Ząbkowice Śląskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ząbkowice Śląskie
Ząbkowice Śląskie
Herb
Herb Ząbkowic Śląskich
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat ząbkowicki
Gmina Ząbkowice Śląskie
gmina miejsko-wiejska
Data założenia 2 poł. XIII w.
Prawa miejskie przed 1287
Burmistrz Marcin Orzeszek
Powierzchnia 13,67 km²
Wysokość 287 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

16 086 [1]
1185 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 74
Kod pocztowy 57-200 do 57-201
Tablice rejestracyjne DZA
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Ząbkowice Śląskie
Ząbkowice Śląskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ząbkowice Śląskie
Ząbkowice Śląskie
Ziemia 50°35′29,07″N 16°48′45,87″E/50,591408 16,812742Na mapach: 50°35′29,07″N 16°48′45,87″E/50,591408 16,812742
TERC
(TERYT)
5020124054
Urząd miejski
ul. 1 Maja 15
57-200 Ząbkowice Śląskie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Ząbkowice Śląskie w Wikisłowniku
Strona internetowa

Ząbkowice Śląskie (niem. Frankenstein, dial. Franksteen[2], cz. Frankenštejn[3][4]) – miasto w woj. dolnośląskim, siedziba powiatu ząbkowickiego i gminy miejsko-wiejskiej Ząbkowice Śląskie.

Według danych z 31 marca 2011 r. miasto miało 16 086 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Ząbkowice Śląskie położone są w południowej części województwa dolnośląskiego w powiecie ząbkowickim, którego są stolicą. Miasto leży na Przedgórzu Sudeckim nad Budzówką, która jest lewym dopływem Nysy Kłodzkiej. Ząbkowice Śląskie leżą na wysokości 287 m n.p.m. Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 13,67 km²[5].

Ząbkowice Śląskie historycznie leży na Dolnym Śląsku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. wałbrzyskiego.

Miasto leży na przecięciu kilku szlaków komunikacyjnych. Są to:

Do miasta można się dostać autobusami PKS-u, czy też koleją. W mieście istnieje dworzec autobusowy i kolejowy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki Ząbkowic Śląskich[edytuj | edytuj kod]

Krzywa Wieża w Ząbkowicach
Ząbkowicki ratusz z XIX wieku

Nie znamy dokładnej daty powstania Ząbkowic Śląskich, jednak z przekazów pośrednich wynika, że stało się to ok. 1280 r. Najstarszy dokument, w którym wymienia się "civitas Frankenstein" nosi datę 10 stycznia 1287 r.

Miasto powstało dokładnie w miejscu gdzie krzyżowały się ważne drogi handlowe: trakt z Wrocławia do Pragi z drogą biegnącą z biskupiej Nysy do Świdnicy. Ząbkowice ulokowano dokładnie w połowie drogi pomiędzy dwiema nieudanymi próbami wcześniejszych lokacji miejskich – Przyłękiem (Frankenberg) i Kozieńcem (Löwenstein). Nowo powstałe miasto, które z założenia miało przejąć po obu tych miastach funkcję bardziej znaczącego ośrodka miejskiego, przejęło również części ich nazw – od Przyłęku Frankenberga od Kozieńca Löwenstein, tworząc miasto o nazwie Frankenstein.

Rozwój miasta w średniowieczu[edytuj | edytuj kod]

Miasto, oprócz korzystnego usytuowania na przecięciu ważnych szlaków, posiadało równie ważne świetne usytuowanie obronne, znalazło się ono bowiem na obszarze o stromo opadających zboczach, otoczonych mokradłami i rozlewiskami rzek Budzówki i Węży. Pierwsze obwarowania, jakie otrzymało miasto, były typu drewniano-ziemnego i najprawdopodobniej istniały aż do lat 30. XIV wieku, kiedy to zastąpiono je murem kamiennym. Najsłabsza militarnie była północna, od Wrocławia, strona miasta, z której to, jako jedynej, miasto nie miało naturalnej ochrony w postaci stromego zbocza. Wyrazem troski o rozwój miasta w średniowieczu były nadawane przywileje książęce. Ząbkowiccy mieszczanie już od momentu lokacji posiadali prawo wolnego połowu ryb we wszystkich rzekach i potokach w promieniu 1 mili. Już w 1298 r. Ząbkowice otrzymały prawo składu soli i ołowiu, polegające na obowiązku wystawiania tych artykułów w mieście przez przejeżdżających tędy kupców. W tym samym roku miasto otrzymało prawo mili, oznaczające zakaz zakładania w promieniu jednej mili od miasta kramów, jatek i karczem, monopolizując w ten sposób swoje interesy w okolicy. O tym, że Ząbkowice odgrywały w średniowieczu wszechstronnie ważną rolę świadczy również fakt ukształtowania się miasta jako ośrodka sądownictwa. Już od czasów lokacji w mieście funkcjonowały sądy wójtowskie i ławnicze. W 1325 r. ustanowiono w Ząbkowicach sąd dworski, a w 1351 r. miasto otrzymało wyższe prawa sądownicze. W Ząbkowicach, podobnie jak w innych miastach lokowanych na prawie niemieckim, władzę sprawował dziedziczny wójt, którego urząd był zbliżony pod względem społecznym do stanu rycerskiego. Ząbkowicki urząd wójta przez całe średniowiecze piastowała rodzina Reichenbach. Ostateczna likwidacja urzędu wójta i przejęcie władzy nad miastem przez radę miejską nastąpiło w 1536 r.

