Robert Grosseteste

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Robert Grosseteste
Robert Grosseteste
Kraj działania Anglia
Data i miejsce urodzenia ok. 1175
Stradbroke
Data i miejsce śmierci 9 października 1253
Buckden
biskup Lincoln
Okres sprawowania 1235–1253
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Sakra biskupia 1235
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Robert Grosseteste OFM (ur. ok. 1175 w Stradbroke, zm. 9 października 1253 w Buckden) – średniowieczny filozof, teolog, profesor Uniwersytetu Oksfordzkiego, biskup Lincoln, franciszkanin[1]

Grosseteste napisał wiele prac filozoficznych i przyrodniczych, w tym Chasteau d'amour – alegoryczny utwór opisujący stworzenie świata i zbawienie go przez Chrystusa. Innym ważnym dziełem jest traktat "O świetle", opisujący jego metafizyczne koncepcje dotyczące światła jako zasady rzeczywistości. Grosseteste jest także znany z przekładu Etyki nikomachejskiej Arystotelesa.

Filozofia[edytuj | edytuj kod]

Epistemologia: Przedmiotem poznania jest świat. Jednak wysiłek poznania jest daremny, jeśli nie włączymy do niego wewnętrznych idei zaszczepionych przez Boga w umyśle człowieka. Poznanie zmysłowe jest podnietą dla duszy, lecz nie umożliwia pełnego poznania. To dusza tworzy w sobie dane poznania, w pełni rozumowe.

Ontologia: Światłość to pierwsza forma (należy tu zauważyć analogie do Wielkiego Wybuchu). Za Arystotelesem Groseteste powtórzył, iż wszystko, co istnieje pochodzi z połączenia materii i formy. Światłość, przez swą aktywną naturę jest warunkiem wielości i zmienności, czyli jako forma pełni w substancji rolę aktu (actus) (idea zaczerpnięta z Plotyna, Eriugeny, czy od arabów). Rzeczywistość ulega nieustannym przemianom na drodze do osiągnięcia ostatecznego celu. Forma wiąże się z materia, rodzajem cielesności. Wówczas dzięki jej aktywności możliwa jest organizacja przestrzeni. Światło zbliża się do doskonałości, do bytów duchowych, gdyż jego natura czyni go pośrednikiem pomiędzy bytami materialnymi a duchowymi.

Kosmologia: Bóg stworzył materialny punkt, od którego świat wziął swój początek. Od owego punktu ekspansywnie rozchodziło się światło, porywając za sobą materię i tworząc w ten sposób kulę. Groseteste odróżniał światło zwane lux wyznaczające granice świata, od światła lumen, będące poza wszechświatem.

Groseteste ponadto zastosował w badaniach przyrody tzw. metody pozytywne (matematykę). Jako pierwszy człowiek w średniowieczu docenił wartość nauk eksperymentalnych. Właściwie jest protoplastą myślenia naukowego. Zwrócił uwagę na fakty (a nie na przyczyny, co było wówczas powszechne). Odróżnił przyczynę od faktu, co jest wyraźnym zapożyczeniem od Arystotelesa. Fakty z kolei możliwe są do poznania tylko za pomocą nauk eksperymentalnych.

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Legowicz: Historia filozofii średniowiecznej Europy Zachodniej. Warszawa: PWN, 1980.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Z pewnością był blisko związany z tym zakonem, jednak jego przynależność do Braci Mniejszych nie jest pewna.