Wostok 1

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wostok 1
Sputnik 11
Emblemat Wostok 1Sputnik 11
Dane misji
Indeks COSPAR 1961-012A
Zaangażowani Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ZSRR
Pojazd
Statek kosmiczny Wostok 3KA
Masa pojazdu 4 725 kg
Rakieta nośna Wostok 8K72K
Załoga
Załoga Jurij Gagarin
Start
Miejsce startu Bajkonur, Kazachstan
Początek misji 12 kwietnia 1961 (06:07 UTC)
Orbita okołoziemska
Apogeum 314 km
Perygeum 168 km
Okres orbitalny 89,32 min
Inklinacja orbity 64,9°
Lądowanie
Miejsce lądowania niedaleko Saratowa (Rosja)
51°N 46°E/51,000000 46,000000
Lądowanie 12 kwietnia 1961 (07:47 UTC)
Czas trwania misji 108 min
Liczba okrążeń Ziemi 1
Program Wostok

Wostok 1 – pierwszy lot kosmiczny człowieka w kosmos. Pierwsza załogowa misja statku kosmicznego typu Wostok. Misja Wostoka miała miejsce 12 kwietnia 1961 roku. O godzinie 6:07 tego dnia, Jurij Gagarin wystartował z kosmodromu Bajkonur w pierwszym locie człowieka w przestrzeni kosmicznej. Przebywał w niej 108 minut. Lot Wostoka 1 był kierowany całkowicie z Ziemi, ponieważ nie wiedziano jak zachowa się organizm kosmonauty w przestrzeni kosmicznej. Przyrządy kontrolne były zablokowane, a kod odblokowujący umieszczono w zalakowanej kopercie na Ziemi.

Przebieg misji[edytuj | edytuj kod]

Lot nie przebiegał bez zakłóceń. Nastąpiła awaria silnika hamującego TDU-1, w wyniku której nastąpił wyciek utleniacza, co spowodowało niezaplanowaną 10-minutową rotację statku. Zaś po wyhamowaniu statku i próbie odłączenia kapsuły powrotnej od reszty statku, okazało się, że pozostają one nadal połączone bliżej nieokreślonym przewodem. Dopiero po wejściu w atmosferę przewód uległ spaleniu, powodując odłączenie się członu napędowego i normalne, bezpieczne, wykonanie deorbitacji kapsuły. Statek bezpiecznie powrócił na Ziemię. Gagarin został katapultowany z kapsuły powrotnej przed jej lądowaniem (na wys. około 7 km) i wylądował, tak jak kapsuła, na spadochronie. Kapsuła dotknęła ziemi o 7:47 GMT. Gagarin, 8 minut później.

Władze ZSRR przez wiele lat zaprzeczały katapultowaniu Gagarina, bowiem powrót kosmonauty wraz ze statkiem był warunkiem koniecznym do uznania rekordów (prędkości, wysokości i długości lotu) osiągniętych podczas misji przez Międzynarodową Federację Lotniczą.

Łączność[edytuj | edytuj kod]

Statek utrzymywał łączność z Ziemią na falach ultrakrótkich (143,625 MHz) i krótkich. Użycie dalekosiężnych fal krótkich było konieczne do utrzymania ciągłej komunikacji. Związek Radziecki nie posiadał w owym czasie ogólnoświatowej sieci odbiorników UKF, mogących przekazywać je z obszarów nad którymi przelatywał Wostok. Promień zasięgu łączności stacji naziemnej w zakresie ultrakrótkim przewidywano na około 1500 km, podczas, gdy na falach krótkich zwiększał się do 5000 km. Lot Wostoka 1 był nadzorowany przez siedem stacji naziemnych. Trzy odbierały fale UKF (Bajkonur, Kołpaszewo, Jelizowo) i były oznaczane, kolejno, jako Zarja-1, Zarja-2, i Zarja-3. Cztery odbierały fale krótkie (Moskwa, Nowosybirsk, Ałmaty, Chabarowsk) i były oznaczane nazwą Wesna.