W XIV wieku, z powodu tarapatów finansowych, Bolko II książę ziębicki oddał miasto Ząbkowice w zastaw, po czym w 1351 r. jego następca Mikołaj ostatecznie sprzedał je czeskiemu królowi Karolowi IV, który uczynił go stolicą utworzonego wówczas dystryktu miejskiego, będącego pierwowzorem powstałego w XVIII wieku samodzielnego powiatu ząbkowickiego. Od tej pory aż do wojen husyckich władza zwierzchnia w mieście należała do namiestników królewskich.

Pod różnymi koronami[edytuj | edytuj kod]

W latach 1454-1569 Ząbkowice były własnością czeskiego rodu Podiebradów. Karol I z Podiebradów, najpotężniejszy wówczas książę Śląska, w 1524 r. wybrał jako stolicę księstwa Ząbkowice[potrzebne źródło], budując w nich swoją rezydencję – pierwszy renesansowy zamek na Śląsku[potrzebne źródło]. Od 1569 r., kiedy zakończyło się panowanie rodu Podiebradów, w imieniu cesarza Ząbkowicami administrował starosta. Wiek XVII nie był przyjazny w skutkach zarówno dla ząbkowickich mieszczan jak też dla miejskiej architektury, a wszystkiemu była winna wojna trzydziestoletnia, która w 1632 r. zawitała do bram Ząbkowic. W okresie do 1648 r. miasto było wielokrotnie szturmowane, plądrowane i podpalane. Wiek XVIII i XIX były okresem dynamicznego rozwoju miasta. Powstało wiele nowych kamienic i budowli, również o charakterze wojskowym, m.in. ok. 1763 r. powstał budynek komendantury wojskowej, w którym w 1778 r. posiadał przez kilka dni swoją kwaterę Fryderyk II Wielki, król pruski. Miasto liczyło wówczas ponad 4 tysiące mieszkańców i posiadało 444 domostwa plus 8 w wieżach. Również w 1778 r. wprowadzono numerację domostw położonych na terenie całego miasta. Pierwsze lampy naftowe w mieście zapłonęły już w 1815 r., ale problem oświetlenia nocnego rozwiązano generalnie dopiero po budowie gazowni miejskiej, co miało miejsce w 1863 r.

Rewolucja przemysłowa[edytuj | edytuj kod]

Od 1806 r. Ząbkowice posiadały już własną drukarnię, w której od 1821 r. drukowano pierwszą gazetę miejską Frankensteiner Stadtblatt. Jeszcze na początku XIX w. Ząbkowice w całości były otoczone murami obronnymi z licznie zachowanymi wieżami i bastejami, a wokół miasta i zamku istniały fosy. Wieże bramne były wyższe od pozostałych, miały kształt kwadratowy a wybudowane były z cegły. Znajdowały się przy nich niewielkie domy bramnych, czyli ludzi odpowiedzialnych za otwieranie i zamykanie bram miasta. W innych wieżach murów obronnych miasta mieszkali biedacy i pospólstwo pozbawione dachu nad głową.

