Magdalena Środa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Magdalena Środa
Magdalena Środa - Manifa 2009 Warszawa.JPG
Magdalena Środa, 2009
Data i miejsce urodzenia 7 stycznia 1957
Warszawa
Pełnomocnik Rządu do spraw Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn
Okres urzędowania od 16 sierpnia 2004
do 4 listopada 2005
Poprzednik Izabela Jaruga-Nowacka
Następca Elżbieta Radziszewska
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Magdalena Środa (ur. 7 stycznia 1957 w Warszawie) – dr hab., polska profesor nadzwyczajna filozofii Uniwersytetu Warszawskiego[1], członkini Komitetu Etyki Polskiej Akademii Nauk[2]. Etyk, filozof, publicystka, feministka – zajmuje się historią idei etycznych, etyką stosowaną, filozofią polityczną i feministyczną oraz problematyką kobiecą.

Jest córką socjologa Edwarda Ciupaka, profesora zwyczajnego UW.

Jej mężem jest Krzysztof Środa - tłumacz i pisarz. Ma jedną córkę.

Ukończyła Liceum im. S. Batorego[3].

Działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Magdalena Środa w pracy twórczej

Studia magisterskie (1976–1981) i doktoranckie (1981–1982) odbyła w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1982–1991 pracowała jako asystent, następnie zaś jako adiunkt w Zakładzie Etyki Instytutu Filozofii UW.

Pracę doktorską (Godność – ujęcie historyczne i normatywne idei, promotor: prof. dr hab. Henryk Jankowski) obroniła w 1990. W 2004 uzyskała habilitację na podstawie książki Indywidualizm i jego krytycy. Współczesne spory między liberałami, komunitarianami i feministkami na temat podmiotu, wspólnoty i płci.

Magdalena Środa w trakcie wykładu

Od 1993 jest redaktorem kwartalnika „Przegląd Filozoficzny”, od 1994 sekretarzem redakcji rocznika „Etyka”; jest członkinią rady półrocznika „Societas/Communitas”. Była członkinią Europejskiego Centrum Monitoringu Rasizmu i Ksenofobii w Wiedniu. Jest członkinią Europejskiego Instytutu Równości Gender w Wilnie. Jest również założycielką i kierownikiem Podyplomowych Studiów Etyki i Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego, członkinią Komitetu Etyki Polskiej Akademii Nauk oraz Rady Instytutu Spraw Publicznych. Została uhonorowana tytułem Europejczyk Roku 2010 miesięcznika „Monitor Unii Europejskiej” w kategorii uczony[4].

Działalność społeczno-polityczna[edytuj | edytuj kod]

W 2004 premier Marek Belka powołał Magdalenę Środę na urząd Pełnomocnika Rządu ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn, została odwołana z urzędu przez premiera Kazimierza Marcinkiewicza w 2005; zadania pełnomocnika zostały przekazane do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.

W 2005 Fundacja Ekumeniczna „Tolerancja” przyznała jej tytuł Zasłużona dla tolerancji.

Kandydowała do Parlamentu Europejskiego w 2009 z listy Porozumienia dla Przyszłości (z rekomendacji Zielonych 2004) w okręgu łódzkim[5][6]. Oddano na nią 10 798 głosów (2,25% wszystkich głosów oddanych w tym okręgu)[7]. Komitet PdP-CentroLewica nie przekroczył progu wyborczego.

Wyróżniona tytułem Polki Roku 2009 w plebiscycie tygodnika "Wysokie Obcasy" (dodatku do "Gazety Wyborczej")[8]. W 2010 roku została laureatką Kowadła przyznawanego przez stowarzyszenie "Kuźnica"[9]. Jest stałą felietonistkąGazety Wyborczej”, tygodnika "Wprost" oraz internetowego wydania "Radio TOK FM". Jest członkinią Rady Programowej Kongresu Kobiet i organizatorką I, II i III Kongresu. Sprawuje także funkcję Minister Edukacji, Nauki i Sportu w Gabinecie Cieni Kongresu Kobiet. W 2012 dołączyła do think-tanku Ruchu Palikota[10].

W lipcu 2011 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie nakazał jej za pomówienie przeproszenie Telewizji Polskiej i wpłacenia tytułem zadośćuczynienia 10 tys. zł na rzecz Fundacji im. Brata Alberta[11].

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Minister Środa wzbudziła kontrowersje, kiedy 8 grudnia 2004 Agencja Reutera podała wiadomość o jej wypowiedzi na konferencji w Sztokholmie dotyczącej "zabójstw honorowych". Środa powiedzieć miała[12][13], że:

Katolicka, w przeważającej mierze, Polska, choć wolna od "honorowych zabójstw", ma problemy ze zjawiskiem stosowania przemocy wobec kobiet, mające źródło w silnym wpływie Kościoła katolickiego na życie publiczne. [...] Katolicyzm nie wspiera bezpośrednio, ale też nie sprzeciwia się przemocy wobec kobiet. Istnieją jednak pośrednie związki, poprzez kulturę, która jest silnie oparta na religii.