Aby przyciągnąć uwagę kosmonauty naziemne stacje pracujące na falach krótkich nadawały różne motywy muzyczne przerywane, co 30 sekund wywołaniem o treści VSN w kodzie Morse’a:

  • Nowosybirsk – nieznany motyw muzyczny nadawany między 06:22 a 06:39. Nie odebrany przez Gagarina;
  • Chabarowsk – między 06:42 a 06:52 nadawał „Fale Amuru”. Dwustronna komunikacja miała miejsce od 06:53 do 06:57;
  • Ałmaty – piosenki Bagłanowa nadawane od 06:52 do 07:02. Nie odebrane;
  • Moskwa – piosenki o Moskwie nadawane od 07:03 do 07:37. Odebrane o 07:13;

Przebieg szczegółowy[edytuj | edytuj kod]

  • 06:07 – wystrzelenie, łączność ze stacją w Zarja-1 w Bajkonurze
    • Podczas startu Kiedr (kryptonim Wostoka 1 i Gagarina) rozmawiał z Korolowem i Kamaninem do 06:15. Z zarejestrowanych i opublikowanych zapisów rozmów znane są poniższe słowa Gagarina:
Zrozumiałem. Słyszałem w... (niezrozumiałe) ...zadziałało bardzo dobrze. Mój stan ogólny jest wyśmienity. Słyszę cię głośno i wyraźnie.
06:13: ...lot przebiega w porządku. Widzę Ziemię. Widoczność jest dobra. ...widzę niemal wszystko. Pod pokrywą cumulusów jest pewna przestrzeń. Kontynuuje lot, wszystko dobrze.
Panel sterowania statku Wostok 1
Kapsuła lądowania Wostok 1
Trasa lotu statku Wostok 1
06:14: Wszystko działa dobrze. Wszystkie urządzenia sprawne. Byle tak dalej!
06:15: Zarja-1, Zarja-1, nie słyszę cię za wyraźnie. Czuję się dobrze. Mam dobry nastrój. Kontynuuje lot...
  • 06:17 – wejście na orbitę, lot nad stacją Zarja-2 w Kołpaszewie
    • Zarja-2 wzywa Kiedra. Gagarin składa rutynowy meldunek: Statek pracuje normalnie. W wizjerze widzę Ziemię. Wszystko przebiega według planu.
    • O 6:21 powtarza meldunek i zaraz po tym kontakt ze stacją Zarja-2 urywa się. Następuje trzyminutowa przerwa w łączności na falach UKF
    • Zaraz po urwaniu się kontaktu ze stacją Zarja-2 stacja Wesna w Chabarowsku odbiera na falach krótkich meldunek Gagarina: ...światła są na ekranie kapsuły powrotnej. Czuję się dobrze i jestem w dobrym nastroju. Parametry kokpitu: ciśnienie jeden; wilgotność sześćdziesiąt pięć; temperatura dwadzieścia; ciśnienie w przedziale jeden; pierwszy automatyczny sto pięćdziesiąt pięć; drugi automatyczny sto pięćdziesiąt pięć; ciśnienie w układzie retrorakiet trzysta dwadzieścia atmosfer...
  • wejście w zasięg stacji naziemnej w Jelizowie
    • O 6:25 Zarja-3 nawiązuje kontakt z Wostokiem 1. Gagarin pytał: Co możecie powiedzieć mi o locie? Co możecie mi powiedzieć? – był zapewne zainteresowany, co o statku i orbicie mówi telemetria. Radiooperator ze stacji odpowiada: Nie ma instrukcji od numeru 20 [mając na myśli Korolewa] , a lot przebiega normalnie.. Gagarin powtarza: Przekażcie mi wasze dane o locie!, i wtrąca też pozdrowienie dla swojego kolegi, kosmonauty Leonowa, który przebywał w Jelizowie: Moje pozdrowienia dla Blondyna.
    • W trakcie kontaktu, około 6:26, Wostok 1 pojawił się na horyzoncie amerykańskiej stacji wywiadu elektronicznego położonej na wyspie Shemya, na południowy wschód od Alaski. Stacja ta odebrała i pomyślnie odkodowała obraz nadesłany z kamery telewizyjnej statku