W 1815 r. przystąpiono do rozbiórki fortyfikacji miejskich. Jako pierwszą rozebrano Bramę Ziębicką, kolejno zlikwidowano górną partię murów miejskich pomiędzy Bramą Ziębicką a Bramą Wrocławską, aby następnie zasypać na tym odcinku fosę i utworzyć w jej miejscu promenadę. Pomimo tych przemian, urbanistyczny i architektoniczny kształt Ząbkowic nie uległ na przestrzeni sześciu wieków zasadniczym przeobrażeniom. Nastąpiło to dopiero w wyniku największego w dziejach miasta pożaru, który wybuchł w sobotę 24 kwietnia 1858 r. o godz. 14.30. Ogień, który zaprószyły bawiące się dzieci, szybko rozprzestrzenił się spod Bramy Srebrnogórskiej na całe miasto, a nawet na sąsiednią wieś Sadlno. W ciągu paru godzin zniszczeniu uległo właściwie całe miasto. Ogień strawił większość rynkowych kamienic, górną część krzywej wieży, doszczętnie zniszczył ratusz oraz pochłonął 27 ludzkich ofiar.

W II poł. XIX w. i na początku XX w. nastąpił najdynamiczniejszy w historii rozwój Ząbkowic. W śródmieściu, w miejsce strawionych ogniem domostw, zbudowano wiele nowych kamienic, powstały również nowe szpitale i szkoły, np. szkoła podstawowa nr 1 i gimnazjum nr 2. W tych samych latach wybudowano nowoczesne wodociągi miejskie (1894), a wkrótce potem nową kanalizację miejską. 14 listopada 1898 poświęcono kościół Zakładu Opiekuńczego Diakonis "Tabita" z masywną dzwonnicą zwieńczoną strzelistą wieżyczką (rozebrany po 1945). W 1858 r. miasto otrzymało bezpośrednie połączenie kolejowe z Jaworzyną Śląską, a w 1874 r. – z Kamieńcem Ząbkowickim. W 1905 w mieście mieszkały 8.404 osoby, w tym 98,9% Niemców, 0,6% Żydów i 0,2% Polaków. 77,7% mieszkańców było katolikami, zaś 21,7% - ewangelikami[6].

W 1932 r., w wyniku wielkiej reformy w Niemczech zlikwidowano powiat ziębicki a miasto Ziębice wraz z okolicami włączono do wielkiego powiatu ząbkowickiego, którego stolicą pozostały Ząbkowice. Powiat ten przetrwał okres wojny i w niezmienionych granicach funkcjonuje również dziś.

Po wojnie[edytuj | edytuj kod]

Miasto szczęśliwie uniknęło przejścia frontu i zniszczeń w 1945 r. Po II wojnie światowej Ząbkowice, przedwojenny Frankenstein, wraz z terenem Dolnego Śląska weszły w granice Polski; niemiecka ludność miasta została wysiedlona w nowe granice Niemiec. W okresie powojennym, wiele indywidualnych osób angażowało się w proces renowacji i zachowania zabytków miasta. W 1964 r. odrestaurowano Krzywą Wieżę, którą po 23 latach ponownie udostępniono zwiedzającym, a w 1972 r. utworzono Regionalną Izbę Pamiątek przy ul. Krzywej. Tym niemniej i tu zaznaczyły się uwarunkowania społeczne, gospodarcze i polityczne PRL: architektura miasta uległa daleko idącym zaniedbaniom, których ukoronowaniem stało się wyburzenie zabytkowej, północnej pierzei rynku i zastąpienie jej niskiej jakości blokiem mieszkalnym. Lata 90. XX wieku to przede wszystkim renowacja i zmiana wyglądu rynku, kompleksowe odrestaurowanie ratusza miejskiego, zabezpieczenie ruin zamku oraz odrestaurowanie jego podziemi.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Budynek Poczty Głównej w Ząbkowicach Śląskich
Mury miejskie
Kościół pow wezwaniem Św. Anny w Ząbkowicach Śląskich

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[7]:

  • ośrodek historyczny miasta
  • kościół parafialny pw. św. Anny, ul. św. Wojciecha 7, z XIV w./XV w.
  • dzwonnica - krzywa wieża, z 1413 r., 1860 r.
  • zespół klasztorny dominikanów, z XIV w.-XVIII w.: kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, klasztor
  • kaplica szpitalna pw. św. Jerzego, obecnie parafialna cerkiew prawosławna pw. św. Jerzego, ul. Kłodzka, z poł. XIV w., w l. 1720, 1806
  • kaplica cmentarna, obecnie kościół polsko-kat. pw. NMP, ul. 1 Maja, z 1728 r., 1857 r.
  • cmentarz komunalny, ul. Handlowa, z XVI w. – drugiej poł. XIX w.
  • zamek ząbkowicki, z XIV w.[8]-XV w., w l. 1524-32
  • mury obronne, z XIII/XIV w.
  • baszta Gołębia, ul. Prusa, z lat 1504-16
  • ratusz miejski, neogotycki z lat 1862-64
  • most św. Jana, z 1553 r., 1896 r.
  • dom, ul. Aliantów 2, z XV w., 1860 r.
  • domy, ul. Armii Krajowej 1, 4, z XV-XVI w., 1860 r.; nr 8, z XIX w.
  • szpital, ul. Bolesława Chrobrego 5, z lat 1903-05
  • dom, ul. Ciasna 4, z XVI w., 1870 r.
  • dom, ul. Dolnośląska 1, 6, 11, z lat 1800-60
  • dom, ul. Grunwaldzka 2, 4, 15, 19, 21, 23, z XVI w., XVIII w., XIX w.
  • dom, ul. Konopnickiej 1, z XVI w., 1700 r., 1858 r.
  • domy, ul. Kościuszki 1, 5, 7, 8, 9, 17, 19, 21, 23, 29, z XV w., w. XVI w., XVII/XVIII w., XIX w.
  • dom rycerza Kaufunga, obecnie Izba Pamiątek Regionalnych, ul. Krzywa 1, z XVI w., XIX w.
  • dom, ul. Krzywa 6 (9), z XVIII w.
  • dwór opatów henrykowskich, obecnie klasztor, ul. Krzywa 12 (d.10), z 1710 r.
  • domy, ul. 1 Maja 4, 5, 17/19, 18, po 1830 r., po 1870 r., 1910 r., XX w.
  • willa, ul. Niepodległości 11, z połowy XIX w.
  • dom, ul. Prusa 20, z XIX w.
  • dom, ul. Reymonta 1, z XV-XVII w., 1870 r.
  • domy, Rynek 1, 2, 3, 6, 7, 9, z oficyną, 18 fasada, 21 fasada, 23, 25, 26, 27, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 42, 43/44, 45, 47, 48, 50, 51, 52, z XV/XVI, XVII w., XVIII w., w latach 1860-70, XIX w.
  • Dom Stanów Ziemskich, Rynek 22, z XVIII w. w.
  • dawna gospoda, obecnie biura, Rynek 29, z XV/XVI w., XIX w.
  • dom, ul. św. Wojciecha 1, 2, 1860, nr 6, z drugiej połowy XVI w., poł. XIX w.
  • szkoła par., obecnie plebania, ul. św. Wojciecha 12 (d. pl. Kościelny), z 1549 r., z połowy XVII w., 1815 r.
  • zespół budynków szkolnych, ul. Wrocławska 17, z początku XX w.
  • dom, ul. Ziębicka 2, z 1885 r.

Ząbkowice Śląskie - Sadlno

  • kościół par. pw. św. Jadwigi.

inne zabytki:

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Ząbkowicki Ośrodek Kultury.

W mieście istnieje kilka instytucji, które są animatorami życia kulturalnego miasta. Najważniejszą instytucją z dziedziny kultury w mieście jest Ząbkowicki Ośrodek Kultury. ZOK zajmuje się edukacja artystyczną, organizowaniem imprez rozrywkowo-kulturalnych w mieście, jest aktywatorem działań artystycznych w mieście. ZOK prowadzi również sekcje i koła zainteresowań, które zrzeszają mieszkańców miasta. Ząbkowicki Ośrodek Kultury prowadzi również kino. Do stałych imprez, organizowanych przez ośrodek należą m.in.:

  • Weekend z Frankensteinem
  • Polsko-Czeskie Dni Kultury Chrześcijańskiej
  • Biesiada Wielkanocna
  • Konkurs Piosenki "Wiosna Piosenki Śpiewa"
  • Potworny Zlot (zlot motocyklistów)

W mieście działa także Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy, oraz Izba Pamiątek Regionalnych im. J. Glabiszewskiego.

Kościoły i związki wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja i transport[edytuj | edytuj kod]

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W 2011 przy ul. Rzecznej otworzono sanitarne lądowisko.

Klimat (1979-2013)[edytuj | edytuj kod]

Średnie miesięczne ciśnienie atmosferyczne waha się od 1014,5 hPa (IV) do 1019,4 hPa (I), największy zanotowany wzrost ciśnienia 24 hPa, największy spadek 24 hPa[10].

Średnia roczna prędkość wiatru wynosi 3,6 m/s. Najmniejsze średnie zachmurzenie osiąga 47% (VIII), największe 77% (XII), średnie roczne 62%[11].

