Wesele Figara (opera)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy opery. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Wesele Figara
La nozze di Figaro
Wesele Figara
Rodzaj opera buffa
Muzyka Wolfgang Amadeusz Mozart
Libretto Lorenzo da Ponte
Liczba aktów 4
Język oryginału włoski
Źródło literackie Wesele Figara Beaumarchais'ego
Czas trwania 160 min
Data powstania 1785-1786
Premiera 1 maja 1786
Burgtheater Wiedeń
Libretto opery z 1786 roku
Scena z pierwszego aktu

Wesele Figara (Le Nozze di Figaro) – czteroaktowa opera buffa z muzyką napisaną przez Wolfganga Amadeusza Mozarta. Libretto do niej stworzył Lorenzo da Ponte na podstawie Le marriage de Figaro – sztuki Pierre'a Beaumarchais'go z 1784 roku. Wesele Figara kontynuuje historię przedstawioną w sztuce Cyrulik sewilski Pierre'a Beaumarchais'go i operze Giovanniego Paisiella pod tym samym tytułem, do tematu, także w Cyruliku sewilskim, powróci później Rossini.

Kompozytor: Wolfgang Amadeusz Mozart

Libretto: Lorenzo da Ponte, według Pierre Beaumarchais

Prapremiera: Wiedeń, 1 maja 1786 r.

Historia utworu[edytuj | edytuj kod]

Sztuka Pierre'a Beaumarchais'go została napisana w 1781 roku. Pod koniec września Beaumarchais odczytał ją po raz pierwszy aktorom Comédie Française. Utwór spotkał się z krytyką króla Ludwika XVI i w efekcie został objęty zakazem publicznego wykonania. Czytany w prywatnych domach i jednocześnie obejmowany kolejnymi ograniczeniami budził spore zainteresowanie publiczności. Określany jako "niemoralny", tak naprawdę był krytyką feudalizmu i arystokracji. Nie mógł się spotkać z przychylnością władców. W końcu premiera sztuki odbyła się 27 kwietnia 1784 roku w paryskiej Comédie Française.

Sensacyjna sława utworu dotarła do Wiednia. Zespół Emanuela Schikanedera miał wystąpić ze spektaklem 3 lutego 1785 roku, ale cesarz Józef II zakazał wystawienia sztuki, chociaż zgodził się na opublikowanie drukiem jej przekładu na język niemiecki.

Mozart zainteresował się sztuką (w tym czasie poszukiwał libretta do kolejnej opery). Najprawdopodobniej zafascynowały go wyraziście nakreślone postacie bohaterów o indywidualnych cechach i wiarygodnych relacjach. Napisanie libretta Mozart zaproponował nadwornemu dramaturgowi cesarza Józefa - Lorenzo da Ponte. Cesarz zgodził się na przygotowanie opery pod warunkiem oczyszczenia tekstu z akcentów politycznych. Mozart rozpoczął pracę nad operą w połowie października 1785 roku. Pod koniec listopada partytura była prawie ukończona. Jednak wpis do rejestru nosi datę 29 kwietnia 1786 (w tym czasie Mozart skomponował m.in. Sonatę na skrzypce i fortepian i Koncerty fortepianowe: KV 481, KV 482, KV 488, KV 491; Rondo KV 485).

Premiera opery odbyła się w wiedeńskim Hofburgtheater 1 maja 1786 roku. Nie był to koniec problemów. Po trzecim przedstawieniu cesarz wydał zakaz bisowania ansambli. Po sukcesie w Wiedniu opera została wystawiona w grudniu, jeszcze w tym samym roku w Pradze, co zapoczątkowało popularność kompozytora wśród praskiej publiczności.

Osoby[edytuj | edytuj kod]

  • Hrabia Almaviva – wielkorządca Andaluzji - baryton
  • Hrabina Rozyna, żona hrabiego Almavivy – sopran
  • Zuzanna, pokojowa hrabiny i narzeczona Figara – sopran
  • Figaro, pokojowy hrabiego – bas-baryton
  • Cherubin, paź Hrabiego – sopran
  • Marcelina, klucznica – mezzosopran
  • Bartolo, doktor praw z Sewilli– bas
  • Basilio, nauczyciel muzyki – tenor
  • Don Curzio, sędzia – tenor
  • Antonio, ogrodnik Hrabiego, wuj Zuzanny i ojciec Barbariny – bas
  • Barbarina, Basia córka ogrodnika – sopran
  • goście, wieśniacy, służba, myśliwi

Akcja rozgrywa się w zamku Almavivy, niedaleko od Sewilli.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Akt I[edytuj | edytuj kod]

