Marek Belka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Marek Belka
Marek Belka NBP.jpg
Data i miejsce urodzenia 9 stycznia 1952
Łódź
Prezes Rady Ministrów
Okres urzędowania od 2 maja 2004
do 31 października 2005
Poprzednik Leszek Miller
Następca Kazimierz Marcinkiewicz
Wiceprezes Rady Ministrów, minister finansów
Okres urzędowania od 4 lutego 1997
do 31 października 1997
Poprzednik Grzegorz Kołodko
Następca Leszek Balcerowicz
Wiceprezes Rady Ministrów, minister finansów
Przynależność polityczna Sojusz Lewicy Demokratycznej
Okres urzędowania od 19 października 2001
do 6 lipca 2002
Poprzednik Halina Wasilewska-Trenkner[1]
Następca Grzegorz Kołodko
Minister sportu
Przynależność polityczna Sojusz Lewicy Demokratycznej
Okres urzędowania od 1 września 2005
do 31 października 2005
Następca Tomasz Lipiec
Prezes Narodowego Banku Polskiego
Okres urzędowania od 11 czerwca 2010
Poprzednik Piotr Wiesiołek (p.o.)[2]
Odznaczenia
Odznaka Honorowa „Bene Merito” Krzyż Oficerski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Marek Marian Belka (ur. 9 stycznia 1952 w Łodzi) – polski ekonomista, profesor, polityk, wykładowca akademicki, urzędnik w międzynarodowych instytucjach finansowych. Dwukrotnie wicepremier i minister finansów (w 1997 i w latach 2001–2002), od 2 maja 2004 do 31 października 2005 premier RP, od 11 czerwca 2010 prezes Narodowego Banku Polskiego.

Wykształcenie i działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Edukację szkolną rozpoczął rok wcześniej, od razu od drugiej klasy szkoły podstawowej. Maturę zdał w wieku 16 lat[3] w IV Liceum Ogólnokształcącym im. Emilii Sczanieckiej w Łodzi. W 1972 ukończył studia ekonomiczne na Uniwersytecie Łódzkim, po których podjął pracę w Katedrze Ekonomii na tej uczelni początkowo na stanowisku asystenta. W 1978 uzyskał stopień naukowy doktora, w 1986 habilitował się. W 1994 otrzymał tytuł profesora nauk ekonomicznych.

Od 1986 pozostaje równolegle związany z Instytutem Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk. W latach 1993–1997 pełnił funkcję dyrektora tej jednostki. Podejmował również współpracę z prywatnymi wyższymi uczelniami, m.in. z Wyższą Szkołą Humanistyczno-Ekonomiczną w Łodzi.

W latach 1978–1979 i 1985–1986 odbywał długoterminowe staże w Uniwersytecie Columbia i Uniwersytecie w Chicago, zaś w 1990 przebywał na krótkim stażu w London School of Economics.

Opublikował ponad 100 prac naukowych, poświęconych głównie teorii pieniądza oraz polityce antyinflacyjnej w krajach rozwijających się. Specjalizuje się w zakresie ekonomii stosowanej oraz współczesnej myśli ekonomicznej. Jest także członkiem Komitetu Nauk Ekonomicznych PAN.

Działalność publiczna[edytuj | edytuj kod]

Działalność do 1997[edytuj | edytuj kod]

W okresie PRL działał w Zrzeszeniu Studentów Polskich[4], Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej i PZPR[5] (sekretarz komitetu uczelnianego PZPR na Uniwersytecie Łódzkim w Łodzi[6]).

W 1990 został doradcą i konsultantem w Ministerstwie Finansów, a następnie Ministerstwie Przekształceń Własnościowych i Centralnym Urzędzie Planowania. W 1996 objął stanowisko konsultanta Banku Światowego. Równolegle, w latach 1994–1996, był wiceprzewodniczącym Rady Strategii Społeczno-Gospodarczej przy Radzie Ministrów, a następnie doradcą ekonomicznym prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego.

