Język ful

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Fulfulde, Pulaar
Obszar Mauretania, Senegal, Mali, Burkina Faso, Niger, Nigeria, Kamerun, Gambia, Czad, Sierra Leone, Benin, Gwinea Bissau, Sudan, Republika Środkowoafrykańska, Wybrzeże Kości Słoniowej, Ghana, Togo
Liczba mówiących 10-16 milionów
Klasyfikacja genetyczna języki nigero-kongijskie
*języki atlantyckie
**język ful
Pismo łacińskie
Kody języka
ISO 639-1 ff
ISO 639-2 ful
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku ful
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka ful
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-ful online

Język ful (zwany także: fula, fulani, fulfulde) jest językiem regionu Afryki Zachodniej, używanym przez ludy Fula od Senegalu po Kamerun i Sudan. Rozpada się na wiele dialektów. Klasyfikowany w obrębie grupy atlantyckiej języków nigero-kongijskich. Zapisywany najczęściej zmodyfikowanym alfabetem łacińskim w ortografii przyjętej w 1966 roku na konferencji UNESCO w Bamako. W niektórych rejonach Afryki do zapisu języka fula używa się także pisma arabskiego.

Ważniejsze dialekty[edytuj | edytuj kod]

Klasy nominalne i mutacja spółgłosek[edytuj | edytuj kod]

Język ful jest językiem o złożonym systemie sufiksalnych klas nominalnych, przy czym wyznacznikiem każdej klasy jest nie tylko odpowiedni sufiks, ale też odpowiednia alternacja spółgłosek tematycznych. Spółgłoski tematyczne ulegają permutacji w trzech stopniach według następującego schematu:

stopień szczelinowy stopień zwartowybuchowy stopień prenazalizacji
f p p
s ʃ ʃ
h k k
w b mb
r d nd
j dʒ, g ɲdʒ, ŋg
ɣ g ŋg

Spółgłoski /l/, /t/, nosowe i glotalizowane nie ulegają permutacji.

Przykład:

stopień szczelinowy: rawan-du = "pies" (sufiks i stopień mutacji dla liczby pojedynczej)
stopień zwartowybuchowy: dawaa-di = "psy" (sufiks i stopień mutacji dla liczby mnogiej)
stopień prenazalizacji: ndawa-koy = "pieski" (sufiks i stopień mutacji dla zdrobnienia liczby mnogiej)

Permutacjom ulegają też formy czasowników, liczebników i przymiotników.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]