Viktor Orbán
| Viktor Orbán | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 31 maja 1963 Székesfehérvár |
| Premier Węgier | |
| Przynależność polityczna | Fidesz |
| Okres urzędowania | od 6 lipca 1998 do 27 maja 2002 |
| Poprzednik | Gyula Horn |
| Następca | Péter Medgyessy |
| Premier Węgier | |
| Okres urzędowania | od 29 maja 2010 |
| Poprzednik | Gordon Bajnai |
| Przewodniczący Fideszu | |
| Okres urzędowania | od 1993 (z przerwą w latach 2000–2003) |
| Odznaczenia | |
 |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
Viktor Orbán (wym. [orbaːn viktor]; ur. 31 maja 1963 w Székesfehérvárze) – węgierski polityk, przewodniczący Fideszu, premier Węgier w latach 1998–2002 i od 2010.
Spis treści |
Życiorys [edytuj]
Działalność do 1998 [edytuj]
Urodził się w Székesfehérvárze, dzieciństwo spędził w miejscowości Alcsútdoboz. W wieku 14 lat wraz z rodziną przeprowadził się do Székesfehérváru[1]. W 1987 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie im. Loránda Eötvösa. Napisał pracę magisterską pod tytułem Ruch społeczny wewnątrz systemu politycznego – przykład Polski[2][3]. W latach 1989–1990 studiował brytyjską filozofię polityczną w Pembroke College w Oxfordzie jako stypendysta Fundacji Sorosa. W 1988 znalazł się wśród założycieli Związku Młodych Demokratów. 16 czerwca 1989 w czasie pogrzebu bohaterów rewolucji węgierskiej 1956 wygłosił przemówienie na Placu Bohaterów w Budapeszcie, w którym zażądał wycofania z Węgier armii radzieckiej i przeprowadzenia wolnych wyborów[4]. Był uczestnikiem rozmów tzw. Trójkątnego Stołu. Od 1990 sprawował mandat posła do Zgromadzenia Narodowego. W 1993 został przewodniczącym Fideszu, który pod jego kierownictwem przeszedł ewolucję od ugrupowania liberalnego do partii konserwatywno-ludowej.
Pierwszy rząd (1998–2002) [edytuj]
W latach 1998–2002 sprawował funkcję premiera centroprawicowego rządu koalicyjnego. Za jego rządów Węgry przystąpiły do Sojuszu Północnoatlantyckiego, z powodzeniem prowadzono również negocjacje nad członkostwem w Unii Europejskiej. Ożywieniu uległy stosunki w ramach Grupy Wyszehradzkiej, jednak na przełomie 2001 i 2002 zostały one praktycznie zamrożone ze względu na spór węgiersko-słowacki o prawa mniejszości węgierskiej (m.in. tzw. Kartę Węgra) oraz dekrety Benesza[5]. Podczas rządów Viktora Orbana dokonano rekonstrukcji zniszczonego w czasie II wojny światowej Mostu Márii-Valérii łączącego Węgry ze Słowacją, a także budowy nowego gmachu Teatru Narodowego w Budapeszcie. W kwestiach gospodarczych był początkowo zwolennikiem liberalizmu. Sprawując funkcję premiera doprowadził m.in. do zniesienia czesnego za studia wprowadzonego w pierwszej połowie lat 90. przez koalicję socjalliberalną i ponownie przywróconego przez rząd Ferenca Gyurcsánya w 2006. Był zwolennikiem wspierania przez państwo małych i średnich przedsiębiorstw. Za jego kadencji zmniejszyła się inflacja i bezrobocie oraz nastąpił wzrost płac, przy jednoczesnym pogłębieniu się deficytu budżetowego[6].
W 1999 jego ugrupowanie wystąpiło z Międzynarodówki Liberalnej i zgłosiło akces do centroprawicowej Europejskiej Partii Ludowej. Sam Viktor Orbán w 1992 został wybrany na wiceprzewodniczącego Międzynarodówki Liberalnej, następnie zasiadał w jej Komitecie Wykonawczym. W 2002 został wiceprzewodniczącym Europejskiej Partii Ludowej[7]. Opowiada się za pogłębianiem integracji europejskiej, rozszerzeniem Unii o państwa bałkańskie oraz budową UE na fundamencie wartości chrześcijańskich[8].