Zuzanna i Figaro przygotowują się do wesela i wspólnego po nim zamieszkania (Cinque... dieci... venti). Figaro mierzy największy pokój w pałacu, w którym po ślubie mają zamieszkać z Zuzanną, podarowany im "wspaniałomyślnie" przez Hrabiego. Zuzanna próbuje zwrócić uwagę narzeczonego na czepek, który sama zrobiła. Dowiadując się o podarunku ślubnym hrabiego mówi Figarowi, że intencje, jakimi kieruje się Hrabia, to wcale nie dobroć czy uznanie zasług. Basilio, zaufany hrabiego już wielokrotnie w imieniu pana składał jej niedwuznaczne propozycje i dlatego Zuzanna obawia się, co będzie, jeśli Hrabia pośle gdzieś daleko jej ukochanego sam pozostając jej bezpośrednim sąsiadem. Figaro, acz powoli, przyznaje słuszność dziewczynie i postanawia dać nauczkę Hrabiemu (Se vuol ballare). Czy to jednak będzie proste? Sprawy komplikują się. Otóż Figaro pożyczył kiedyś pewną sumkę od Marceliny, służącej, ale i matki zaginionego dziecka doktora Bartolo. W przypadku braku możliwości spłaty pożyczki, Figaro ma się ożenić ... z Marceliną. Swoje porachunki z nim ma także sam Bartolo. Figaro w przeszłości przeszkodził mu w ślubie z Rozyną, dziś żoną Hrabiego. Batolo obiecuje więc Marcelinie, że z zemsty znajdzie najmniejsze nawet prawne kruczki, byle tylko pogrążyć Figara (La vendetta). Tymczasem Zuzannę odwiedza paź, Cherubinek. Prosi ją o wstawiennictwo u hrabiny, ponieważ hrabia ostatnio odkrył jeden z jego romansików. Jest to młody chłopiec zakochany we wszystkich kobietach mieszkających w pałacu Almavivy (Non so piu cosa son, cosa faccio) i... znów wchodzi Hrabia. Cherubin musi się przed nim ukryć. Tym razem Hrabia osobiście próbuje zdobyć względy Zuzanny. On także się za chwilę ukryje, bowiem na scenę wkracza także Basilio. Do wesela jest coraz bliżej, a hrabia zniósł właśnie w swoich włościach prawo pierwszej nocy. W trakcie rozmowy Zuzanny z Bartolo, Hrabia ujawnia się, odkrywa także obecność Cherubina... Ma już dość miłostek (a może rywalizacji?) młodego pazia, mianuje go oficerem i wysyła do pobliskiej Sewilli. Wchodzi teraz Figaro z wieśniakami, dziękując Hrabiemu za to, iż pierwszą parą korzystającą ze zniesienia niesprawiedliwego prawa są on i Zuzanna. Dowiadując się o losie Cherubina roztacza przed nim wizję trudnego żołnierskiego życia (Non piu andrai, farfallone amoroso).

Akt II[edytuj | edytuj kod]

Figaro wie o intrygach Hrabiego i razem z Zuzanną i hrabiną wymyślają podstęp. Zuzanna zgodzi się na schadzkę z Hrabią, chociaż zamiast Zuzanny w ogrodzie pojawi się przebrany paź. W ten sposób Figaro chce wymóc na Hrabim zgodę na swój ślub z Zuzanną i poszanowanie prawa pierwszej nocy. Cherubin przebiera się w pokojach hrabiny. W tym czasie Hrabia próbuje wejść do pokoju żony. Przestraszony Cherubin próbuje skryć się, lecz potrącając jakiś sprzęt wywołuje hałas, czym budzi czujność i podejrzenia Hrabiego. Hrabina, bojąc się reakcji męża na obecność pazia, nie chce otworzyć drzwi do swojego pokoju. Na szczęście Zuzanna ratuje Cherubina, zamyka się w pokoju hrabiny, a Cherubin ucieka przez okno. Hrabia wraca i próbuje dostać się do pokoju żony, z którego wychodzi Zuzanna. Figaro bierze winę wynikającą z całego zamieszania na siebie.

Akt III[edytuj | edytuj kod]

Tymczasem Marcelina wytacza Figarowi proces. Według wcześniejszej umowy Figaro ma zwrócić jej 2 000 koron albo wziąć ją za żonę. Proces ma rozstrzygnąć hrabia. Okazuje się jednak, że Figaro jest synem Marceliny i Bartolo. Marcelina, uszczęśliwiona odnalezieniem syna, wycofuje wszelkie roszczenia. Hrabina postanawia ukrócić niewierność męża i przyjść na schadzkę z Hrabią w szatach Zuzanny. Dyktuje Zuzannie liścik do hrabiego. Cherubin przybywa na zamek w grupie wiejskich dziewcząt, które zapraszają Hrabiego na zabawę. Tu przyłapuje go Antonio, a Hrabia chce go ukarać. Jednak córka ogrodnika, Barbarina, publicznie mu przypomina o złożonej jej obietnicy. Hrabia w końcu daje zgodę na ślub Cherubina i Barbariny.

Akt IV[edytuj | edytuj kod]

Figaro nie zna planów Zuzanny i Hrabiny. Spostrzega Zuzannę dającą list Hrabiemu nabiera podejrzeń. Postanawia pójść na umówioną schadzkę Zuzanny i zemścić się na niej.

Nocą w ogrodzie dochodzi do nieporozumień: Hrabia uwodzi żonę biorąc ją za Zuzannę, a Figaro chcąc zemścić się na Zuzannie, wyznaje miłość hrabinie. Domyśla się jednak, że spotkał Zuzannę przebraną za Hrabinę. Gdy sytuacja wyjaśnia się - Hrabia zgadza się na ślub Zuzanny i Figara, obiecuje przestrzegać postanowienia o zniesieniu prawa pierwszej nocy i prosi hrabinę o przebaczenie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Karol Stromenger: Iskier przewodnik operowy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Iskry, 1976.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]