Działalność w latach 1997–2004[edytuj | edytuj kod]

W lutym 1997 został powołany na funkcje wicepremiera oraz ministra finansów w rządzie Cimoszewicza, zastępując w nim Grzegorza Kołodkę. Stanowiska te zajmował do października 1997, kiedy ustąpił z urzędu razem z całym rządem po przegranych przez SLD wyborach parlamentarnych.

W październiku 2001 został ponownie wicepremierem i ministrem finansów, tym razem w rządzie Leszka Millera. W okresie swojego urzędowania wprowadził podatek od dochodów kapitałowych, nazwany później „podatkiem Belki”. Jeszcze w trakcie kampanii wyborczej zapowiadał ograniczenia wydatków socjalnych; zarzucano mu później, iż tymi wypowiedziami przyczynił się do słabszego wyniku koalicji SLD-UP w wyborach parlamentarnych. Z rządu odszedł z dniem 6 lipca 2002.

Od czerwca do października 2003 pełnił funkcję szefa koalicyjnej Rady Koordynacji Międzynarodowej w Iraku. Od listopada 2003 do kwietnia 2004 był dyrektorem ds. polityki gospodarczej w Tymczasowych Władzach Koalicyjnych w Iraku, odpowiedzialnym za reformę walutową, stworzenie nowego systemu bankowego i nadzór nad gospodarką.

Był związany z Sojuszem Lewicy Demokratycznej, do partii formalnie należał w latach 1999–2005.

Prezes Rady Ministrów[edytuj | edytuj kod]

Marek Belka ze swoim poprzednikiem na stanowisku premiera, Leszkiem Millerem
Zmiana w składzie rządu w Pałacu Prezydenckim 30 marca 2005. Od lewej: premier Marek Belka, odchodzący minister Jerzy Hausner, prezydent Aleksander Kwaśniewski, nowo mianowany minister Jacek Piechota

W kwietniu 2004 został zgłoszony jako prezydencki kandydat na następcę premiera Leszka Millera. 2 maja 2004 Aleksander Kwaśniewski oficjalnie powołał go na urząd Prezesa Rady Ministrów oraz przewodniczącego Komitetu Integracji Europejskiej i dokonał zaprzysiężenia jego pierwszego gabinetu. Marek Belka wygłosił exposé w dniu 14 maja, nie uzyskał jednak w Sejmie wotum zaufania[7].

W tak zwanym drugim kroku, mimo przekładania terminów, nie został przez Sejm zgłoszony żaden kandydat. 11 czerwca 2004 roku prezydent po raz drugi desygnował i powołał Marka Belkę na premiera. 24 czerwca stosunkiem głosów 236:216 Sejm zatwierdził go na tym stanowisku, udzielając wotum zaufania[8]. 15 października 2004 Sejm udzielił ponownego wotum zaufania jego drugiemu rządowi, stosunkiem głosów 234:218[9]. 25 kwietnia 2005, w wyniku dymisji ministra środowiska Jerzego Swatonia, Marek Belka przejął jego obowiązki, zostając p.o. ministra środowiska. 6 maja 2005 wraz z gabinetem podał się do dymisji, po nieprzegłosowaniu w Sejmie uchwały o skróceniu kadencji, jednak prezydent Aleksander Kwaśniewski dymisji nie przyjął. 1 września 2005 Marek Belka został również ministrem sportu po wydzieleniu tego resortu z Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Wiosną 2005 roku zadeklarował gotowość do poparcia Partii Demokratycznej oraz uczestniczył w kilku jej spotkaniach. W sierpniu poparł kandydaturę Henryki Bochniarz w wyborach prezydenckich, w wyborach parlamentarnych bez powodzenia kandydował do Sejmu z pierwszego miejsca na liście Partii Demokratycznej w okręgu łódzkim. Nie został jednak członkiem tego ugrupowania.

19 października na pierwszym posiedzeniu Sejmu V kadencji złożył dymisję. Pełnił obowiązki premiera do czasu powołania nowej Rady Ministrów w dniu 31 października 2005.

Działalność w latach 2005–2010[edytuj | edytuj kod]

27 grudnia 2005 został mianowany na stanowisko sekretarza wykonawczego Komisji Gospodarczej ONZ ds. Europy (UNECE); obowiązki na tym stanowisku objął z początkiem 2006. Następnie, w styczniu 2009 roku, został dyrektorem Departamentu Europejskiego Międzynarodowego Funduszu Walutowego[10].

