Cicha noc (film)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cicha noc
Gatunek

obyczajowy

Rok produkcji

2017

Data premiery

24 września 2017

Kraj produkcji

Polska

Język

polski

Czas trwania

97 min

Reżyseria

Piotr Domalewski

Scenariusz

Piotr Domalewski

Główne role

Dawid Ogrodnik
Tomasz Ziętek
Arkadiusz Jakubik
Agnieszka Suchora
Maria Dębska
Tomasz Schuchardt

Muzyka

Wacław Zimpel

Zdjęcia

Piotr Sobociński jr.

Scenografia

Radosław Zielonka

Kostiumy

Katarzyna Lewińska

Montaż

Leszek Starzyński

Produkcja

Jacek Bromski
Jerzy Kapuściński
Ewa Jastrzębska

Wytwórnia

Studio „Młodzi i Film” im. Andrzeja Munka

Dystrybucja

Forum Film

Cicha noc – polski film obyczajowy z 2017 roku w reżyserii Piotra Domalewskiego, na podstawie autorskiego scenariusza. Film ukazuje dzień z życia polskiej rodziny zebranej z okazji Świąt Bożego Narodzenia w nieokreślonej wsi warmińsko-mazurskiej. Pozorny spokój rodziny zakłóca obecność emigranta Adama (Dawid Ogrodnik), który z udziałem w rodzinnej uroczystości wiąże nadzieję na realizację drażliwego celu.

Domalewski swoim pełnometrażowym debiutem fabularnym zamierzał opowiedzieć w filmie historię bliską jego własnej sytuacji rodzinnej. Próbował jednak również skłonić publiczność do refleksji na temat znaczenia rodziny oraz do zmierzenia się z narodowym piętnem doganiania Zachodu. Film wyprodukowany przez Studio „Młodzi i Film” im. Andrzeja Munka okazał się wielkim sukcesem artystycznym, zdobywając siedem statuetek na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych oraz dziesięć Orłów – w obu przypadkach dla najlepszego filmu. Powszechnie doceniane było aktorstwo na czele z Ogrodnikiem i Arkadiuszem Jakubikiem w drugoplanowej roli męskiej; chwalono też szczególną empatię reżysera wobec swoich bohaterów.

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Dwudziestokilkuletni Adam – od pewnego czasu pracujący w Holandii i mieszkający tam z żoną spodziewającą się dziecka – nieoczekiwanie przyjeżdża na święta Bożego Narodzenia do rodzinnej miejscowości w województwie warmińsko-mazurskim. Adam nie jest pierwszym emigrantem w rodzinie; jego ojciec-alkoholik Zbigniew dorabiał niegdyś jako gastarbeiter, a wujek Jurek pracował w Belgii[1]. Młodszy brat Adama, Paweł, wiąże swe nadzieje z rozkręceniem warsztatu samochodowego, ale rodzina traktuje go jako obciążenie. Siostra Jolka cierpliwie znosi towarzystwo tyranizującego ją męża Marcina, a matka Teresa z trudem próbuje zespolić rozpadającą się rodzinę. Wszyscy razem spotykają się przy wigilijnym stole, gdzie Adam przekazuje im wiadomość o swoich planach dotyczących domu nieopodal, którego budowa jest finansowana przez rodzinę i który ma nadzieję otrzymać w spadku[2]. Adam nieświadomie prowokuje spiralę nieporozumień, która nieuchronnie prowadzi do katastrofy[1].

Dawid Ogrodnik, odtwórca roli Adama

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Reżyserem Cichej nocy był debiutant Piotr Domalewski, który postanowił opowiedzieć w filmie historię bliską jego własnej sytuacji rodzinnej. Jako mieszkaniec wsi pod Łomżą, wychowany w wieloosobowej rodzinie, podjął wiele wyrzeczeń na rzecz swej kariery artystycznej; początkowo był aktorem teatralnym, ale ostatecznie wykształcił się jako reżyser[3]. Scenariusz, który napisał Domalewski, z uznaniem przeczytał producent filmowy Jerzy Kapuściński. Produkcji przyszłego filmu podjęło się Studio „Młodzi i Film” im. Andrzeja Munka[3], które otrzymało dotację w wysokości miliona złotych od Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej[4]. Zdjęcia do filmu kręcono we wsi Pęglity, faktycznie zlokalizowanej w województwie warmińsko-mazurskim[5].

