Gwinea Bissau

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
República da Guiné-Bissau
Republika Gwinei Bissau
Flaga Gwinei Bissau
Godło Gwinei Bissau
Flaga Gwinei Bissau Godło Gwinei Bissau
Dewiza: (port.) Unidade, Luta, Progresso
(Jedność, Walka, Postęp)
Hymn: Esta é a Nossa Pátria Bem Amada
Położenie Gwinei Bissau
Język urzędowy portugalski
Stolica Bissau
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa pełniący obowiązki prezydenta Manuel Serifo Nhamadjo
Szef rządu pełniący obowiązki premiera Rui Duarte de Barros
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
134. na świecie
36 120 km²
12%
Liczba ludności (2010)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
149. na świecie
1 578 012Green Arrow Up.svg
43,6 osób/km²
Jednostka monetarna frank CFA (XOF)
Niepodległość
• proklamowana
• uznana
od Portugalia Portugalii
24 września 1973
10 września 1974
Strefa czasowa UTC ±0
Kod ISO 3166 GW
Domena internetowa .gw
Kod samochodowy GNB
Kod samolotowy J5
Kod telefoniczny +245
Mapa Gwinei Bissau
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Gwinea Bissau w Wikipodróżach

Gwinea Bissau (Guiné-Bissau; Republika Gwinei Bissau – República da Guiné-Bissau, wym. [ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ biˈsaw]) – państwo w zachodniej Afryce, nad Oceanem Atlantyckim. Graniczy z Senegalem i Gwineą. Do Gwinei Bissau należą również liczne przybrzeżne wyspy, z których największe skupione są w Archipelagu Bijagós.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Gwinei Bissau.

Kraj nizinny. Najwyższy punkt sięga 300 m n.p.m. Obszary przybrzeżne o charakterze bagiennym, wnętrze kraju zajmuje sawanna. U wybrzeży położona jest grupa wysp Bijagos.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W czasach średniowiecza na terytorium dzisiejszej Gwinei Bissau znajdowało się królestwo Gabu, będące częścią Imperium Mali. Królestwo przetrwało częściowo aż do XVIII w. Wybrzeże Gwinei Bissau i okoliczne wyspy należały do pierwszych skolonizowanych przez Europejczyków obszarów. Portugalczycy dotarli tu już w 1446. W XVII wieku ziemie te stały się ośrodkiem ożywionego handlu niewolnikami. Obszar Gwinei Bissau znalazł się w kręgu wpływów portugalskich, ale pretensje do niego rościły w różnych okresach także Francja i Wielka Brytania. W latach 1908-1915 został stłumiony bunt miejscowej ludności. W 1954 Gwinea Bissau otrzymała status prowincji zamorskiej Portugalii.

Rebelia, którą w 1961 roku rozpoczęła Afrykańska Partia Niepodległości Gwinei i Wysp Zielonego Przylądka (PAIGC) doprowadziła do jednostronnego ogłoszenia niepodległości 24 września 1973, potwierdzonej na fali przemian w Portugalii 10 września 1974. Lata 1980-1984 to okres rządów Rady Rewolucyjnej. Pierwsze wybory wielopartyjne przeprowadzone zostały w 1994 roku. Powstanie wojskowych w 1998 roku zburzyło kruchy porządek w państwie, doprowadzając do tragicznej w skutkach wojny domowej. Kolejne wybory przeprowadzono w 2000 roku. Prezydentem został Kumba Ialá.

We wrześniu 2003 przeprowadzono wojskowy zamach stanu, a Ialá został aresztowany. Przywódcy zamachu argumentowali ten krok koniecznością przywrócenia porządku konstytucyjnego. Kilkakrotnie przekładane wybory odbyły się w kwietniu 2004 roku. W październiku 2004 roku wybuchł kolejny bunt wojskowych. 2 marca 2009 prezydent Gwinei Bissau João Bernardo Vieira zginął w wyniku ataku na jego rezydencję. W wyborach prezydenckich 28 lipca 2009 roku zwyciężył Malam Bacai Sanhá. Na stanowisku pozostał do śmierci 9 stycznia 2012 roku.

Pełniący obowiązki prezydenta Raimundo Pereira i były premier Carlos Gomes Júnior zostali 12 kwietnia 2012 roku uprowadzeni przez zbuntowaną armię, która podjęła próbę zamachu stanu[1].

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Republika wielopartyjna. Prezydent kraju wybierany jest w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję. W porozumieniu z przedstawicielami rządzących partii mianuje premiera. Władzę ustawodawczą sprawuje stuosobowy jednoizbowy parlament – Narodowe Zgromadzenie Ludowe (Assembleia Nacional Popular).

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Państwo podzielone jest na dziewięć regionów (port. regiões):

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Gwinea Bissau należy do grona najbiedniejszych państw świata. Oparta na rolnictwie i rybołówstwie gospodarka została zniszczona przez trwającą w latach 1998-1999 wojnę domową. Gwinea Bissau, z długiem zagranicznym sięgającym prawie miliarda dolarów, korzysta z programu dostosowania strukturalnego Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Najważniejszymi produktami eksportowymi są orzechy nerkowca (6 miejsce na świecie) i orzeszki ziemne. Pewne znaczenie ma również przemysł drzewny. Od kilkunastu miesięcy Gwinea Bissau jest miejscem działania kokainowych karteli kolumbijskich. Sprzyja temu dogodne położenie a przede wszystkim powszechna korupcja i związana z tym bieda.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane można znaleźć na w CIA Factbook

  • Język:

Językiem urzędowym jest portugalski ale w powszechnym użyciu dominują języki lokalne. W przeciwieństwie do innych byłych posiadłości Lizbony takich jak Angola czy Mozambik, tylko 13% społeczeństwa potrafi biegle mówić po portugalsku.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Źródło: Joshua Project, 2010[2]

Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Gwinea Bissau w Wikisłowniku

Uwagi

Przypisy

  1. http://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/585235,Zamach-stanu-Wojsko-uprowadzilo-prezydenta Zamach stanu. Wojsko uprowadziło prezydenta, Polskieradio.pl, 13 kwietnia
  2. Guinea-Bissau. Joshua Project. [dostęp 2013-10-26].