Giełda towarowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Giełda towarowa – na niej uczestnicy spotykają się, porozumiewają i zawierają transakcje w ściśle określonym miejscu i czasie, a ich działania ograniczają różnorodne regulaminy. W określonym miejscu i czasie dochodzi do konfrontacji podaży i popytu oraz kupna i sprzedaży towarów masowych, wysoko standaryzowanych pod względem jakości i ilości. W zależności od relacji podaż-popyt kształtuje się tu ceny towarów.

Cele działalności[edytuj | edytuj kod]

Podstawowym celem giełdy towarowej, stanowiącym istotę jej działania, jest stworzenie przestrzeni handlowej, aby członkowie mieli udogodnienia w handlu określonymi towarami.

Giełda powinna gwarantować:

  • ustalenie odpowiednich zasad prowadzenia interesów przez jej członków,
  • stworzenie odpowiedniego miejsca do handlu i ustalenie czasu,
  • stworzenie jednolitych zasad i standardów do prowadzenia handlu,
  • wprowadzenie jednolitego systemu rozmiaru kontraktów i opłat giełdowych oraz czasu, miejsca warunków dostaw i opłat,
  • gromadzenie oraz rozpowszechnianie informacji cenowych i rynkowych dla członków giełdy i publiczności,
  • stworzenie mechanizmu gwarancji dla zawieranych umów i warunków płatności za zobowiązania w związku z handlem pomiędzy członkami.

Giełda towarowa działa jako spółka, a jej akcjonariuszami są najczęściej agencje rynkowe, fundacje rozwoju gospodarczego, banki, izby gospodarcze oraz inni uczestnicy (np. producenci, hurtownicy), a ostatnio również firmy ubezpieczeniowe.

Kryteria podziału[edytuj | edytuj kod]

  • Ze względu na przedmiot obrotów:
  • Ze względu na zasięg i znaczenie:
    • giełdy o zasięgu krajowym – np. Giełda Cukrowa w Tokio,
    • giełdy o zasięgu międzynarodowym – np. Nowojorska Giełda Kawy i Cukru.
  • Ze względu na rodzaj zawieranych transakcji:
    • giełdy przeprowadzające transakcje gotówkowe – towar fizyczny będący przedmiotem obrotu przechodzi z rąk sprzedającego do rąk kupującego w ściśle określonym przez obie strony miejscu i czasie,
    • giełdy przeprowadzające transakcje terminowe – handluje się tu nie towarem, a możliwością jego zakupu bądź sprzedaży w przyszłości; można np. kupić pszenicę, która dopiero została zasiana.
  • Ze względu na zakres dokonywanych zakupów:
    • giełdy wyspecjalizowane – obraca się na nich towarem bądź grupą towarów, np. giełda cukrowa, zbożowa,
    • giełdy towarowe – obracające wieloma różnymi towarami tego samego typu.
  • Ze względu na dostęp do członkostwa:
    • giełdy otwarte,
    • giełdy zamknięte.

Przedmiot obrotu[edytuj | edytuj kod]

Giełdy towarowe spełniają główną rolę w obrocie towarami rolno-spożywczymi. Towarami będącymi przedmiotem najbardziej ożywionego handlu giełdowego są:

Towarowa giełda rolna[edytuj | edytuj kod]

W Polsce, towarowe giełdy rolne istnieją od kilku lat. Zawierane są na niej tylko transakcje rzeczywiste, wykonywane natychmiast. Wśród polskich giełd rolnych pionierską odgrywa Giełda Poznańska, będąc największą i najskuteczniejszą instytucją. Na Giełdzie Poznańskiej realizowane są wyłącznie transakcje rzeczywiste:

  • kasowe (odbiór i płatność w ciągu 2 dni roboczych od zawarcia transakcji),
  • sukcesywne (odbiór towaru i płatność do 30 dni od zawarcia transakcji),
  • natychmiastowe (płatność w dniu odbioru towaru, ale nie później niż 30 dnia od zawarcia transakcji),
  • terminowe (forward) realizowane są w okresie od 31 dni do 12 miesięcy i umożliwiają uczynienie przedmiotem transakcji surowca rolnego jeszcze nie wyprodukowanego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza giełda towarowa powstała w 1848 r. w Chicago, w wyniku gwałtownego zapotrzebowania na towary rolnicze. Rynek giełdowy w Polsce ma duże tradycje. Sięgają one 1817 r., kiedy to otwarto pierwszą giełdę towarową w Warszawie. Rynek giełdowy w Polsce jest prawie wyłącznie rynkiem transakcji gotówkowych, natychmiastowych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]