Celem Domalewskiego przy tworzeniu Cichej nocy było zwrócenie uwagi widzów na wartość rodziny:

Chciałbym, żeby widz po obejrzeniu mojego filmu – nawet jeśli zauważy niedostatek, brak perspektyw i ponurość świata – przypomniał sobie, że to rodzina jest najważniejsza. To wartość nadrzędna w życiu, więc właśnie brak porozumienia i zrozumienia między członkami rodziny jest najbardziej dotkliwy. Wokół tej obserwacji rozgrywa się cały dramat bohaterów Cichej nocy; właśnie rodzinne relacje chciałem pokazać[5].

Całość filmu Domalewski dedykował ludziom, którzy „niezależnie od statusu społecznego mają w sobie to same piętno narodowe, […] że majacząca gdzieś zagranica, jakieś indziej, jest zawsze lepsza i atrakcyjniejsza. […] Gdzie jest polski poziom, co to jest polski poziom? To mnie zastanawia”[5].

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Film miał premierę w kinach 24 września 2017 roku[6]. Łączna kinowa frekwencja Cichej nocy według szacunków Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej wyniosła 374 395 widzów, co umiejscawiało film na 10. miejscu na liście najczęściej oglądanych filmów polskich za rok 2017[7].

Recenzje Cichej nocy były na ogół pozytywne. Janusz Wróblewski na łamach „Polityki” stwierdzał, że w filmie „wszystko opiera się na osobistym doświadczeniu, na przeżytych emocjach, psychologicznej prawdzie”, a reżyser podchodzi do swoich bohaterów bez nienawiści: „Okrucieństwo pojawia się tu nie dlatego, że ludzie są źli z natury, tylko że im po prostu nie wychodzi”[8]. Tomasz Rachwald z „Kultury Liberalnej” z uznaniem wyrażał się o prowadzeniu przez Domalewskiego trójki głównych aktorów: Dawida Ogrodnika, Arkadiusza Jakubika oraz Tomasza Ziętka: „Wokół tej trójki zbudowany jest podstawowy konflikt; aktorzy udźwignęli go bez wysiłku, z lekkością wypowiadając każdą kwestię w tym bogatym w dialogi filmie”[9]. Grzegorz Fortuna Jr. na łamach „Ekranów” dostrzegał podobieństwa do filmów Wojciecha Smarzowskiego, zauważał jednak podstawową różnicę, która dzieli warsztat reżyserski Domalewskiego od Smarzowskiego: „Podczas gdy znakiem rozpoznawczym Wesela i Domu złego (2009) było finałowe oddalanie się kamery od miejsca akcji i prezentowanie go z perspektywy lotu ptaka […] Domalewski konsekwentnie zbliża się do swoich bohaterów”[10]. Fortuna podkreślał, że w Cichej nocy „im lepiej poznajemy poszczególnych bohaterów, tym bardziej im współczujemy i kibicujemy”[10]. Podobnego zdania była Karolina Dzieniszewska z portalu Film.org.pl: „Cicha noc jest filmem wyrazistym, ale nie chłodnym i bezlitosnym; […] Domalewski nie chełpi się niepotrzebnym dramatyzmem – jest w jego dziele sporo humoru, niekiedy czarnego i ironicznego, ale jest również zrozumienie dla bohaterów i ich sposobu życia”[11]. Piotr Czerkawski w recenzji dla portalu Filmweb wyraził opinię, iż „reżyser uczciwie piętnuje nasze małe grzeszki, wytyka słabości i obśmiewa wyrażaną na co dzień hipokryzję. Jednocześnie jednak udowadnia, że – czasem niespodziewanie dla samych siebie – bywamy też zdolni do wzniosłości”[12].

Małgorzata Kilijanek z portalu „Głos Kultury” zachowywała większy sceptycyzm wobec debiutu Domalewskiego, uznając jego konkluzję za bardzo ponurą: „Domalewski nie wypisuje recepty na dolegliwości świątecznego zamieszania, ale zostawia widza przygniecionego ciężarem skomplikowanych relacji międzyludzkich”[13]. Mimo to Jakub Socha z „Dwutygodnika” zauważał, że wreszcie polska prowincja została pokazana bez wyniosłości artysty, „tak, jak wygląda prawie cała Polska: średniej wielkości kraj w środkowej Europie ze średnim klimatem i średnimi możliwościami”[14]. Socha podsumowywał dyskusję wokół Cichej nocy następująco: „Film, który potencjalnie ma szanse, żeby wszystkich pogodzić: i tych, którzy chcieliby z tej Polski zwiewać, i tych, którzy sobie tego nawet nie wyobrażają. Dzisiaj to prawdziwy cud”[14].