Po tym wystąpieniu premier Marek Belka zamierzał zmienić status Magdaleny Środy z pełnomocnika (w randze ministra) na podsekretarza stanu w Ministerstwie Polityki Społecznej[14]. Magdalena Środa oceniła ten pomysł jako "cios w urząd i prawa kobiet"[15] i zagroziła dymisją[16]; premier ustąpił[17].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • Idea godności w kulturze i etyce. Warszawa: Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, 1993. ISBN 83-85284-15-X.
  • O wartościach, normach i problemach moralnych: wybór tekstów z etyki polskiej dla nauczycieli i uczniów szkół średnich. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994. ISBN 83-01-11285-9.
  • Idee etyczne starożytności i średniowiecza: podręcznik do etyki dla I klasy szkoły średniej . Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1994. ISBN 83-02-05498-4.
  • Idee etyczne czasów nowożytnych i współczesności: podręcznik do etyki dla II klasy szkoły średniej. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1998. ISBN 83-02-07039-4.
  • Indywidualizm i jego krytycy: współczesne spory między liberałami, komunitarianami i feministkami na temat podmiotu, wspólnoty i płci. Warszawa: Fundacja „Aletheia”, 2003. ISBN 83-89372-07-X.
  • Kobiety i władza. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2009. ISBN 978-83-7414-557-2.
  • Mała książka o tolerancji. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca, 2010. ISBN 978-83-7554-234-9.
  • Ta straszna Środa?. Warszawa: Wydawnictwo „Czerwone i Czarne”, 2011. ISBN 978-83-7700-020-5
  • Przeciw karze śmierci. Warszawa: Grupa „Horyzont – przeciw karze śmierci” przy Stowarzyszeniu Młodych Dziennikarzy „Polis” i Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, 2011. ISBN 978-83-62245-11-6
  • Etyka dla myślących: podręcznik dla szkół ponadgimnazjalnych. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca, 2011. ISBN 978-83-7554-245-5

Adaptacje książkowe[edytuj | edytuj kod]

  • Sassa Burgeren, Mała książeczka o demokracji, wyd. Santorski i Ska, Warszawa 2007
  • Sassa Burgeren, Mała książeczka o feminizmie, wyd. Santorski i Ska, Warszawa 2007

Broszury[edytuj | edytuj kod]

  • Etyka funkcjonariusza Służby Celnej. Przewodnik praktyczny, Warszawa 2001 (polska, angielska, rosyjska wersja językowa)
  • Etyka dla nauczycieli, Warszawa 2009

Artykuły[edytuj | edytuj kod]

