Geografia Armenii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mapa Armenii

Armenia jest jednym z najmniejszych państw Azji. Armenia leży w zachodniej części Azji, na Zakaukaziu. Ten niewielki, górzysty kraj w latach 1936-1991 należał do ZSRR, zaś po upadku komunizmu w Rosji uzyskał niepodległość. Armenia obecnie należy do biednych krajów, gdzie podstawą gospodarki jest rolnictwo.

Powierzchnia, położenie i granice[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia - 29 800 km², porównywalna ze średnią powierzchnią polskiego województwa.

Położenie - Armenia leża w zachodniej części Azji na Zakaukaziu, na południe od gór Kaukazu; pomiędzy Morzem Czarnym, a Kaspijskim (170 km od Morza Czarnego i 230 km od Morza Kaspijskiego).

Skrajne punkty - północny 41°20'N, południowy 38°50'N, zachodni 43°30'E, wschodni 46°00'E.

Armenia graniczy z następującymi państwami:

Brak dostępu do morza.

Armenia widziana z kosmosu.

Budowa geologiczna i rzeźba[edytuj | edytuj kod]

Armenia jest krajem wyżynno-górzystym i leży w północno-wschodniej części Wyżyny Armeńskiej. Obszary powyżej 2 000 m n.p.m. stanowią prawie połowę powierzchni kraju. Najwyższym szczytem kraju jest obecnie wygasły wulkan Aragac o wysokości 4 090 m n.p.m. W Armenii nie ma nizin, obszary poniżej 1 000 m n.p.m. zajmują jedynie 10% powierzchni kraju. Najniżej położonym miejscem w kraju jest śródgórska Kotlina Araracka leżąca w południowo-zachodniej Armenii. Jedną trzecią powierzchni kraju zajmują płaskowyże wulkaniczne, które leżą na wysokości od 1 000 do 1 300 m n.p.m. Zajmują one środkową część kraju. Góry stanowiące sporą część kraju to tzw. Mały Kaukaz, ich średnia wysokość wynosi około 2 500 m n.p.m.

Wyżyna Armeńska, która zajmuje powierzchnię niemal całego kraju, powstała w wyniku trzeciorzędowych i czwartorzędowych ruchów wypiętrzających, podczas których utworzyły się uskoki, zręby i zapadliska. Obszar ten zbudowany jest głównie z bazaltów. Góry fałdowe Armenii są zbudowane z wapieni kredowych i starych skał wulkanicznych. Góry te uległy wypiętrzeniu w środkowym trzeciorzędzie. Później masyw ten uległ zrównaniu, a pod koniec pliocenu i w plejstocenie został podniesiony i utworzył potężne zręby. Armenia należy do regionów silnie sejsmicznych, gdzie wielokrotnie dochodziło do trzęsień ziemi. Ostatnie silne trzęsienie ziemi o katastrofalnych skutkach miało miejsce w grudniu 1988 roku, zniszczonych zostało wtedy wiele miast w północnej części kraju.

Góry w Armenii.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Armenia leży w strefie klimatu podzwrotnikowego suchego o kontynentalnej odmianie. Opady w ciągu roku pomimo znacznych wysokości nad poziomem morza, są niewielkie. Rocznie spada od 200 do 500 mm. deszczu rocznie, głównie w okresie wiosennym. Cechą klimatu Armenii jest duże usłonecznienie i niskie zachmurzenie, dni bezchmurnych lub o małym zachmurzeniu jest około 220.

Temperatury w Armenii cechują się dużą skrajnością. Latem na obszarze Kotliny Ararackiej występują upały, około 32 °C. Inne obszary poza masywami górskimi także są dosyć ciepłe w okresie letnim, średnie temperatury wahają się od 24 do 26 °C. W górach jest chłodno, średnio od 18 do 20 °C, gdzie w najwyższych partiach temperatura nawet w dzień nie przekracza 15 °C. Zimy sa surowe, wszędzie w kraju utrzymuje się ujemna temperatura, która w górach spada do -20 °C.

Wody[edytuj | edytuj kod]

Armenia w całości należy do zlewiska Morza Kaspijskiego. Północna część kraju odwadniana jest przez rzekę Kurę, uchodzącą do Morza Kaspijskiego. Główną rzeką kraju jest Araks, który wyznacza granicę z Iranem i Turcją, Araks jest największym dopływem Kury. Jego dopływami są: Achurian, Hrazdan, Arpa, Worotan.

Armenia jest krajem zasobnym w jeziora, jak na obszar cechujący się niskimi opadami. W kraju znajduje się ponad setka jezior, które są głównie jeziorami tektonicznego i wulkanicznego pochodzenia. Największym z nich jest Sewan o powierzchni 1 410 km², jezioro to położone jest na 1 899 m n.p.m. w północno-wschodniej części kraju przy granicy z Azerbejdżanem.

Jeden z uskoków w Armenii.

Gleby[edytuj | edytuj kod]

Z powodu surowego klimatu, gleby Armenii w większości są mało urodzajne. Należą do nich żółte i czerwone luwisole, resztę kraju zajmują występujące w górach czarnoziemy, przy czym w wyższych rejonach gór są to gleby inicjalne.

Flora[edytuj | edytuj kod]

Roślinność w Armenii jest dobrze zachowana, występuje około 3 200 gatunków roślin. W kraju występuje piętrowość roślinna, jednak kraj jest podzielony na dwie główne warstwy roślinności. Są to stepy porastające obszary do wysokości 2 000 m n.p.m. Powyżej owej wysokości występuje roślinność typu alpejskiego, gdzie rosną głównie łąki i zarośla. Lasy, które zajmują jedynie 10% powierzchni kraju rosną pomiędzy 550 a 2 600 m n.p.m. Do głównych gatunków drzew należą dęby, buki i graby. W niższych częściach gór spotyka się dzikie jabłonie, grusze i drzewa orzechowe.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Armenia leży na styku Regionu Europejskiego i Śródziemnomorskiego. Do zwierząt palearktycznych należą: niedźwiedź brunatny, ryś, jeleń i koziorożec. Wszystkie te gatunki żyją na obszarach górskich. Obszary równinne (Region Śródziemnomorski) są reprezentowane przez lamparta i szakala. Z ptaków powszechne są orły i sępy, występuje kilka gatunków endemicznych dla obszaru Kaukaskiego jak np. ułary z rodziny kuraków. Z gadów charakterystycznym gatunkiem jest agama kaukaska.

Obszarów chronionych w kraju jest około 7%. Występują cztery rezerwaty przyrody m.in. Dilidżański, Chosrowski, Sewański.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia Geograficzna Świata: Azja. Wydawnictwo OPRES Kraków 1998 ISBN 83-85909-37-0

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]