Józef Szaniawski (1944-2012)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy dziennikarza. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Józef Antoni Szaniawski
Józef Szaniawski (2008)
Józef Szaniawski (2008)
Data i miejsce urodzenia 4 października 1944
Polska Lwów
Data i miejsce śmierci 4 września 2012
Tatry
Przyczyna śmierci upadek w Tatrach
Zawód historyk, publicysta, nauczyciel akademicki
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (pośm.) Medal Pro Memoria Medal "Milito Pro Christo"
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Józef Szaniawski w Wikicytatach
Klepsydra Józefa Szaniawskiego na tle jego książek w Księgarni Naszego Dziennika w al. Solidarności w Warszawie
Znicze palone przez zwolenników, czytelników i studentów Józefa Szaniawskiego w tygodniu po jego tragicznej śmierci przed Izbą Pamięci Pułkownika Kuklińskiego na ul. Kanonia w Warszawie, której był organizatorem
Grób Józefa Szaniawskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Józef Antoni Szaniawski (ur. 4 października 1944 we Lwowie, zm. 4 września 2012 w Tatrach[1]) – polski politolog, doktor historii, sowietolog, dziennikarz, ostatni więzień polityczny PRL.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Ignacego, pedagoga, profesora Uniwersytetu Warszawskiego, oraz Julii z Tarczyłów, nauczycielki języka polskiego[2].

PRL[edytuj | edytuj kod]

W latach 1970–1985 był redaktorem PAP w Warszawie[3]. We wczesnych latach PRL przez krótki okres należał do Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej[4]. Od 1973 nawiązał konspiracyjną współpracę z Radiem Wolna Europa, któremu przekazał wiele depesz nieocenzurowanych jeszcze przez władze komunistyczne. Dla rozgłośni w ciągu 11 lat napisał i przesłał ponad pół tysiąca tajnych korespondencji[3]. Poznał wtedy Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Działał przeciw wpływom radzieckim w Polsce i na rzecz integracji Polski z NATO. W 1985 został wykryty przez WSW i SB, aresztowany i fałszywie oskarżony o współpracę z CIA. Sąd wojskowy skazał go na 10 lat pozbawienia wolności[3]. W latach 1985-1989 był przetrzymywany w więzieniach na warszawskim Mokotowie przy ul. Rakowieckiej i w Barczewie[3]. Uniewinniony przez Sąd Najwyższy. Wyszedł na wolność 22 grudnia 1989[3]. Sąd Najwyższy określił go jako ostatniego więźnia politycznego PRL[3].

III RP[edytuj | edytuj kod]

Był pełnomocnikiem pułkownika Ryszarda Kuklińskiego w Polsce, organizując kampanię o przywrócenie mu dobrego imienia. Przyczynił się do ujawnienia jego misji wywiadowczej oraz do jego rehabilitacji. W 1998 przygotował wizytę pułkownika w Polsce. Od 2006 był założycielem i dyrektorem Izby Pamięci Pułkownika Kuklińskiego[3] (mieści się przy ul. Kanonii 20/22 na warszawskiej Starówce w pobliżu katedry św. Jana Chrzciciela)[5][6].

Współpracował ze Światowym Związkiem Żołnierzy Armii Krajowej oraz był jednym z inicjatorów budowy Pomnika Katyńskiego w Warszawie.

W latach 1990–2003 publikował w prasie polskiej i polonijnej w USA, m.in. w "Tygodniku Solidarność", "Wprost", "Polsce Zbrojnej", "Nowym Świecie", "Gazecie Polskiej", "Dzienniku Chicagowskim", "Nowym Dzienniku", "Dzienniku Związkowym". W latach 1994–2003 wykładał w Instytucie Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego, od 1996 do 2001 był profesorem nadzwyczajnym i prorektorem w Wyższej Szkole Dziennikarstwa im. Melchiora Wańkowicza. Od 2001 wykładał w Wyższej Szkole Stosunków Międzynarodowych i Amerykanistyki oraz Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Był również wykładowcą w założonej przez o. Tadeusza Rydzyka toruńskiej Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej oraz publicystą i felietonistą "Naszego Dziennika", "Naszej Polski", Radia Maryja, Telewizji Trwam i internetowego SIM Radia. Współpracował przy tworzeniu kilku filmów historycznych dla Telewizji Polskiej i Telewizji Trwam. Był autorem wielu audycji radiowych.