  • Obowiązek i wezwanie moralne w filozofii Henri Bergsona [w:] Etyka 20/1983 (s.23-44).
  • Wolność jako bezpośrednia dana świadomości (O filozofii wolności Henryka Bergsona), [w:] Studia Filozoficzne nr. 7 (212)/1983 (s. 133-144)
  • Trzy etyki Arystotelesa, [w:] Przegląd Filozoficzny 2/1992
  • Sokrates czyli o godności mędrca, [w:] Etyka 26/1993 (s.21-40).
  • Argumenty za i przeciw etyce zawodowej, [w:] Etyka 27/1994 (s. 167-169)
  • O cnocie, (współautor P. Śpiewak) [w:] O wartościach, normach i problemach moralnych, Warszawa 1994 (s.318 – 328)
  • Postawy wobec seksu, [w:] Z punktu widzenia humanizmu. Wybór tekstów (red. Barbara Stanosz), Warszawa 1995
  • Frauen und Feministinnen in Polen, [w:] Die Frau in der polnishen Gegenwartskultur, (red.) W. Koschmal, Bohlau Verlag Koln Weimar Wien, Köln 1996 (s.68-81)
  • Cynizm jako widowisko, [w:] Etyka 30/1997 (s. 25-40)
  • Konflikt, dialog i dobrodziejstwo rozumu, Etyka 32/1999
  • Tolerance, Respect, Recogition, [w:] Moral Philosophy in Education: The Challenge of Human Differance, Jerusalem 1999 (s.209-214)
  • O uznanie inności, Przegląd Filozoficzny 2/1999
  • Tęsknota za własną płcią, [w:] Więź nr.7 (525) 2002 (s.4-22)
  • Polityka poza prawdą, [w:] Filozof w polis (red. M. Kowalska), Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2004 (s.17-23)
  • Hindernisse und Chancen der Moraldebatte In Polen und die Marginalisierung von Frauen, [w:] Heidi Hofmann (ed), Biopolitik Grenzenlos. Stimmen aus Polen, Centaurus Verlag Herbolzheim 2005 (s.85 -106)
  • Refleksje o etyce w pracy edukatora, [w:] Poradnik edukatora, Wyd. Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, Warszawa 2005 (s.29-43)
  • Kobiety, władza, polityka, [w:] Polityka równej płci, wyd. Ośka, Warszawa 2005
  • My – wiedźmy, Gazeta Wyborcza, 1 grudnia 2000
  • To be a Woman in Poland, [w:] Biały Mazur, wyd. Fundacja Instytutu Promocji Sztuki i Neuer Berliner Kunstverein, Warszawa 2001
  • Reklamie potrzebne są normy, [w:] Kultura Popularna, 3/2005, Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej, Academica, Warszawa 2005 (s.53-58)
  • Co filozof może powiedzieć psychoterapeucie o etyce zawodowej?, [w:] Psychoterapia 2 (137), 2006, wyd. Polskie Towarzystwo Psychoterapeutyczne, Warszawa 2006 (s.5 -13)
  • Czy kultura ma płeć? [w:] Kultura Współczesna, 1(47)/2006, wyd. Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2006 (113-125).
  • Tożsamość i inność w demokracji, [w:] Prawa mniejszości etnicznych w Unii Europejskej, publikacja Ośrodka OPON, Szkokhlom 2006
  • Polityczne cnoty, [w:] Wyjaśniać i rozumieć (księga poświęcona prof. Z. Kuderowiczowi), Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2006
  • Mill i kobiety czyli między wolnością i równością, [w:] Przegląd Filozoficzny, 4/2006 (s.257-268)
  • Etyka wobec seksualności, [w:] Seksualność człowieka. Obszary zainteresowań teoretyków i praktyków, Z. Izdebski (red.), Rocznik Lubuski, T.32, cz.II. Zielona Góra 2006
  • O potrzebie etykiety w życiu publicznym, [w:] Dyskurs 03 (2006), Instytut Politologii Uniwersytetu Opolskiego, wywiad, Opole 2006 (s.99-107)
  • Kobiety, Kościół, katolicyzm [w:] Czarna księga kobiet, (red.) Christine Ockrent,' 'Wydawnictwo W.A.B. 2007,' 'ISBN 978-83-7414-264-9
  • Etyka dziennikarska: między wolnością a odpowiedzialnością, [w:] Media masowe w praktyce społecznej, Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW, Warszawa 2007 (s.167-185)
  • Czy nauka ma płeć, [w:] Idealistki, siłaczki, reformatorki. Kobiety w nauce polskiej, (red.) E.H.Oleksy, wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2007 (s.8-10)
  • Postawy wobec obcych: philoksenia, Caritas i tolerancja, w: Literatura, kultura, tolerancja, (red. J.Płuciennik, I.Hubner) Universitas, Kraków 2008
  • Postawy wobec obcości, [w:] Przegląd Filozoficzno-Literacki nr 2-3 2008 (s.415-429)
  • Attitudes towards Other, [w:] Literature, Culture and Tolerance, (eds.) A.Murphy, Ch.Russell, J.Płuciennik, I.Hubner, wyd. Peter Lang, Frankfurt 2009, (s.19-33)
  • Sur L’ethique methaphisique de B.Skarga, [w:] Penser apres le Goulag, (ed) J.Nowicki, Edition du Reflief, Paris 2011 (s.247-267)
  • Ptaki w lepkich sidłach, czyli o metodzie (u Hobbesa), [w:] Societas/Communitas 1 (11) 2011, s.21-26
  • Czas ciała, [w:] Przegląd filozoficzno-Literacki nr. 4 2011 (s.9-11)
  • Przeciw karze śmierci, [w:] Przeciw karze śmierci, wyd. Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, Warszawa 2011
  • Możliwość dialogu, konieczność konfliktu? [w:] Znak, Styczeń 2012 (s.25-29)
  • Sur L’Ethique metaphisique de Barabara Skarga, [w:] B.Skarga in memorandum, (eds) M.Środa, J.Migasiński, Peter Lange, Frankfurt 2012 (s.35-46)
  • Co znaczy wolność? [w:] Debaty Jana Nowaka Jeziorańskiego. Rozmowy o wartościach: Godność, wolność, sprawiedliwość. Wyd. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2012
  • MC, [w:] Wiek po Marii Skłodowskiej Curie. Emancypacja kobiet w Polsce i we Francji, (red) K.Nadana, G.Carosso, Warszawa 2012
  • Płeć etyki, [w:] Etyka 45/2012
  • Żyć dla innych. O niemodnej etyce Mariana Przełęckiego, [w:] Księga pamiątkowa poświęcona prof. Marianowi Przełęckiemu, Warszawa 2013

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]