Geografia Chorwacji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hr-map.png

Chorwacja – kraj o zróżnicowanej powierzchni leżący w Europie Południowo-Wschodniej.

Część południowa jest górzysta (Góry Dynarskie), a północ nizinna (Nizina Panońska). Chorwacja ma także dostęp do Morza Adriatyckiego. Państwo to posiada wyjątkowe w skali świata wybrzeże z ustawionymi równolegle do niego podłużnymi wyspami. Ten typ to tzw. wybrzeże dalmatyńskie, którego nazwa pochodzi właśnie od tej chorwackiej krainy. Na terenie kraju znajduje się 1185 wysp i wysepek, z czego 66 jest zamieszkanych. Największe z nich to:

Powierzchnia i granice[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia – 56 610 km²

Skrajne punkty: północny 46°33'N, południowy 42°23'N, zachodni 13°30'E, wschodni 19°27'E. Chorwacja składa się z dwóch pasów ułożonych na kształt litery "V". Pas ciągnący się wzdłuż wybrzeża jest długi na 380 km i szeroki na około 100 km, który zwęża się ku południowi. Drugi, północny pas, ciągnący się w głąb Półwyspu Bałkańskiego, jest długi na 430 km i w najszerszym miejscu ma 170 km.

Dinarisches Gebirge Topo.png

Chorwacja graniczy z następującymi państwami:

Linia brzegowa – 5790 km

Budowa geologiczna i rzeźba[edytuj | edytuj kod]

Terytorium Chorwacji to obszary będące częścią Kotliny Panońskiej zwanej Slawonią, tereny te zajmują północną i północno-wschodnią część kraju. Południe i zachód kraju zajmują Góry Dynarskie, w których położony jest najwyższy szczyt Chorwacji – Vrh Dinare mierzący 1830 m n.p.m. Kotlina Panońska wypełniona jest mezozoicznymi osadami morskimi i jeziornymi. Urozmaicają ją także góry zrębowe zbudowane ze skał krystalicznych. Góry Dynarskie zbudowane są z wapieni, dolomitów oraz z fliszu, a ich zewnętrzną część stanowi wybrzeże dalmatyńskie. Trzon gór stanowi tzw. Kras Dynarski, gdzie jak sama nazwa wskazuje występują zjawiska krasowe i rzeźba.

Wybrzeże dalmatyńskie

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Chorwacja położona jest w strefie klimatu śródziemnomorskiego na wybrzeżu i umiarkowanego w głębi kraju. Średnia miesięczna temperatura powietrza kształtuje się następująco:

  • styczeń 3 °C i lipiec 24 °C – Rijeka
  • styczeń 9 °C i lipiec 27 °C – Dubrownik
  • styczeń 0 °C i lipiec 24 °C – w głębi kraju

Do rzadkości należą na wybrzeżu dni z ujemną temperaturą. W Dubrowniku od połowy czerwca do połowy września słonce świeci przez około 10 godzin dziennie.

Roczna suma opadów atmosferycznych waha się w granicach:

  • 700-1 300 mm na wybrzeżu, głównie zimą
  • 1 000-1 500 mm w głębi kraju
  • 3000 mm – tereny górskie – Biokovo, Velebit

W górach powyżej 1600 m n.p.m. występuje klimat górski, gdzie zimą utrzymują się ujemne temperatury, a latem w lipcu średnie wartości osiągają 17 °C.

Wody[edytuj | edytuj kod]

Chorwacja jest krajem ubogim w wody powierzchniowe, a przeważająca część kraju należy do zlewiska Morza Czarnego. Na terenie Chorwacji występują rzeki krasowe tzw. ponornice. Rzeki w kraju są zasilane głównie opadami deszczu jakie mają miejsce w górach i śniegu w okresie zimowym. W kraju występują liczne zbiorniki krasowych wód podziemnych.

Największe rzeki przepływające przez Chorwację to:

Chorwacja nie ma dużych naturalnych jezior, największym z nich jest Vransko o powierzchni 30,7 km².

Krk – park narodowy

Flora i fauna[edytuj | edytuj kod]

Strefę roślinną można podzielić na dwa obszary. W głębi lądu, zwłaszcza na terenach górskich występuje roślinność typowa dla strefy klimatu umiarkowanego. Lasy w kraju zajmują 35%. Przeważają lasy bukowo-dębowe, które skupiają się w części północno-wschodniej, zaś w górach rosną lasy iglaste. W strefie nadmorskiej występuje roślinność śródziemnomorska, gdzie dominują zarośla typu makia, oraz palmy. Sztucznie wprowadzone zostały agawy i cyprysy.

W lasach Chorwacji żyją wilki i rysie, a wysoko w górach kozice. Na obszarach krasowych licznie występują węże jak np. żmije, oraz jaszczurki.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Mapa parków narodowych

Na terenie Chorwacji znajduje się osiem parków narodowych. Są to:

  • Park Narodowy Jezior Plitwickich (Narodni Park Plitvicka Jezera) – położony w pobliżu arterii łączącej Dalmację z Zagrzebiem, obejmuje 16 jezior połączonych ze sobą wodospadami
  • Park Narodowy Wysp Briońskich (Narodni Park Brjuni) – znajduje się w pobliżu zachodniego wybrzeża półwyspu Istria i obejmuje dwie większe i dwanaście mniejszych wysepek
  • Park Narodowy Kornati (Narodni Park Kornati) – położony jest na Mediteranie i obejmuje wyspę Kornat i 150 innych wysp, wysepek i skał.
  • Park Narodowy Mljet (Narodni Park Mljet) – znajduje się na wyspie Mljet, na północny zachód od Dubrownika. Obejmuje znaczną część tej wyspy; w tym dwa słone jeziora(de facto głębokie zatoki) mające połączenie z morzem oraz małą wysepkę św. Marii na jeziorze dużym(Veliko Jezero)
  • Park Narodowy Krka (Narodni Park Krka) – obejmuje dolny bieg rzeki Krka, od miejscowości Trosenj i Necven, aż po jej ujście do Morza Adriatyckiego w okolicy miasta Šibenik
  • Park Narodowy Paklenica (Narodni Park Paklenica) – park leży w południowej części gór Velebit i obejmuje dwa wąwozy – Velika Paklenica i Mala Paklenica oraz kilka jaskiń.
  • Park Narodowy Risnjak (Narodni Park Risnjak) – jest położony w paśmie Risnjak, pomiędzy Alpami a Górami Dynarskimi, na północ od Rijeki. Obejmuje źródło rzeki Kupa.
  • Park Narodowy Welebitu Północnego (Narodni Park Sjeverni Velebit) – położony w najwyżej położonych pasmach gór Velebit, w pobliżu wyspy Rab. Obejmuje dwa rezerwaty – Rożanski kuk i Hajdućki kuk oraz jaskinie, w tym jedną z najgłębszych na Świecie – Lukina jama

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Geograficzna Świata: Europa. Wydawnictwo OPRES Kraków 1998 ISBN 83-85909-36-2

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]