Wojna chińsko-japońska (1937-1945)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Druga wojna chińsko–japońska
Czas 7 lipca 19379 września 1945
Terytorium Republika Chińska, Mandżuria
Przyczyna Dążenia japońskich nacjonalistów do władania całym Dalekim Wschodem
Wynik zwycięstwo Chińczyków
Strony konfliktu
 Chiny
 ZSRR
 Stany Zjednoczone
 Wielka Brytania
 Indie Brytyjskie
 Japonia
 Mandżukuo
Dowódcy
Czang Kaj-szek
Chen Cheng
Yan Xishan
Feng Yuxiang
Li Zongren
Xue Yue
Bai Chongxi
Peng Dehuai
Zhu De
Joseph Stilwell
Hirohito
Hideki Tōjō
Iwane Matsui
Naruhiko
Korechika Anami
Yasuhiko
Hajime Sugiyama
Shunroku Hata
Toshizō Nishio
Yasuji Okamura
Yoshijirō Umezu
Siły
5 600 000 żołnierzy chińskich
5600 żołnierzy radzieckich
900 amerykańskich samolotów
4 100 000 żołnierzy japońskich
około 900 000 chińskich kolaborantów
Straty
3 220 000 żołnierzy
17 530 000 cywilów
1 100 000 żołnierzy

Wojna chińsko–japońska (1937–1945), zwana również drugą wojną chińsko–japońskąwojna toczona od 7 lipca 1937 roku do 9 września 1945 roku, będąca ośmioletnim zmaganiem między Republiką Chińską i Cesarstwem Wielkiej Japonii. Rozpoczęła się przed wybuchem w Europie II wojny światowej i zakończyła się po kapitulacji Japonii w wojnie na Pacyfiku.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W ChRL oraz w Republice Chińskiej wojnę nazywa się wojną przeciw Japonii (chiń. 抗日戰爭, Kàng Rì Zhànzhēng) lub ośmioletnim oporem przeciw Japonii (chiń. 八年抗戰).

W Japonii wojna znana jest pod nazwą: wojna japońsko–chińska (jap.日中戦争, Nitchū–sensō). Po wybuchu wojny na Pacyfiku w grudniu 1941 roku przerodziła się w wojnę w Wielkiej Azji Wschodniej (jap. 大東亜戦争, Daitōa–sensō).

Preludium[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy raz Japonia starła się z Chinami w wielkim konflikcie zbrojnym w latach 18941895, podczas pierwszej wojny chińsko–japońskiej. Chiny poniosły klęskę, a skutkiem tego było m.in. przejęcie przez Japonię pełnej kontroli nad Koreą, otwarcie chińskich portów dla Japonii, zagarnięcie przez Japonię Formozy z archipelagiem Peskadorów oraz półwyspu Liaotung.

Wskutek dążeń Imperium Rosyjskiego do przejęcia kontroli nad Koreą, w 1904 roku wybuchła kolejna wojna w regionie, tym razem japońsko–rosyjska. Po japońskim ataku w nocy z 8 na 9 lutego 1904 roku na Port Artur, Rosja wypowiedziała 10 lutego wojnę Japonii.

Wojna zakończyła się klęską Rosji w 1905 roku. Japonia otrzymała półwysep Liaotung wraz z Port Artur, południową część Sachalinu oraz fragment linii kolejowej w Mandżurii.

Japonia zaczęła coraz bardziej dominować w Mandżurii i Korei. W 1910 roku Japończycy zaanektowali Koreę (zobacz: historia Korei) i obalili tamtejszą dynastię. Po upadku Cesarstwa Chińskiego, rządzonego przez mandżurską dynastię Qing i proklamowaniu 1 stycznia 1912 roku w Nankinie Republiki Chińskiej, Chiny znalazły się w stanie nieustannej wojny domowej pomiędzy zwalczającymi się stronnictwami. Partia rządząca Kuomintang po początkowej współpracy z KPCh, musiała od 1927 roku toczyć z komunistami ciągłą walkę. Rządowa Armia Narodowo-Rewolucyjna odnosiła pewne sukcesy w walce z komunistami.

Po utracie swoich głównych sił, komuniści przegrupowali się i wycofali do północno–zachodniej części kraju. Pokonano 12 tys. km, a wydarzenie to znane jest w historii jako Długi Marsz. Na przywódcę Długiego Marszu, został wypromowany, wcześniej mało znany, Mao Zedong.

Wielki Marsz posłużył siłom Czang Kaj-szeka do przywrócenia jedności kraju, gdyż militaryści, przestraszeni perspektywą ustanowienia władzy komunistycznej, przechodzili na jego stronę. Mimo to siły komunistów zostały jednak zachowane, a do ich zniszczenia zabrakło jak to określał Czang Kaj-szek: „Historycznych 5 minut”. Powodem zaprzestania walki z komunistami było wkroczenie Japończyków do Chin. Wobec potężnego zagrożenia, KPCh stała się łącznikiem pomiędzy siłami nacjonalistów a Sowietami, obiecującymi dostawy broni i zaopatrzenia. Zniszczenie sił Mao nie wchodziło więc w grę. Pozwoliło to odbudować im nadwątlone siły, a nawet ponownie zaatakować domniemanego sojusznika w czasie „wspólnej” wojny z Japonią.

Od lat 30. w Japonii narastały nastroje skrajnie faszystowskie i szowinistyczne. Słabe rządy cywilne, w tym sam cesarz Hirohito (Shōwa), były bezsilne wobec nacjonalistycznych militarystów. Pod pretekstem wyzwolenia Azjatów spod panowania Europejczyków (głosili oni hasło: „Azja dla Azjatów”) dążyli oni do zdobycia nowych terytoriów bogatych w surowce strategiczne, niezbędne dla funkcjonowania nowoczesnego państwa.

18 września 1931 roku doszło do tzw. „incydentu mukdeńskiego”, po którym Armia Kwantuńska zajęła Mandżurię. Utworzono z niej marionetkowe państwo zwane Mandżukuo. Państwem tym rządził od 1934 roku, osadzony na tronie przez Japończyków, cesarz Puyi z mandżurskiej dynastii Qing (wcześniej cesarz chiński, obalony w 1912 roku przez Yuan Shikaia).

Początek wojny[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Wojna na Pacyfiku.

7 lipca 1937 roku japońskie oddziały sprowokowały tzw. „incydent na moście Marco Polo” (albo inaczej „bitwę o most Lugou”), który miał być pretekstem do rozpoczęcia kolejnego etapu wojny. Po bitwie Japończycy zajęli Szanghaj, Nankin[1] i południowe Shanxi.

Jednak w połowie 1938 roku japońskie postępy osłabły, a przeciwnik przeszedł do taktyki walk partyzanckich. Sytuacja taka trwała praktycznie do końca wojny i mimo że armia Kuomintangu (mająca przeciw sobie Japończyków i lokalnych władyków) poniosła wiele porażek, to nie została nigdy pokonana ze względu na duże rezerwy oraz na nieprzerwaną pomoc amerykańską (od 1940 roku).

Ostatecznie szacuje się[kto?], że wojna ta pochłonęła ponad 20 mln ofiar (w tym 17,5 mln cywilów) po stronie chińskiej i 1,1 mln po stronie japońskiej. Dzięki oporowi chińskiemu alianci walczący na Pacyfiku mogli dużo szybciej uporać się z Japończykami, którzy zmuszeni byli utrzymywać duże kontyngenty wojsk lądowych na kontynencie.

Przypisy

  1. Stolicę republiki – według źródeł chińskich wymordowano tutaj około 300 tysięcy cywilów