Średnia roczna temperatura powietrza osiąga +8,1 °C. W przebiegu rocznym najchłodniejszy jest styczeń (-1,4 °C), najcieplejszy lipiec (+17,7 °C). Najwyższą maksymalną temperaturę zanotowano 28 lipca 2013 (+36,2 °C), najniższą temperaturę minimalną 14 stycznia 1987 (-27,4 °C)[10].

Absolutna amplituda temperatury powietrza osiągnęła 63,6 °C. W ciągu roku występuje 35 dni gorących, czyli takich, w których maksymalna temperatura przekracza 25 °C, z czego 5 to dni upalne z temperaturą powyżej 30 °C; czasami zdarzają się w Ząbkowicach Śląskich dni bardzo upalne, podczas których maksymalna temperatura przekracza 35 °C. Najdłuższe fale upałów nad miastem wystąpiły:

  • 6–10 VIII 1992 r. (5 dni)
  • 24 VII – 2 VIII 1994 r. (10 dni)
  • 19–23 VII 2006 r. (5 dni)
  • 10–17 VII 2010 r. (8 dni)[10]

Najwięcej dni upalnych (z temperaturą maksymalną powyżej 30 °C) zanotowano w 1994 r. – aż 17 dni, z czego 10 w lipcu 1994. Latem występują bardzo rzadko tzw. tropikalne noce, kiedy temperatura minimalna nie spada poniżej 20 °C. Zdarzają się one na przełomie lipca i sierpnia. Najwyższą minimalną temperaturę w Ząbkowicach Śląskich zanotowano 30 VII 2005 r. i było to 20,6 °C[10].

Dni mroźnych, z ujemną temperaturą maksymalną (poniżej 0 °C) jest w Ząbkowicach Śląskich tylko 30 rocznie. Średnia roczna suma opadu wynosi 564 mm[10].

Największe średnie miesięczne sumy opadu 89 mm (VII), najmniejsze 25 mm (II). Notowanych jest średnio 108 dni z opadem w roku (z maksimum w lecie)[10].

Średnia temperatura i opady dla Ząbkowic Śląskich
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Rekordowo wysokie temperatury [°C] 14 17 21 29 31 33 36 36 29 26 18 14 36
Średnie najwyższe temperatury [°C] 1.5 2.7 7.2 13.3 18.7 21.4 23.5 23.6 18.4 13.2 6.6 2.7 12,8
Średnia dobowa temperatura [°C] -1.4 -0.7 3.0 7.7 12.9 15.8 17.7 17.3 12.9 8.5 3.5 0.0 8,1
Średnie najniższe temperatury [°C] -4.4 -3.9 -0.7 2.7 7.2 10.5 12.3 11.8 8.4 4.5 0.5 -2.8 3,9
Rekordowo niskie temperatury [°C] -27 -26 -18 -7 -3 2 5 4 0 -7 -16 -25 -27
Opady [mm] 27 25 34 37 59 79 89 68 54 32 31 30 564
Średnia liczba dni z opadami 8 7 9 8 10 11 12 10 9 7 8 9 108
Źródło: Na podstawie 35-lecia 1979-2013 [12]

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Ząbkowicach Śląskich istnieje Ośrodek Sportu i Rekreacji, który jest organizatorem wielu imprez stałych lub okazjonalnych. Posiada on w swych strukturach Halę widowiskowo-sportową (Słoneczną), "Orlika 2012", zespół boisk sportowych, Skate Park (na terenie stadionu) oraz siłownię (w hali). W mieście ponadto istnieją kluby sportowe: piłkarski "Orzeł", jeździecki "Galop", Ludowe Zrzeszenie Sportowe "Rolnik" oraz klub "Polonia".

Klub jeździecki "Galop" prowadzi, prócz sekcji jeździeckiej, również sekcje gimnastyczno-woltyżerską. Zawodnicy tej sekcji odnoszą sukcesy nie tylko w kraju ale również na arenach światowych. Klub zajmuje się aktywną edukacją jazdy konnej. Prowadzi zajęcia w stopniach od podstawowego do zaawansowanego w różnych działach takich jak:

  • ujeżdżenie
  • skoki
  • woltyżerka

Klub zajmuje się także hipoterapią, organizuje przejazdy bryczką, a zimą skiring i kuligi. Klub zdobył tytuł wielokrotnego Mistrza Polski w woltyżerce. Tytuł zdobył Adam Susłowski. Zajął on także trzecie miejsce w Amatorskich Zawodach w Ujeżdżeniu, i brał udział w Mistrzostwach Świata w 2000 roku oraz Mistrzostwach Europy w 1999 roku.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W mieście istnieją szkoły podstawowe, średnie, gimnazja i zamiejscowy ośrodek dydaktyczny Uniwersytetu Ekonomicznego z Wrocławia.

