 Frontu Ukraińskiego, które dotarły do Pragi 9 maja 1945 udzielając pomocy powstańcom.

Po zakończeniu II wojny światowej na kierowniczych stanowiskach w Armii Radzieckiej. Był kolejno dowódcą Zakarpackiego Okręgu Wojskowego (1953–1956), Zabajkalskiego Okręgu Wojskowego (1956–1958) i Uralskiego Okręgu Wojskowego (1958–1960). Następnie został przewodniczącym organizacji DOSAAF w latach 1960–1964. Później był w grupie generalnych inspektorów Ministerstwa Obrony ZSRR.

Napisał wspomnienia pt. Москва-Сталинград-Берлин-Прага. Записки командарма (wyd. I 1970)

Zmarł w Moskwie i został pochowany na cmentarzu Nowodziewiczym.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Według kalendarza juliańskiego – 20 października
  2. Zlatá hvězda hrdiny Československé socialistické republiky

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]