    • Gagarin nie przestaje pytać o dane lotu, podczas gdy statek zbliża się do granic zasięgu stacji naziemnej. Zarja-3 ma problemy z usłyszeniem kosmonauty: Czuję się wybornie, bardzo dobrze, bardzo dobrze, bardzo dobrze. Dajcie mi jakieś dane o locie!. Zarja odpowiada: Powtórz. Nie słyszę cię dobrze. Gagarin ponawia: Czuję się bardzo dobrze. Przekażcie mi swoje dane o locie! Po tym kontakt ze statkiem na falach UKF urywa się
  • 06:37 – Wostok 1 przekracza terminator i leci przez nocną półkulę Ziemi
  • 06:46 – stacja naziemna Wesna w Chabarowsku, na polecenie Kamanina, nadaje na falach krótkich wiadomość KK, co miało oznaczać prośbę raportu o stanie kapsuły powrotnej
  • 06:48 – z pewnym opóźnieniem Gagarin odpowiada. Przekaz zarejestrowano w Chabarowsku: Nadaję okresowe sprawozdanie. Godzina dziewiąta minut czterdzieści osiem [czasu moskiewskiego]. Lot przebiega pomyślnie. Spusk jeden pracuje normalnie. Ciśnienie w kokpicie jeden; wilgotność sześćdziesiąt pięć; temperatura dwadzieścia; ciśnienie w przedziale jeden przecinek dwa... Ręczne sto pięćdziesiąt; pierwszy automatyczny sto pięćdziesiąt pięć; drugi automatyczny sto pięćdziesiąt pięć; zbiorniki retrorakiet trzysta dwadzieścia atmosfer. Czuję się dobrze...
  • 06:49 – Kiedr donosi o przekroczeniu terminatora i braku odbioru z Ziemi, co odebrały stacje Wesna
  • 06:51 – stacja Wesna odbiera komunikat Gagarina, że uruchomił się system kontroli położenia korzystający z szukacza Słońca
  • 06:53 – Chabarowsk nadaje oczekiwaną przez Gagarina wiadomość: Z polecenia numeru trzydzieści trzy [Kamanina] włączono nadajniki. Przekazuję, że lot przebiega zgodnie z planem, a orbita jest zgodna z ustaloną. Minutę później wiadomość zostaje powtórzona, a Gagarin potwierdza jej odbiór.
  • 06:57 – stacja naziemna w Chabarowsku odbiera przekaz od Kedra: ...Kontynuuje lot i jestem nad Ameryką. Nadałem sygnał „on” [poprawnego działania przyrządów]. Gagarin podał swoje położenie z dość dużym błędem, gdyż w rzeczywistości znajdował się nad Oceanem Spokojnym, na równoleżniku przechodzącym przez południowy koniec Ameryki Południowej
  • 07:00 – wiadomość o locie Gagarina podaje Radio Moskwa
  • 07:04 i 07:09:15 – nieodebrane raporty nadawane przez Gagarina
  • 07:10 – statek wlatuje w dzienną półkulę Ziemi
  • 07:13 – stacja naziemna w Moskwie odbiera krótki przekaz z Wostoka 1: Odbieram Cię dobrze. Kontynuuję lot...
  • 07:18 i 07:23 – kolejne nieodebrane raporty przekazywane przez Gagarina
  • 07:25 – początek ponownego wejścia w atmosferę. Odpalenie retrorakiet i odłączenie się kapsuły powrotnej od statku. Odłączenie nie było całkowite i statek wpada w silne turbulencje
  • 07:35 – element, który utrzymywał kapsułę w połączeniu ze statkiem ulega zniszczeniu w atmosferze i kapsuła ostatecznie odłącza się
  • 07:47 – lądowanie kapsuły powrotnej
  • 07:55 – lądowanie Gagarina
  • 08:05 – do Gagarina i kapsuły docierają ekipy poszukiwawczo-ratunkowe

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Jeszcze przed startem kosmonauty przygotowano trzy wersje komunikatów prasowych, jeden mówiący o sukcesie, drugi o awarii statku i niepowodzeniu misji, a trzeci o śmierci kosmonauty.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]