Geografia Bośni i Hercegowiny
Bośnia i Hercegowina jest państwem położonym w Europie Południowej, na Półwyspie Bałkańskim. Terytorium tego kraju było areną krwawych walk między Serbami a Muzułmanami i Chorwatami o podział Bośni i Hercegowiny. Obecnie porządku w kraju o przestrzeganie porozumienia pokojowego pilnują siły stabilizacyjne EUFOR. Bośnia jest krajem górzystym, leżącym na styku stref klimatycznych – umiarkowanej i śródziemnomorskiej.
Spis treści |
Powierzchnia – granice [edytuj]
Powierzchnia – 51 129 km²
Skrajne punkty: północny 45°17'N, południowy 42°32'N, zachodni 15°45'E, wschodni 19°40'E. Rozciągłość południkowa wynosi 300 km, a równoleżnikowa 310 km.
Bośnia i Hercegowina graniczy z następującymi państwami:
- Chorwacja – 932 km
- Czarnogóra – 255 km
- Serbia – 302 km
Linia brzegowa – 20 km (Morze Adriatyckie)
Budowa geologiczna i rzeźba [edytuj]
Tylko 10% obszaru leży na wysokości poniżej 200 m n.p.m., a przeważającą część zajmują Góry Dynarskie gdzie najwyższy szczyt kraju, Maglić wznosi się na 2396 m n.p.m. Na skały tworzące owe góry składają się wapienie, dolomity i łupki. Same góry są młodym utworem powstałym w orogenezie alpejskiej. Góry Dynarskie przechodzą ku północy w Nizinę Środkowodunajską. Na południowym zachodzie w wapiennych skałach rozwija się rzeźba krasowa. Tereny nizinne rozciągają się wąskim pasem na północy kraju w dolinie rzeki Sawy, oraz w dolinach jej dopływów. Obszary te wchodzą w skład Niziny Panońskiej, zbudowanej z mezozoicznych osadów morskich i jeziornych.
Klimat [edytuj]
Kraj położony jest w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego na wschodzie i północy oraz podzwrotnikowego śródziemnomorskiego na zachodzie i południu. Średnia roczna temperatura powietrza zimą wynosi od 8 ºC na wybrzeżu do 0 ºC na północy, latem 22ºC–26ºC. Średnia roczna suma opadów waha się od 600 mm na nizinach do 1500 mm w górach. Opady uwarunkowane są przede wszystkim przez górzystą rzeźbę terenu, na którym temperatura maleje. Wraz z wysokością, wzrasta natomiast suma opadów. Na obszarach powyżej 1500 m n.p.m. panuje klimat górski.
Wody [edytuj]
Sieć rzeczna jest dobrze rozwinięta. Góry stanowią obszar źródłowy wielu rzek. Największe systemy rzeczne tworzą Sawa (prawobrzeżny dopływ Dunaju) z Driną, Bosną, Uną, Vrbasem oraz uchodząca do Morza Adriatyckiego Neretwa. Przeważająca część kraju należy do zlewiska Morza Czarnego. Z niewielkiej części na południu kraju rzeki uchodzą do Morza Adriatyckiego jak wymieniona wyżej Neretwa. Bośnia posiada niewiele jezior naturalnych, które mają niewielką powierzchnię. Więcej jest jezior sztucznych wykorzystywanych w celach hydroenergetycznych.
Gleby [edytuj]
Obszary nizinne Bośni są pokryte glebami brunatnymi, zaś w dolinach rzek zalegają mady. W górach występują gleby bielicowe i szkieletowe. Na terenach krasowych występują gleby czerwone tzw. terra rosa, zaś na wierzchowinach – gleby pierwotne zwane goletami.
Fauna i flora [edytuj]
Naturalną szatą roślinną stanowią lasy(zajmują około 45% powierzchni kraju): dębowo-bukowo-grabowe w niższych partiach gór do 600 m n.p.m. Lasy mieszane z sosną i świerkiem rosną w wyższych partiach gór, przechodzących w kosodrzewiny i łąki górskie. Na wybrzeżu rośnie makia. Lasy i zarośla są naturalnym środowiskiem wielu gatunków zwierząt. Żyją w nich m.in.: sarny, jelenie, dziki, lisy pospolite, wiewiórki, orły i myszołowy. Przedstawicielami gadów są jadowite żmije i węże Eskulapa, z płazów żyjących w Bośni charakterystyczna jest czarna salamandra. Roślinność i świat zwierzęcy podlegają ochronie w parkach narodowych (Sutjeska i Park Narodowy Kozara) oraz rezerwatach przyrody.
Zobacz też [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Encyklopedia Geograficzna Świata: Europa. Wydawnictwo OPRES Kraków 1998 ISBN 83-85909-36-2
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
|||||||||||||||
.svg)