Działalność w opozycji (2002–2010) [edytuj]
W wyborach parlamentarnych w 2002 koalicja Fideszu i Węgierskiego Forum Demokratycznego zdobyła więcej głosów od Węgierskiej Partii Socjalistycznej, jednak rząd utworzyli socjaliści i liberałowie. Po przegranych wyborach z 2002 i z 2006 Viktor Orbán pozostał liderem opozycji parlamentarnej. Stanął na czele ruchu obywatelskiego "Naprzód Węgry"[9].
Kiedy Fidesz znajdował się w opozycji, partia ta wygrywała wybory do Parlamentu Europejskiego w 2004 i 2009.
Drugi rząd (od 2010) [edytuj]
W wyborach w 2010 został oficjalnym kandydatem koalicji Fideszu i Chrześcijańsko-Demokratycznej Partii Ludowej na urząd premiera rządu. Koalicja ta zdecydowanie wygrała wybory, zdobywając ponad 2/3 mandatów w Zgromadzeniu Narodowym. 28 kwietnia 2010 prezydent László Sólyom powierzył Viktorowi Orbánowi misję sformowania nowego rządu[10]. 29 maja 2010 został zaprzysiężony na tym urzędzie, po tym jak poparło go 261 parlamentarzystów[11].
Pierwszą zagraniczną wizytę złożył w Warszawie[12]. W pierwszej połowie 2011 jego rząd koordynował węgierską prezydencję Rady Unii Europejskiej. W tym samym roku z inicjatywy kierowanego przez Viktora Orbána Fideszu uchwalono nową konstytucję (Magyarország Alaptörvénye), zawierającą preambułę traktującą okres od okupacji nazistowskiej do pierwszych wolnych wyborów (od 19 marca 1944 do 2 maja 1990) jako okres braku niepodległości Węgier[13]. Ponadto z inicjatywy jego rządu wprowadzono podatek liniowy PIT na poziomie 16%[14] oraz obniżono podatek CIT dla małych i średnich przedsiębiorców. Od 2011 na Węgrzech zaczął pogłębiać się kryzys gospodarczy, agencja ratingowa Standard & Poor's obniżyła poziom wiarygodności ratingowej do tzw. poziomu śmieciowego[15], zaś negocjacje rządu Viktora Orbána z Międzynarodowym Funduszem Walutowym nie przyniosły sukcesów. Rząd Viktora Orbána przeforsował wówczas m.in. podwyższenie podstawowej stawki podatku VAT do 27% (najwyższa stawka w krajach Unii Europejskiej[16]).
Na początku 2012 partie opozycyjne zorganizowały antyrządową manifestację w Budapeszcie (jej liczebność zagraniczne media określiły na "dziesiątki tysięcy" uczestników[17][18], zaś według organizatorów miało rzekomo w niej wziąć udział 100 tysięcy osób[18]), protestując przeciwko wejściu w życie (od 1 stycznia 2012) nowej konstytucji, zarzucając ograniczanie demokracji[17]. Działania gabinetu Viktora Orbána stały się także przedmiotem krytyki ze strony międzynarodowej prasy (m.in. "Financial Times" i "La Stampa")[19]. 21 stycznia 2012 w węgierskiej stolicy odbyła się prorządowa manifestacja, której liczebność oszacowano na ponad 100 tysięcy osób[20][21][22], zaś według organizatorów miało wziąć w niej udział około 250 tysięcy manifestantów[23].
Życie prywatne [edytuj]
Żonaty z prawniczką Anikó Lévai, mają pięcioro dzieci (cztery córki i syna). Jest wiernym Kalwińskiego Kościoła Reformowanego. Od lat czynnie uprawia sport – piłkę nożną. W 2007 był założycielem Akademii Piłkarskiej Ferenca Puskása.
Odznaczony Wielkim Krzyżem Orderu św. Grzegorza Wielkiego[24].
Książki [edytuj]
- 2003: A történelem főutcáján: Magyarország, 1998–2002
- 2006: 20 év: beszédek, íràsok, interjúk 1986–2006
- 2007: Egy az ország (pol. Ojczyzna jest jedna, 2009)
- 2010: Rengéshullámok: beszédek, írások, 2009–2010
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Orbán Viktor életrajza (węg.). orbanviktor.hu. [dostęp 28 grudnia 2011].
