Geografia Malty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa Malty

Malta jedno z najmniejszych państw świata leżące w Europie Południowej, na Morzu Śródziemnym.

Powierzchnia, położenie i granice[edytuj | edytuj kod]

Malta leży na: 35°50' N, 14°35' E, około 80 km na południe od Sycylii, około 285 km na północ-wschód od wybrzeża Tunezji, ok. 330 km na północ od wybrzeża Libii i ok. 590 km na wschód od greckiej wyspy Zakintos. Jest położona w południowej Europie, w środkowej części Morza Śródziemnego. Jest najdalej na południe wysuniętym państwem Europy. Poprzez wody terytorialne Morza Śródziemnego od północy graniczy z Włochami, a jej linia brzegowa wynosi 140 km. Powierzchnia kraju wynosi 316 km².

północny zachód:
Cagliari (~565 km)
Barcelona (~1195 km)
północ:
Pozzallo (~90 km)
Rzym (~665 km)
północny wschód:
Ateny (~865 km)
Istambuł (~1390 km)
zachód:
Tunis (~370 km)
Gibraltar (~1755 km)
Rosa de los vientos.svg wschód:
Heraklion (~955 km)
Limassol (~1675 km)
południowy zachód:
Casablanca (~2030 km)
południe:
Trypolis (~360 km)
południowy wschód:
Kair (~1695 km)
Tel Aviv (~1915 km)

Ukształtowanie poziome[edytuj | edytuj kod]

W skład archipelagu Wysp Maltańskich wchodzą wyspy: Malta, Gozo, Comino, Cominotto, Wyspa Św. Pawła, Filfla i kilka mniejszych. Główną częścią archipelagu jest Malta, której powierzchnia wynosi 246 km². Ma wydłużony kształt, szerokość około 10 i długość 30 km. Drugą co do wielkości wyspą jest Gozo o powierzchni 67 km², leżąca tuż obok Malty. Linia brzegowa jest dość urozmaicona, licznie występują tu głębokie zatoki i półwyspy, ponadto część wybrzeża została przeobrażona przez człowieka. Wybrzeża mają charakter abrazyjny i są mocno rozczłonkowane. Przeważającym typem wybrzeża jest klif i inne formacje skaliste. Niewielką część (poniżej 5%) zajmują plaże i sztuczne nabrzeże[1].

Zdjęcie satelitarne Malty

Budowa geologiczna i rzeźba[edytuj | edytuj kod]

Malta jak i sąsiednie wyspy stanowią fragment zanurzonej Płyty Południowo-Sycylijskiej. Zbudowane są z trzeciorzędowych wapieni, występuje tu powszechnie rzeźba krasowa. Archipelag Wysp Maltańskich stanowią w istocie wierzchołki podwodnych masywów. Wybrzeża urozmaicają liczne groty np. Grota Błękitna, będąca atrakcją turystyczną kraju. Powierzchnia jest pofalowana i pagórkowata oraz silnie zniszczona wskutek krasowienia i denudacji. Obszary wysp są poprzecinane dolinami rzecznymi. Kraj jest nizinny, a maksymalna wysokość to 258 m n.p.m. – jest nim wzniesienie Dingli na Malcie. Pozostałe wyspy są wybitnie nizinne[2].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Główny artykuł: Klimat Malty.

Malta znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego[3][4] typu śródziemnomorskiego[5], z bardzo łagodnymi zimami i długimi ciepłymi, częściowo gorącymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi 23 °C w dzień i 16 °C w nocy. Według International Living, Malta jest państwem z najlepszym klimatem na świecie[6].

Średnia temperatura dwóch miesięcy zimowych – stycznia i lutego wynosi 16 °C w dzień i 10 °C w nocy. W tych miesiącach temperatury wynoszą zwykle od 13 do 20 °C w ciągu dnia, od 7 do 13 °C w nocy, a średnia temperatura morza wynosi 15 °C[7][8]. Opady śniegu, jak i mróz nie występują. Średnia temperatura ośmiu miesięcy letnich, od kwietnia do listopada wynosi 26 °C w dzień i 18 °C w nocy. W najcieplejszym miesiącu roku – sierpniu, temperatury wynoszą zwykle od 28 do 34 °C w ciągu dnia, około 23 °C w nocy, a średnia temperatura morza wynosi 26 °C[7][8]. Temperatury powyżej 30 °C występują przez kilkadziesiąt dni rocznie, standardowo w lipcu i sierpniu, od czasu do czasu również w czerwcu i wrześniu. Dwa miesiące – marzec i grudzień mają charakter przejściowy, ze średnią temperaturą 17–18 °C w ciągu dnia i 11–12 °C podczas nocy[8], pod względem temperatury i nasłonecznienia przypominają nieco maj i wrzesień w Polsce. Na Malcie występują niewielkie wahania temperatury, zarówno pomiędzy dniem a nocą oraz pomiędzy kolejnymi dniami.

