Geografia Malty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa Malty

Malta jedno z najmniejszych państw świata leżące w Europie Południowej, na Morzu Śródziemnym.

Powierzchnia, położenie i granice[edytuj | edytuj kod]

Malta leży na: 35°50' N, 14°35' E, 75 km na południe od Sycylii i 240 km na północ od wybrzeży Libii. Jest położona w południowej Europie, w środkowej części Morza Śródziemnego. Jest najdalej na południe wysuniętym państwem Europy. Poprzez wody terytorialne Morza Śródziemnego od północy graniczy z Włochami, a jej linia brzegowa wynosi 140 km. Powierzchnia kraju wynosi 316 km².

Ukształtowanie poziome[edytuj | edytuj kod]

W skład archipelagu Wysp Maltańskich wchodzą wyspy: Malta, Gozo, Comino, Cominotto, Wyspa Św. Pawła i Filfla. Główną częścią archipelagu jest Malta, której powierzchnia wynosi 246 km². Ma wydłużony kształt, szerokość około 10 i długość 30 km. Drugą co do wielkości wyspą jest Gozo o powierzchni 67 km², leżąca tuż obok Malty. Linia brzegowa jest dość urozmaicona, licznie występują tu głębokie zatoki i półwyspy, ponadto część wybrzeża została przeobrażona przez człowieka. Wybrzeża mają charakter abrazyjny i są mocno rozczłonkowane. Przeważającym typem wybrzeża jest klif i inne formacje skaliste. Niewielką część (poniżej 5%) zajmują plaże i sztuczne nabrzeże[1].

Zdjęcie satelitarne Malty

Budowa geologiczna i rzeźba[edytuj | edytuj kod]

Malta jak i sąsiednie wyspy stanowią fragment zanurzonej Płyty Południowo-Sycylijskiej. Zbudowane są z trzeciorzędowych wapieni, występuje tu powszechnie rzeźba krasowa. Archipelag Wysp Maltańskich stanowią w istocie wierzchołki podwodnych masywów. Wybrzeża urozmaicają liczne groty np. Grota Błękitna, będąca atrakcją turystyczną kraju. Powierzchnia jest pofalowana i pagórkowata oraz silnie zniszczona wskutek krasowienia i denudacji. Obszary wysp są poprzecinane dolinami rzecznymi. Kraj jest nizinny, a maksymalna wysokość to 258 m n.p.m. – jest nim wzniesienie Dingli na Malcie. Pozostałe wyspy są wybitnie nizinne[2].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Malta jest jedynym krajem w Europie, w którym zima jako pora roku nie występuje, a lata są długie, suche i gorące. Leży niemal na granicy stref klimatycznych: zwrotnikowej i podzwrotnikowej, co bardzo dobrze oddaje roczny przebieg pogodowy kraju. Na jej terytorium występuje ciepła i sucha odmiana klimatu śródziemnomorskiego, który cechuje się bardzo łagodnymi zimami i długimi, suchymi latami. Nie występują tu ostre wiatry, mgły, śnieg czy mróz. Nasłonecznienie wynosi odpowiednio 6:46 godzin zimą i 10:11 godzin latem.

Temperatury zimą wynoszą od 12 do 14 °C, najchłodniejszym miesiącem jest styczeń. Latem, które zaczyna się już w maju, temperatury wynoszą średnio od 26 do nawet 32 °C. Kończy się ono mniej więcej w październiku, następnie pogoda przechodzi w okres, który pod względem aury przypomina polski kwiecień lub październik. Temperatury latem osiągają w ciągu dnia wartości powyżej 30 °C, dochodząc do 40 °C z uwagi na suchy i gorący wiatr.

Wiatr o nazwie sirocco wieje z południa znad Sahary, przynosząc kilkumiesięczne susze, toteż średni roczny opad wynosi jedynie 578 mm. Opady deszczu występują głównie zimą w okresie od listopada do stycznia i zanikają zupełnie w maju, a nawet wcześniej. Przez większą część roku dominują masy zwrotnikowego powietrza, a jedynie zimą zaznacza się wpływ mas polarnomorskich[3].

Maltańskie wybrzeże

Wody[edytuj | edytuj kod]

Wody powierzchniowe są bardzo ubogie. Malta jako jedyny kraj Europy posiada sieć rzek okresowych. Głównymi tego przyczynami są sezonowość opadów, które nie występują latem, oraz skrasowiałe podłoże. Część wód opadowych gromadzona jest w podziemnym krasie. Geologiczny upad warstw powoduje niedobory wody w części południowej. Woda częściowo jest pozyskiwana poprzez odsalanie wody morskiej. Głównymi zasobami są wody podziemne[2].

Flora i fauna[edytuj | edytuj kod]

Flora Malty składa się z ok. 1000 gatunków roślin naczyniowych, w tym ok. 800 rodzimych. Endemitów maltańskich tj. roślin znanych tylko z tych wysp jest 14 gatunków i kilka odmian. Ze względu na centralne położenie wysp maltańskich w basenie Morza Śródziemnego występują tu gatunki typowe zarówno dla jego wschodniej, jak i zachodniej części, północnej i południowej. Lasy na wyspach zostały niemal doszczętnie zniszczone. Zachowały się ich niewielkie tylko pozostałości z dębem ostrolistnym (Quercus ilex). Stosunkowo dużą powierzchnię zajmuje makia, wszędzie tu jednak wtórnego pochodzenia. Najbardziej charakterystyczną formacją roślinną dla tutejszego krajobrazu jest garig. Bogate gatunkowo suche zarośla krzewinek i bylin podobnie jak kwietne stepy dominują na obszarach z naturalną i półnaturalną roślinnością. Mniejsze powierzchnie zajmuje roślinność typowa dla klifów, wydm, solnisk i innych mokradeł. Liczne są gatunki i zbiorowiska roślinne synantropijne, związane z siedliskami przekształconymi przez człowieka[4].

Świat zwierząt jest dość ubogi, występuje tylko drobna zwierzyna (brak dużych ssaków). Z ssaków na Malcie żyją głównie ryjówki, gryzonie, krety i nietoperze. Rodzimymi gatunkami są poza nietoperzami także łasice i jeże. Malta jest wyspą tranzytową dla ptaków migrujących z Afryki do Europy i z powrotem. Z ptaków występują głównie czaple i kormorany i liczne ptactwo morskie. Niektóre gatunki zwierząt jak białe króliki i myszy zostały sprowadzone przez człowieka. Na Malcie występuje też kilka gatunków gadów, głównie jaszczurki. W wodach okalających wyspy żyją foki i morświny[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia geograficzna świata: Europa. Wydawnictwo OPRES, Kraków 1998, ISBN 83-85909-36-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. , Encyklopedia Geograficzna Świata: Europa. str. 332
  2. 2,0 2,1 Encyklopedia Geograficzna Świata: Europa. (środowisko geograficzne) str. 332
  3. Encyklopedia Geograficzna Świata: Europa. (środowisko geograficzne) str 332.
  4. Stephen Mifsud: Wild Plants of Malta (ang.). [dostęp 2010-10-08].
  5. Encyklopedia Geograficzna Świata: Europa. (środowisko geograficzne, str. 332