- ↑ Bogdan Góralczyk, Węgierski pakiet, "Familia", Warszawa 2000, s. 217
- ↑ Orbán Viktor szakdolgozata (węg.). orbanviktor.hu. [dostęp 4 kwietnia 2012].
- ↑ Bogdan Góralczyk, Węgierski pakiet, "Familia", Warszawa 2000, ss. 168, 217
- ↑ Peter Morvay, Połączenie na Kartę – więcej praw dla diaspory węgierskiej, "Gazeta Wyborcza" nr 26 z 31 stycznia 2002, s. 12
- ↑ Jacek Pawlicki: Niezatapialny Victor Orbán. wyborcza.pl, 16 marca 2010. [dostęp 26 kwietnia 2010].
- ↑ Presidency (ang.). epp.eu. [dostęp 9 lipca 2010].
- ↑ Viktor Orbán, Jakiej Europy potrzebujemy?, "Rzeczpospolita" z 17 kwietnia 2007
- ↑ Rząd nie jest najważniejszy – twierdzi Viktor Orban. wyborcza.pl, 21 lipca 2002. [dostęp 26 kwietnia 2010].
- ↑ Sólyom officially asks Orbán to form government (ang.). politics.hu, 29 kwietnia 2010. [dostęp 29 kwietnia 2010].
- ↑ Konservativer Orban als Ministerpräsident vereidigt (niem.). welt.de, 29 maja 2010. [dostęp 29 maja 2010].
- ↑ Varsóba vezetett Orbán Viktor első hivatalos külföldi útja (węg.). fidesz.hu, 1 czerwca 2010. [dostęp 4 stycznia 2012].
- ↑ Fundamental Law of Hungary (ang.). tasz.hu. [dostęp 4 stycznia 2012].
- ↑ Węgry tną wydatki i wprowadzają podatek liniowy. wp.pl, 31 października 2010. [dostęp 22 stycznia 2012].
- ↑ Standard&Poor's tnie rating Węgier do poziomu "śmieciowego". bankier.pl, 22 grudnia 2011. [dostęp 4 stycznia 2012].
- ↑ Węgrzy wprowadzili 27 proc. VAT – najwyższy w UE. forbes.pl, 1 stycznia 2012. [dostęp 22 stycznia 2012].
- ↑ 17,0 17,1 Hungarians protest against new Fidesz constitution (ang.). bbc.co.uk, 3 stycznia 2012. [dostęp 4 stycznia 2012].
- ↑ 18,0 18,1 Amanda Morrow: Hungary stages mass protest against new constitution (ang.). globalpost.com, 3 stycznia 2012. [dostęp 22 stycznia 2012].
- ↑ Włoska prasa: faszystowskie pomruki na Węgrzech. gazeta.pl, 4 stycznia 2012. [dostęp 4 stycznia 2012].
- ↑ Over 100,000 rally in Hungary to back government in EU row (ang.). reuters.com, 21 stycznia 2012. [dostęp 2012-01-22].
- ↑ Geza Molnar: Pro-Hungarian PM march draws 100,000 in Budapest: organisers (ang.). news.yahoo.com, 21 stycznia 2012. [dostęp 22 stycznia 2012].
- ↑ Pablo Gorondi: 100,000 march in Hungary pro-government rally (ang.). deseretnews.com, 21 stycznia 2012. [dostęp 2012-01-22].
- ↑ Rząd walczy z opozycją o opanowanie ulic. polskieradio.pl, 21 stycznia 2012. [dostęp 2012-01-22].
- ↑ Wielki krzyż św. Grzegorza dla Viktora Orbána. radiovaticana.org, 7 kwietnia 2004. [dostęp 26 kwietnia 2010].
Bibliografia [edytuj]
- Nota biograficzna na stronie prywatnej (ang.). [dostęp 26 kwietnia 2010].
- Nota biograficzna na stronie miniszterelnok.hu (ang.). [dostęp 23 października 2010].
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Viktor Orbán – strona prywatna (węg. • ang.). [dostęp 26 kwietnia 2010].
|
|||||||