Malta ma 90 dni deszczowych rocznie (≥0.1 mm), od około 1 dnia deszczowego w okresie od czerwca do sierpnia do 16 dni deszczowych w grudniu. Miasto-państwo ma około 3000 godzin czystej słonecznej pogody rocznie, od ponad 160 h (średnio 5.2 godziny dziennie, ponad 5 razy więcej niż w Polsce) w grudniu do ponad 377 h (średnio 12.2 godziny czystego słońca na dobę) w lipcu[8]. Malta jest jednym z niewielu miejsc w Europie, gdzie zielono jest przez cały rok.

Średnia temperatura i opady dla Malty
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie najwyższe temperatury [°C] 16.1 16.0 17.8 20.0 24.2 28.5 31.5 31.8 28.4 25.2 21.0 17.5 23,2
Średnia dobowa temperatura [°C] 13.2 13.0 14.6 16.7 20.4 24.4 27.2 27.7 25.0 21.9 18.0 14.7 19,7
Średnie najniższe temperatury [°C] 10.3 9.9 11.3 13.3 16.6 20.3 22.8 23.6 21.6 18.6 15.0 11.9 16,3
Opady [mm] 94.7 63.4 37.0 26.3 9.2 5.4 0.2 6.0 67.4 77.2 109 108 603
Średnia liczba dni z opadami 15 12 9 6 3 1 0 1 5 9 13 16 90
Średnie nasłonecznienie (w godzinach) 169 178 227 254 310 337 377 352 270 224 198 161 3054
Źródło: maltaweather.com (Meteo Malta & MaltaMedia)[8]

Wody[edytuj | edytuj kod]

Wody powierzchniowe są bardzo ubogie. Malta jako jedyny kraj Europy posiada sieć rzek okresowych. Głównymi tego przyczynami są sezonowość opadów, które nie występują latem, oraz skrasowiałe podłoże. Część wód opadowych gromadzona jest w podziemnym krasie. Geologiczny upad warstw powoduje niedobory wody w części południowej. Woda częściowo jest pozyskiwana poprzez odsalanie wody morskiej. Głównymi zasobami są wody podziemne[2].

Flora i fauna[edytuj | edytuj kod]

Flora Malty składa się z ok. 1000 gatunków roślin naczyniowych, w tym ok. 800 rodzimych. Endemitów maltańskich tj. roślin znanych tylko z tych wysp jest 14 gatunków i kilka odmian. Ze względu na centralne położenie wysp maltańskich w basenie Morza Śródziemnego występują tu gatunki typowe zarówno dla jego wschodniej, jak i zachodniej części, północnej i południowej. Lasy na wyspach zostały niemal doszczętnie zniszczone. Zachowały się ich niewielkie tylko pozostałości z dębem ostrolistnym (Quercus ilex). Stosunkowo dużą powierzchnię zajmuje makia, wszędzie tu jednak wtórnego pochodzenia. Najbardziej charakterystyczną formacją roślinną dla tutejszego krajobrazu jest garig. Bogate gatunkowo suche zarośla krzewinek i bylin podobnie jak kwietne stepy dominują na obszarach z naturalną i półnaturalną roślinnością. Mniejsze powierzchnie zajmuje roślinność typowa dla klifów, wydm, solnisk i innych mokradeł. Liczne są gatunki i zbiorowiska roślinne synantropijne, związane z siedliskami przekształconymi przez człowieka[9].

Świat zwierząt jest dość ubogi, występuje tylko drobna zwierzyna (brak dużych ssaków). Z ssaków na Malcie żyją głównie ryjówki, gryzonie, krety i nietoperze. Rodzimymi gatunkami są poza nietoperzami także łasice i jeże. Malta jest wyspą tranzytową dla ptaków migrujących z Afryki do Europy i z powrotem. Z ptaków występują głównie czaple i kormorany i liczne ptactwo morskie. Niektóre gatunki zwierząt jak białe króliki i myszy zostały sprowadzone przez człowieka. Na Malcie występuje też kilka gatunków gadów, głównie jaszczurki. W wodach okalających wyspy żyją foki i morświny[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia geograficzna świata: Europa. Wydawnictwo OPRES, Kraków 1998, ISBN 83-85909-36-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Encyklopedia Geograficzna Świata: Europa. str. 332
  2. 2,0 2,1 Encyklopedia Geograficzna Świata: Europa. (środowisko geograficzne) str. 332
  3. Jahreszeitenklimate nach Troll und Paffen
  4. Die Klimatypen der Erde – Pädagogische Hochschule in Heidelberg.
  5. World Map of Köppen–Geiger Climate Classification.
  6. Malta tops International Living’s 2011 Quality of Life Best Climate Index.
  7. 7,0 7,1 weather2travel.com: Valletta Climate Guide.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 maltaweather.com (Meteo Malta & MaltaMedia): Malta’s Climate.
  9. Stephen Mifsud: Wild Plants of Malta (ang.). [dostęp 2010-10-08].
  10. Encyklopedia Geograficzna Świata: Europa. (środowisko geograficzne, str. 332