Henryków (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w województwie dolnośląskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Henryków
Klasztor cystersów
Klasztor cystersów
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat ząbkowicki
Gmina Ziębice
Liczba ludności 3200
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-210
Tablice rejestracyjne DZA
SIMC 0856741
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Henryków
Henryków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Henryków
Henryków
Ziemia 50°39′09″N 17°00′39″E/50,652500 17,010833Na mapach: 50°39′09″N 17°00′39″E/50,652500 17,010833
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Henryków (niem. Heinrichau) - wieś w Polsce, na Śląsku (Dolny Śląsk), położona w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, w gminie Ziębice.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od imienia Henryk i nadano ją na cześć fundatora Henryka Brodatego. Miejscowość pod zlatynizowaną nazwą Heinrichowe wymieniona jest w łacińskim dokumencie z 9 maja 1256 roku sygnowanym przez księcia Przemysła I wydanym w Poznaniu.[1]

Polską nazwę miejscowości w formie Henryków w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa.[2]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o wsi w dokumentach w 1222. Opactwo cystersów zostało ufundowane przez kanonika Mikołaja, notariusza Henryka Brodatego, który zaprosił tu cystersów z Lubiąża w 1227. Najazd Tatarów w 1241 zniszczył zarówno wieś jak i zabudowania klasztorne. Murowany romański klasztor wybudowano ok. 1270 i założono szkołę; ok. 1300 mieszkało tutaj 45 mnichów i 50 braci konwersów.

W 1270 autor pisanej po łacinie księgi henrykowskiej wpisał w niej zdanie, uchodzące za najstarsze zachowane na piśmie zdanie w języku polskim.

Kościół klasztorny stał się nekropolią Piastów ziębickich. Zachował się nagrobek Bolka II Ziębickiego i jego żony Guty.

Wiele szkód opactwu przyniosły wojny husyckie w XV w., wojna trzydziestoletnia w XVII w. a najbardziej wojny śląskie w XVIII w.

W 1810 król pruski Fryderyk Wilhelm III na mocy edyktu zlikwidował opactwo, a jego dobra skonfiskowano. W 1812 siostra króla pruskiego, Wilhelmina Pruska (1774-1837) (późniejsza królowa Holandii), nabyła dobra henrykowskie tworząc największą na Śląsku posiadłość Hohenzollernów. Później właścicielami stali się książęta Sachsen-Weimar-Eisenach. Ostatni z nich, Wilhelm Ernest II po abdykacji 9 listopada 1918 r., często przebywał wraz małżonką Feodorą w Henrykowie. Po śmierci w 1923 r. jego doczesne szczątki zostały złożone na terenie parku przyklasztornego.

W wyniku drugiej wojny światowej wieś znalazła się w granicach Polski. Niemieccy mieszkańcy zostali wysiedleni w nowe granice Niemiec. W latach 1945-1954 wieś była siedzibą gminy Henryków.

W 1947 cystersi ze Szczyrzyca przejęli kościół i część klasztoru. W latach 1965-1990 w pozostałej części klasztoru mieścił się Zespół Szkół Rolniczych, którego założycielem i pierwszym dyrektorem był Jan Szadurski.

W 1990 opactwo pocysterskie z inicjatywy kardynała Henryka Gulbinowicza przechodzi w ręce Kościoła; od 25 września 1990 działa Annus Propedeuticus Metropolitalnego Wyższego Seminarium Duchownego we Wrocławiu. W ciągu następnych lat wyremontowano budynek poklasztorny, oficyny oraz zagospodarowano teren wokół obiektu.

W 1997 w części oficyn został otwarty Domu Opieki Caritas im. Św. Jadwigi Śląskiej, jako wotum 46. Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego, który odbył się we Wrocławiu.

2000 - 28 października – na uroczyste nałożenie tunik alumnom I roku MWSD we Wrocławiu przybył do Henrykowa kard. Joseph Ratzinger - późniejszy papież Benedykt XVI.

2002 – w części klasztornej z inicjatywy kard. Henryka Gulbinowicza powstaje Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. bł. Edmunda Bojanowskiego, jako męska szkoła prywatna na prawach szkoły publicznej i przeznaczona przede wszystkim dla młodzieży z ubogich rodzin wiejskich. W dawnej, zrujnowanej infirmerii klasztornej, po kapitalnym remoncie znalazł swoje miejsce internat K.L.O.

2004arcybiskup Marian Gołębiewski, nowy metropolita wrocławski kontynuuje dzieła kard. Henryka Gulbinowicza i otacza opieką Klasztor Księgi Henrykowskiej.

2005 - w części oficyn utworzono Warsztaty Terapii Zajęciowej im. Jana Pawła II prowadzone przez diecezjalne Caritas.

Obecnie w Henrykowie posługę parafialną pełni czterech ojców cystersów. Prowadzą parafię oraz zajmują się katechizacją dzieci i młodzieży. Większość budynku klasztornego zajmują uczniowie Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego oraz alumni pierwszego roku (Annus Propedeuticus) Metropolitalnego Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Wrocławskiej.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[3]:

  • historyczny układ urbanistyczny, z XIII-pocz. XX w.
  • kościół pom. pw. św. Andrzeja, z l. 1316, 1616, 1846
  • zespół klasztorny oo. cystersów:
    • kościół klasztorny par. pw. Wniebowzięcia NMP i św. Jana, wczesnogotycki z l. 1230-1270, pierwszej poł. XIV w., k.XVII w., XVIII w.
    • mauzoleum Piastów, z XIII w.
    • pomnik Świętej Trójcy, z XVIII w.
    • klasztor, wczesnobarokowy z l. 1682-85
    • oficyna zachodnia, z k. XVII w., 1730 r.
    • stajnie - oficyna pn., k. XVII w., 1730 r.
    • wozownia, z pierwszej poł. XVII w., XIX w./XX w.
    • szpital - infirmeria, z k. XVII w., drugiej poł. XIX w.
    • dawna szkoła łacińska, z 1730 r.
    • budynek bramy Dolnej, z 1680 r.
    • budynek bramny, z XVII/XVIII w.
    • budynek bramy Górnej, z 1701 r.
    • dom czeladzi, z 1588 r.
    • fragment obwarowania, z trzeciej ćw. XVI w.
    • zespół ogrodu opackiego:
      • pawilon ogrodowy, z l. 1720-27
      • oranżeria, z 1727 r.
      • mur klasztorny - ogrodzenie ogrodu, murowane z bramami ogrodowymi, z ok. 1730 r.
      • dom ogrodnika, z ok. 1730 r.
    • park krajobrazowy w stylu angielskim, z XIX w.
  • spichrz, ul. Henryka Brodatego, z l. 1723-24

inne zabytki zespołu:

  • nowicjat cystersów
  • dawny dwór grangii cysterskiej
  • baszta
  • św. Most na Oławie.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny niebieski Ząbkowice Śląskie - Bobolice - Cierniowa Kopa - Zameczny Potok - Muszkowicki Las Bukowy - Muszkowice - Henryków - Raczyce - Witostowice - Nowolesie - Nowoleska Kopa - Kalinka - Nowina - Dzierzkowa - PrzewornoKrzywinaGarnczarekSkrzyżowanie pod DębemBiały Kościół

szlak turystyczny zielony Henryków - Skalice - Skalickie Skałki - Skrzyżowanie nad Zuzanką - Bożnowice - Ostrężna - Miłocice - Gromnik - Jegłowa - Żeleźnik - Wawrzyszów - Grodków[4]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. "Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski", tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, str.302.
  2. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, str.25.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 9.11.2012]. s. 248.
  4. Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 20.02.2014

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]