Witamina E

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
α-Tokoferol
α-Tokoferol
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C29H50O2
Masa molowa 430,69 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 10191-41-0, 59-02-9
PubChem 2116[2]
DrugBank DB00163[3]
Podobne związki
Podobne związki tokotrienol
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Witamina E (ATC: A 11 HA 03) – grupa organicznych związków chemicznych, w skład której wchodzą tokoferole i tokotrienole. Ich wspólną cechą jest dwupierścieniowy szkielet 6-chromanolu oraz łańcuch boczny zbudowany z 3 jednostek izoprenowych. Stosowana jako dodatek do żywności o numerze E306 (ponadto syntetyczne tokoferole noszą numery E307-309).

Zaliczana jest do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, jest głównym przeciwutleniaczem występującym w komórkach. Dla człowieka najistotniejszą rolę pełni α-tokoferol[4].

Formy chemiczne[edytuj | edytuj kod]

Witamina E występuje w postaci ośmiu kongenerów, czterech tokoferoli o nasyconym łańcuchu bocznym i czterech analogicznych tokotrienoli posiadających w łańcuchu bocznym 3 wiązania podwójne. W obu grupach wyróżnia się 4 formy: α, β, γ i δ, różniące się liczbą podstawników metylowych na pierścieniu fenylowym. Każda z 8 form witaminy E wykazuje nieco inną aktywność biologiczną[5].

Budowa chemiczna ośmiu form witaminy E

Rola w organizmie[edytuj | edytuj kod]

Witamina E jest głównym antyoksydantem który chroni komórki przed utleniaczami. Bierze udział w dostarczaniu składników odżywczych do komórek. Wzmacnia ścianę naczyń krwionośnych oraz chroni czerwone krwinki przed przedwczesnym rozpadem. Wykorzystywana jest też do leczenia męskiej niepłodności, zaburzeń mięśniowych, miażdżycy oraz chorób serca. Dym tytoniowy sprzyja degradacji witaminy E. Zapotrzebowanie człowieka wynosi 8–13 mg na dobę.

Skutki niedoboru[edytuj | edytuj kod]

Witamina E występuje powszechnie, praktycznie nie spotykamy się z jej niedoborem. Jednakże awitaminoza może powodować: rozdrażnienie, osłabienie zdolności koncentracji, zaburzenia funkcjonowania i osłabienie mięśni szkieletowych, rogowacenie i wczesne starzenie się skóry, gorsze gojenie się ran, pogorszenie wzroku, niedokrwistość, bezpłodność, zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Skutki nadmiaru[edytuj | edytuj kod]

W przypadku spożywania codziennie przez dłuższy okres dawki większej niż 1000 mg mogą wystąpić następujące objawy: zmęczenie, bóle głowy, osłabienie mięśni, zaburzenia widzenia[potrzebne źródło]. W świetle opublikowanych w 2007 w Journal of the American Medical Association, wyników badań polegających na przejrzeniu baz danych (do badania włączono 68 randomizowanych badań, obejmujących 232 606 osób) stosowanie witaminy E (podobnie jak witaminy A, beta-karotenu) może zwiększać śmiertelność wśród osób je stosujących[6].

Stosowanie wyższych niż zalecane dawek witaminy E w czasie ciąży może być szkodliwe dla płodu. Wysokie dawki tej witaminy, według klasyfikacji FDA ryzyka stosowania leków w czasie ciąży, należą do kategorii C. Oznacza to, że w badaniach na zwierzętach wykazano działanie niepożądane na płód, jednak jej wpływ na ciążę człowieka nie jest potwierdzony w badaniach klinicznych.

Znaczenie w chorobach serca[edytuj | edytuj kod]

Suplementacja witaminy E nie zapobiega zawałowi mięśnia sercowego. Jak dotąd przeprowadzono tylko jedno badanie na ten temat, wykonane w latach 90. XX w., które dowiodło, że tylko u osób po zawale mięśnia sercowego podawanie bardzo dużych dawek witaminy E powoduje istotne zmniejszenie prawdopodobieństwa wystąpienia ponownego zawału. Wszystkie pozostałe badania dowodzą, że żaden z antyoksydantów, w tym i witamina E podawana jako suplement ludziom zdrowym jak i tym po zawale nie powoduje redukcji prawdopodobieństwa ponownego przebycia choroby wieńcowej[7].

Źródła występowania[edytuj | edytuj kod]

Występuje w olejach roślinnych (sojowym, kukurydzianych, słonecznikowym, z orzechów), migdałach, margarynie, jajach, marchewkach, orzechach, kiełkach pszenicy, mące pełnoziarnistej, mleku, brukselce i innych zielonolistnych warzywach.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Witamina E (ang. • pol.) w katalogu produktów Sigma-Aldrich.
  2. Witamina E – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. α-Tokoferol – karta leku (DB00163) (ang.). DrugBank.
  4. Rigotti A. Absorption, transport, and tissue delivery of vitamin E. „Mol. Aspects Med.”. 28 (5-6), s. 423–436, 2007. doi:10.1016/j.mam.2007.01.002. PMID 17320165 (ang.). 
  5. Burton, G. W., Ingold, K. U.. Autoxidation of biological molecules. 1. Antioxidant activity of vitamin E and related chain-breaking phenolic antioxidants in vitro. „J. Am. Chem. Soc.”. 103, s. 6472-6477, 1981. doi:10.1021/ja00411a035. 
  6. G. Bjelakovic, D. Nikolova, LL. Gluud, RG. Simonetti i inni. Mortality in randomized trials of antioxidant supplements for primary and secondary prevention: systematic review and meta-analysis. „JAMA”. 297 (8), s. 842-857, 2007. doi:10.1001/jama.297.8.842. PMID 17327526. 
  7. Sesso, H.D., et al (2008). "Vitamins E and C in the Prevention of Cardiovascular Disease in Men: The Physicians' Health Study II Randomized Controlled Trial". JAMA 300 (18): 2123-2133. DOI:10.1001/jama.2008.600.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.