Autor kilku tysięcy artykułów, esejów politycznych, książek (zwłaszcza o pułkowniku Ryszardzie Kuklińskim i Józefie Piłsudskim), audycji radiowych i scenariuszy filmów dokumentalnych. Ostatnią jego publikacją jest książka-album "Grunwald. Pole chwały" wydana w lipcu 2010.

Był związany z piosenkarką Haliną Frąckowiak, z którą miał syna Filipa Frąckowiaka[7]. Syn został następcą Józefa Szaniawskiego na stanowisku dyrektora Izby Pamięci Pułkownika Kuklińskiego[8].

4 września 2012 zmarł tragicznie w Tatrach w wyniku upadku do Dolinki pod Kołem, schodząc po zdobyciu szczytu Świnicy w kierunku Zawratu[3][9]. 15 września 2012 w Bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela w Warszawie odbył się jego pogrzeb. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach[10][11].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 2013 ukazała się biografia Józefa Szaniawskiego autorstwa jego syna, Filipa Frąckowiaka, pt. Józef Szaniawski. Ostatni więzień polityczny PRL[12].

24 listopada 2013 w przedsionku kościoła św. Jacka parafii pod tym samym wezwaniem w Chicago osłonięto tablicę upamiętniającą Józefa Szaniawskiego[13].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia, tytuły i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. PAP: W wypadku w Tatrach zginął Józef Szaniawski. gazeta.pl, 4 września 2012. [dostęp 2012-09-04].
  2. Mariusz Ryńca, Szaniawski Ignacy, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XLVI (redaktor naczelny Andrzej Romanowski), Warszawa-Kraków 2010, s. 630.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 Pierwsza rocznica śmierci śp. prof. Józefa Szaniawskiego. radiomaryja.pl, 4 września 2013. [dostęp 12 grudnia 2013].
  4. Angora 2006 nr 3 s. 8
  5. Kukliński znowu w Warszawie. Tygodnik Niedziela. [dostęp 2011-02-20].
  6. Muzeum ciągle żywe. niedziela.pl, 19 listopada 2012. [dostęp 13 grudnia 2013].
  7. Jolanta Nadzieja Szaniawska: Wywiad z Haliną Frąckowiak. tnpolonia.com, grudzień 2005. [dostęp 2009-12-04].
  8. Tylko u nas: rozmowa z synem J. Szaniawskiego. niezalezna.pl, 15 września 2012. [dostęp 10 lutego 2014].
  9. Józef Szaniawski nie żyje.
  10. Józef Szaniawski spoczął na warszawskich Powązkach. Syn profesora: "Izba pamięci płk. Kuklińskiego będzie dalej działać" (pol.). wpolityce.pl. [dostęp 2012-09-15].
  11. Józef Szaniawski pochowany na Powązkach wojskowych (pol.). wiadomosci.wp.pl. [dostęp 2012-09-15].
  12. Józef Szaniawski Ostatni więzień polityczny PRL. radiomaryja.pl, 7 listopada 2013. [dostęp 13 grudnia 2013].
  13. W Chicago upamiętniono Józefa Szaniawskiego. dziennikzwiazkowy.com, 24 listopada 2013. [dostęp 13 grudnia 2013].
  14. 14,0 14,1 Zdjęcie z uroczystości pogrzebowych. interia.pl, 15 września 2012. [dostęp 2012-09-15].
  15. Odznaka Honorowa i Medal Pamiątkowy Kustosza Tradycji, Chwały i Sławy Oręża Polskiego (Decyzja nr 95/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 lutego 2008 r.). tradycje.wp.mil.pl. [dostęp 2012-10-05].
  16. Odznaczeni honorowi warszawiacy. radiozet.pl, 31 lipca 2011. [dostęp 13 grudnia 2013].
  17. Order dla Józefa Szaniawskiego. prezydent.pl, 15 września 2012. [dostęp 2012-09-15].
  18. M.P. z 2013 r. poz. 126
  19. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 września 2012 r. o nadaniu orderu. monitorpolski.gov.pl. [dostęp 22 maja 2014].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]