Operacja lwowsko-sandomierska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Operacja lwowsko-sandomierska
II wojna światowa, Front wschodni
RKKA Lviv.jpg
Walki uliczne Armii Czerwonej we Lwowie
Czas 13 lipca - 29 sierpnia 1944
Miejsce Lwów i okolice
Terytorium Wschodnia Polska/Zachodnia Ukraina
Wynik zwycięstwo ZSRR
Strony konfliktu
 III Rzesza
 Węgry
 ZSRR
Dowódcy
III Rzesza Josef Harpe[1]
Królestwo Węgier (1920-1946) Raul Federikin
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Iwan Koniew
Siły
900 000 ludzi
900 pojazdów bojowych
6300 dział
1 200 000 ludzi
1979 pojazdów bojowych
11 265 dział
Straty
12 sierpnia straty niemieckie wynosiły: 140 000 zabitych, 32 360 pojmanych, 1941 czołgów i 687 samolotów 65 001 zabitych
224 295 rannych
1269 czołgów i dział
289 samolotów
Multimedia w Wikimedia Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Defilada żołnierzy Armii Czerwonej w zdobytym Lwowie

Operacja lwowsko-sandomierska - operacja zaczepna wojsk radzieckich przeciwko wojskom niemieckim i węgierskim, przeprowadzona w dniach od 13 lipca do 29 sierpnia 1944. Skutkiem operacji było zajęcie przez wojska radzieckie południowo-wschodniej Polski.

Przygotowania do operacji[edytuj | edytuj kod]

Przed 13 lipca linia frontu na zachodniej Ukrainie zatrzymała się wzdłuż linii Kowel-Tarnopol-Kołomyja. Po stronie niemieckiej zbudowano 2 linie obrony. W okresie od kwietnia do czerwca 1944 strona radziecka na swoim zapleczu remontowała drogi i linie kolejowe, budowała mosty, podciągała zaopatrzenie, uzupełniano braki w ludziach i sprzęcie.

Plan operacji przewidywał dwa uderzenia: 13 Armia i 3 Armia Pancerna Gwardii miała uderzyć z południowego Wołynia w kierunku południowym na Rawę Ruską, natomiast 38 i 60 Armia z kierunku Tarnopola na Lwów. Po przerwaniu frontu, w wyłom miały uderzyć dywizje pancerne i zmechanizowane, okrążając wojska niemieckie w rejonie Brodów. Plan ten został zatwierdzony przez dowództwo 1 Frontu Ukraińskiego w dniu 10 lipca.

Przebieg operacji[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z planem, wojska 1 Frontu Ukraińskiego rozpoczęły operację po przygotowaniu artyleryjskim, w dniu 13 lipca. Na odcinku północnym 13 Armia i 3 Armia Pancerna Gwardii przesunęły linię frontu o 20 km, natomiast na kierunku wschodnim wojska radzieckie napotkały na kontruderzenie niemieckie.

16 lipca marszałek Koniew wprowadził do walki 3 Dywizję Gwardyjską, a następnie 4 Armię Pancerną. 17 i 18 lipca kontratakowali Niemcy, jednak 19 lipca ponieśli klęskę pod Brodami, utraciwszy 38 tysięcy zabitych, i 17 tysięcy wziętych do niewoli.

Po zwycięstwie pod Brodami, natarcie skierowało się w kierunku Lwowa i Przemyśla. 23 lipca wojska radzieckie sforsowały San koło Jarosławia. 1 Dywizja Gwardyjska skierowała się na północ, pomagając wojskom 1 Frontu Białoruskiego zdobyć 22 lipca Lublin.

W Małopolsce Wschodniej 24 lipca został zdobyty Halicz, a 27 lipca - Lwów, Stanisławów i Przemyśl.

W związku z ofensywą Niemcy rozpoczęli umacnianie linii Wisły, w odpowiedzi na to dowództwo radzieckie utworzyło 4 Front Ukraiński (w składzie 18 Armii, 1 Armii Gwardyjskiej i 8 Armii Lotniczej), w celu jej przełamania.

29 lipca 1 Armia Gwardyjska rozbiła zgrupowanie niemieckie w rejonie Annopola, ale wskutek kontrataku zmuszona była się wycofać. Natomiast 1 Armii Pancernej i 13 Armii udało się uchwycić przyczółki za Wisłą. 31 lipca niemiecka 17 Armia kontratakowała w kierunku Majdanu, ale natarcie udało się zatrzymać. 3 sierpnia Niemcy podjęli kolejne natarcie, w kierunku Baranowa. Zostało ono rozbite przez pozostającą w rezerwie radziecką 5 Armię Gwardyjską. 11 sierpnia z kolei Niemcy atakowali w kierunku Staszowa, dokonując wyłomu głębokości 8-10 km. 13 sierpnia Niemcy zaatakowali w kierunku Stopnicy. Właśnie tutaj pierwszy raz zostały użyte czołgi Panzerkampfwagen VI B Königstiger, jednak użycie nowego rodzaju broni nie było udane - Niemcy stracili 12 czołgów, w tym 3 zostały zdobyte przez żołnierzy radzieckich.

14 sierpnia wojska radzieckie otoczyły i zdobyły Sandomierz.

Dowództwo niemiecki przygotowało nowy plan - otoczenie i zniszczenie wojsk radzieckich w rejonie Łagowa. Po ciężkich walkach jednostkom niemieckim udało się uchwycić pasmo wzgórz na północny zachód od Opatowa, i przerwać obronę radzieckiej 13 Armii na odcinku 6-7 km. W wyniku kontrataku trzech radzieckich armii większość sił niemieckich została otoczona i zniszczona. Na tym zakończyły się niemieckie próby wypchnięcia wojsk radzieckich z przyczółka zwanego baranowsko-sandomierskim.

Wojska radzieckiego lewego skrzydła w składzie 60 i 38 Armii próbowały rozwinąć natarcie na zachód, ale nie osiągnęły większych sukcesów. 23 sierpnia wojska 60 Armii i 5 Armii Gwardyjskiej zdobyły Dęblin.

29 sierpnia wojska 1 Frontu Ukraińskiego przeszły do obrony.

Drugim kierunkiem operacji był atak na południe, w kierunku Karpat, wojsk 4 Frontu Ukraińskiego. Z powodu trudnego terenu oraz silnych umocnień, tempo radzieckiego ataku było tutaj dość wolne: 5 sierpnia wojska 1 Armii Gwardyjskiej zdobyły Stryj, a 6 sierpnia Drohobycz. 15 sierpnia wstrzymano natarcie. Kolejną operacją na tym froncie miała być operacja wschodniokarpacka.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]