Szkoły podstawowe:

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Tadeusza Kościuszki (dyr. Andrzej Popławski)
  • Szkoła Podstawowa nr 2 z Oddziałami Przedszkolnymi w Ząbkowicach Śl. (dyr. Jarosław Machnik)
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Mikołaja Kopernika (dyr. Bogusława Raba)

Gimnazja:

  • Gimnazjum Publiczne nr 1 (dyr. Andrzej Raba)
  • Gimnazjum Publiczne nr 2 (dyr. Anna Kuźmińska)

Szkoły średnie:

  • III Liceum Ogólnokształcące im. Władysława Jagiełły (dyr. Tomasz Błauciak)
  • Zespół Szkół Zawodowych nr 2 im. Stanisława Staszica (dyr. Ryszard Pawłowski)

Szkoły wyższe:

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasto Ząbkowice Śląskie współpracuje z kilkoma miastami partnerskimi m.in. z Czech, Niemiec, czy Rumunii. Kontakty partnerskie z miastem Cerveny Kostelec opierają się na wymianie doświadczeń w zakresie edukacji, kultury, sportu czy turystyki. Z miastem Wiesloch Ząbkowice wymieniaja się doświadczeniami w zakresie edukacji, kultury a także w sferze gospodarki. Od 2001 roku (jeszcze nieoficjalnie) Ząbkowice Śląskie nawiązały kontakt z rumuńską gminą Bran.

Miasta partnerskie
Miasto Kraj Data podpisania umowy
  Červený Kostelec Czechy 1993
  Wiesloch Niemcy 6 września 1998
  Uchte Niemcy 2005
  Bran Rumunia 2001
  Sławno Polska

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Gmina Ząbkowice Śląskie, tak jak i miasto, nie są mocno zalesione. Jedynie niecałe 8% powierzchni gminy jest pokryte lasami. W okolicy miasta istnieją rezerwaty przyrody takie jak "Skałki Stoleckie" w okolicach wsi Stolec czy "Muszkowicki Las Bukowy" w okolicach wsi Sieroszów. W okolicach miasta występują złoża magnezytu, niklu, chryzoprazów czy gabra. Wydobywany jest także sjenit i materiały ilaste, które służą do wyrobu materiałów budowlanych.

Media[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa telewizja kablowa i wydawane są gazety:

  • "Express Ząbkowicki"
  • Telewizja Kablowa "Multimedia"
  • "Wiadomości Powiatowe"
  • "Informator Samorządowy"
  • "Polski Tygodnik Regionalny"
  • "Echo Tygodnia"
  • "Panorama Ząbkowicka"
  • "Gazeta Ząbkowicka"

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  2. Dialekt kłodzki w śląskiej testowej Wikipedii
  3. http://www.veduta-nakladatelstvi.cz/download/1245069605cs__1_slezsko.pdf str. 11
  4. http://www.dvory-a-rezidence.cz/soubory/DRI/Hola.pdf str. 4
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  6. Na podstawie danych ze spisu powszechnego z 1905 r., wg deklarowanego języka ojczystego i religii; nie zaklasyfikowano osób deklarujących więcej niż jeden język ojczysty; wliczono 4 mężczyzn odbywających w mieście służbę wojskową - Gemeindelexikon für das Königreich Preußen. Heft VI. Schlesien, Berlin 1908.
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 7.11.2012]. s. 244-247.
  8. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 426
  9. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 E-OBS (ang.). European Climate Assessment & Dataset.
  11. Climate Reanalyzer (ang.). Climate Change Institute & University of Main.
  12. European Climate Assessment & Dataset. [dostęp 2014-08-27].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ząbkowice Śląskie 2005 folder wydany staraniem UMiG Ząbkowice Śląskie wyd. I&KA
  • Dolny Śląsk na weekend 2005 C. Skała, W. Brygier wyd. Pascal ISBN 83-7304-420-5
  • Ząbkowice Śląskie 1287-2007: ludzie, daty, fakty, Jerzy Organiściak, Bartosz Grygorcewicz, Marcin Dziedzic, Wyd. Lokalna Organizacja Turystyczna Ziemi Ząbkowickiej 2007, ISBN 978-83-925313-0-2

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]