Gwinea Bissau

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
República da Guiné-Bissau
Republika Gwinei Bissau
Flaga Gwinei Bissau
Godło Gwinei Bissau
Flaga Gwinei Bissau Godło Gwinei Bissau
Dewiza: (port.) Unidade, Luta, Progresso
(Jedność, Walka, Postęp)
Hymn: Esta é a Nossa Pátria Bem Amada
Położenie Gwinei Bissau
Język urzędowy portugalski
Stolica Bissau
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent José Mário Vaz
Szef rządu premier Domingos Simoes Pereira
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
134. na świecie
36 120 km²
12%
Liczba ludności (2010)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
149. na świecie
1 578 012
43,6 osób/km²
Jednostka monetarna frank CFA (XOF)
Niepodległość
• proklamowana
• uznana
od Portugalia Portugalii
24 września 1973
10 września 1974
Strefa czasowa UTC ±0
Kod ISO 3166 GW
Domena internetowa .gw
Kod samochodowy GNB
Kod samolotowy J5
Kod telefoniczny +245
Mapa Gwinei Bissau
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Gwinea Bissau w Wikipodróżach

Gwinea Bissau (Guiné-Bissau; Republika Gwinei Bissau – República da Guiné-Bissau, wym. [ʁeˈpublikɐ dɐ ɡiˈnɛ biˈsaw]) – państwo w zachodniej Afryce, nad Oceanem Atlantyckim. Graniczy z Senegalem i Gwineą. Do Gwinei Bissau należą również liczne przybrzeżne wyspy, z których największe skupione są w Archipelagu Bijagós.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Gwinei Bissau.

Kraj nizinny. Najwyższy punkt sięga 300 m n.p.m. Obszary przybrzeżne o charakterze bagiennym, wnętrze kraju zajmuje sawanna. U wybrzeży położona jest grupa wysp Bijagos.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W czasach średniowiecza na terytorium dzisiejszej Gwinei Bissau znajdowało się królestwo Gabu, będące częścią Imperium Mali. Królestwo przetrwało częściowo aż do XVIII w. Wybrzeże Gwinei Bissau i okoliczne wyspy należały do pierwszych skolonizowanych przez Europejczyków obszarów. Portugalczycy dotarli tu już w 1446. W XVII wieku ziemie te stały się ośrodkiem ożywionego handlu niewolnikami. Obszar Gwinei Bissau znalazł się w kręgu wpływów portugalskich, ale pretensje do niego rościły w różnych okresach także Francja i Wielka Brytania. W latach 1908-1915 został stłumiony bunt miejscowej ludności. W 1954 Gwinea Bissau otrzymała status prowincji zamorskiej Portugalii. W rezultacie ostrej polityki kolonizatorów była najsłabiej rozwiniętą kolonią Portugalii w Afryce[1].

Rebelia, którą w 1963 roku rozpoczęła Afrykańska Partia Niepodległości Gwinei i Wysp Zielonego Przylądka (PAIGC)[1] doprowadziła do jednostronnego ogłoszenia niepodległości 24 września 1973, potwierdzonej na fali przemian w Portugalii 10 września 1974. Lata 1980-1984 to okres rządów Rady Rewolucyjnej. Pierwsze wybory wielopartyjne przeprowadzone zostały w 1994 roku. Powstanie wojskowych w 1998 roku zburzyło kruchy porządek w państwie, doprowadzając do tragicznej w skutkach wojny domowej. Kolejne wybory przeprowadzono w 2000 roku. Prezydentem został Kumba Ialá.

We wrześniu 2003 przeprowadzono wojskowy zamach stanu, a Ialá został aresztowany. Przywódcy zamachu argumentowali ten krok koniecznością przywrócenia porządku konstytucyjnego. Kilkakrotnie przekładane wybory odbyły się w kwietniu 2004 roku. W październiku 2004 roku wybuchł kolejny bunt wojskowych. 2 marca 2009 prezydent Gwinei Bissau João Bernardo Vieira zginął w wyniku ataku na jego rezydencję. W wyborach prezydenckich 28 lipca 2009 roku zwyciężył Malam Bacai Sanhá. Na stanowisku pozostał do śmierci 9 stycznia 2012 roku.

Pełniący obowiązki prezydenta Raimundo Pereira i były premier Carlos Gomes Júnior zostali 12 kwietnia 2012 roku uprowadzeni przez zbuntowaną armię, która podjęła próbę zamachu stanu[2].

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Republika wielopartyjna. Prezydent kraju wybierany jest w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję. W porozumieniu z przedstawicielami rządzących partii mianuje premiera. Władzę ustawodawczą sprawuje stuosobowy jednoizbowy parlament – Narodowe Zgromadzenie Ludowe (Assembleia Nacional Popular).

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Państwo podzielone jest na dziewięć regionów (port. regiões):

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Gwinea Bissau należy do grona najbiedniejszych państw świata. Oparta na rolnictwie i rybołówstwie gospodarka została zniszczona przez trwającą w latach 1998-1999 wojnę domową. Gwinea Bissau, z długiem zagranicznym sięgającym prawie miliarda dolarów, korzysta z programu dostosowania strukturalnego Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Najważniejszymi produktami eksportowymi są orzechy nerkowca (6 miejsce na świecie) i orzeszki ziemne. Pewne znaczenie ma również przemysł drzewny. Od kilkunastu miesięcy Gwinea Bissau jest miejscem działania kokainowych karteli kolumbijskich. Sprzyja temu dogodne położenie a przede wszystkim powszechna korupcja i związana z tym bieda.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane można znaleźć na w CIA Factbook

  • Język:

Językiem urzędowym jest portugalski ale w powszechnym użyciu dominują języki lokalne. W przeciwieństwie do innych byłych posiadłości Lizbony takich jak Angola czy Mozambik, tylko 13% społeczeństwa potrafi biegle mówić po portugalsku. 1,55% ludności stanowią portugalczycy.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[3][4]:

Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Gwinea Bissau w Wikisłowniku

Uwagi

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Cabral: Komunizm i internacjonalizm (pol.). 2012-11-20.
  2. http://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/585235,Zamach-stanu-Wojsko-uprowadzilo-prezydenta Zamach stanu. Wojsko uprowadziło prezydenta, Polskieradio.pl, 13 kwietnia
  3. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-30].
  4. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-30].