Prezes NBP[edytuj | edytuj kod]

Marek Belka podczas konferencji prasowej po posiedzeniu Rady Polityki Pieniężnej

27 maja 2010 tymczasowo wykonujący obowiązki Prezydenta RP Bronisław Komorowski wyznaczył go na kandydata na urząd Prezesa NBP[11]. Po ogłoszeniu decyzji o kandydowaniu Marek Belka ustąpił ze stanowiska dyrektora Departamentu Europejskiego MFW[12][13]. 10 czerwca 2010 Sejm VI kadencji wybrał go na stanowisko Prezesa Narodowego Banku Polskiego[14], a dzień później – po złożeniu przysięgi – Marek Belka objął urząd.

Odznaczenia, wyróżnienia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Doktryna ekonomiczno-społeczna Miltona Friedmana, 1986
  • Dynamika transformacji polskiej gospodarki (red.), 1997
  • Ekonomia stosowana. Podręcznik do przedmiotu podstawy przedsiębiorczości (współautor), 2003
  • Elementarne zagadnienia ekonomii (współautor), 1996
  • Niektóre problemy współczesnej zachodniej myśli ekonomicznej (red.), 1998
  • Polska transformacja w perspektywie integracji europejskiej (współautor), 1996
  • Reaganomika. Sukces czy porażka?, 1991

Przypisy

  1. Halina Wasilewska-Trenkner zajmowała wyłącznie stanowisko ministra finansów.
  2. Po śmierci Sławomira Skrzypka w katastrofie polskiego Tu-154 w Smoleńsku.
  3. Profesor w leasingu. polityka.pl, 9 lutego 2002. [dostęp 11 czerwca 2010].
  4. Zarys historii ZSP. zsprn.home.pl. [dostęp 14 lutego 2011].
  5. Nowy minister finansów Marek Belka. bankier.pl, 20 września 2001. [dostęp 28 maja 2010].
  6. Byliśmy, a jakby nas nie było... – cd. iars.pl. [dostęp 12 października 2012].
  7. Głosowanie nad przyjęciem wniosku prezesa Rady Ministrów pana Marka Belki o udzielenie wotum zaufania Radzie Ministrów. sejm.gov.pl. [dostęp 2013-10-17].
  8. Głosowanie nad przyjęciem wniosku prezesa Rady Ministrów pana Marka Belki o udzielenie wotum zaufania Radzie Ministrów. sejm.gov.pl. [dostęp 2013-10-17].
  9. Głosowanie nad przyjęciem wniosku prezesa Rady Ministrów pana Marka Belki o udzielenie wotum zaufania Radzie Ministrów. sejm.gov.pl. [dostęp 2013-10-18].
  10. Marek Belka przeszedł do MFW. dziennik.pl, 15 stycznia 2009. [dostęp 12 lipca 2010].
  11. Komorowski: Marek Belka kandydatem na prezesa NBP. gazeta.pl, 28 maja 2010. [dostęp 28 maja 2010].
  12. Marek Belka ustąpił z funkcji dyrektora w MFW. forsal.pl, 27 maja 2010. [dostęp 28 maja 2010].
  13. druk sejmowy nr 3089 z 27 maja 2010
  14. Marek Belka został nowym prezesem NBP. forsal.pl, 10 czerwca 2010. [dostęp 10 czerwca 2010].
  15. Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). grybauskaite.is.lt. [dostęp 28 marca 2011].
  16. Cetăţeni străini (Dekret 488/2013) (rum.). presidency.ro. [dostęp 2014-02-06].
  17. Uroczystość wręczenia odznaczeń państwowych z okazji Dnia Służby Zagranicznej. msz.gov.pl, 17 listopada 2010. [dostęp 17 listopada 2010].
  18. Marek Belka doktorem h.c. Uniwersytetu Ekonomicznego. gazeta.pl, 28 września 2011. [dostęp 28 września 2011].
  19. Belka z wyróżnieniem. parkiet.com, 18 października 2013. [dostęp 18 października 2013].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]