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Rok Festiwal Nagroda[6] Odbiorca Wynik
2017 Festiwal Polskich Filmów Fabularnych Złote Lwy Wygrana
Nagroda za główną rolę męską Dawid Ogrodnik Wygrana
Nagroda Dziennikarzy Piotr Domalewski Wygrana
Nagroda Sieci Kin Studyjnych i Lokalnych Wygrana
Don Kichot Wygrana
Kryształowa Gwiazda Elle za najlepszy debiut Wygrana
Nagroda Jury Młodzieżowego Wygrana
2018 Koło Piśmiennictwa Filmowego Stowarzyszenia Filmowców Polskich Złota Taśma Wygrana
Stowarzyszenie Autorów Zdjęć Filmowych Nagroda PSC Piotr Sobociński jr. Nominacja
Polskie Nagrody Filmowe Orzeł za najlepszy film Wygrana
Orzeł za najlepszą reżyserię Piotr Domalewski Wygrana
Orzeł za najlepszy scenariusz Wygrana
Orzeł za najlepsze zdjęcia Piotr Sobociński jr. Wygrana
Orzeł za najlepszy dźwięk Jerzy Murawski

Marcin Kasiński

Kacper Habisiak

Wygrana
Orzeł za najlepszą główną rolę męską Dawid Ogrodnik Wygrana
Orzeł za najlepszą drugoplanową rolę żeńską Agnieszka Suchora Wygrana
Orzeł za najlepszą drugoplanową rolę męską Arkadiusz Jakubik Wygrana
Orzeł za odkrycie roku Piotr Domalewski Wygrana
Orzeł – nagroda publiczności Wygrana
Orzeł za najlepszy montaż Leszek Starzyński Nominacja
Orzeł za najlepszą drugoplanową rolę męską Tomasz Ziętek Nominacja
Fundacja Kino Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego Dawid Ogrodnik Wygrana
Ogólnopolski Festiwal Sztuki Filmowej „Prowincjonalia” Nagroda Dziennikarzy Piotr Domalewski Wygrana
Międzynarodowy Festiwal Kina Niezależnego „Off Camera” Nagroda FIPRESCI Wygrana
Nagroda Publiczności Wygrana
Nyski Festiwal Filmowy w Żytawie Nagroda za scenografię Radosław Zielonka Wygrana
Międzynarodowy Festiwal Filmowy „Mołodist” w Kijowie Nagroda Publiczności Piotr Domalewski Wygrana
Festiwal Reżyserii Filmowej w Wałbrzychu Złoty Dzik Wygrana
Zielonogórski Festiwal Filmu i Teatru Nagroda za najlepszą kreację aktorską Jowita Budnik Wygrana
Fundacja im. Weroniki Migoń Nagroda im. Weroniki Migoń Ewa Brodzka Wygrana
Międzynarodowy Festiwal Filmowy Krajów Nadbałtyckich w Swietłogorsku Nagroda za reżyserię Piotr Domalewski Wygrana
Festiwal Filmów Polskich w Los Angeles Nagroda im. Piotra Łazarkiewicza dla Młodego Talentu Tomasz Ziętek Wygrana
Festiwal Filmu Polskiego w Ameryce Nagroda „Odkrywcze Oko” dla młodego utalentowanego twórcy Piotr Domalewski Wygrana
Festiwal „KinoPolska” w Paryżu Nagroda Główna Wygrana
Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Tbilisi Nagroda za reżyserię Wygrana
2019 Festiwal Filmów Polskich „Wisła” w Moskwie Nagroda Główna Wygrana
Nagroda Publiczności Wygrana

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b „Cicha noc”, reż. Piotr Domalewski, Culture.pl [dostęp 2021-09-23] (pol.).
  2. Adrian Luzar, „Cicha noc” [recenzja]: Wszystkiego najgorszego, film.interia.pl, 22 września 2017 [dostęp 2021-09-23] (pol.).
  3. a b Agnieszka Wróbel, Piotr Domalewski: Proste historie. Wywiad z reżyserem filmu „Cicha noc”, Elle, 4 grudnia 2017 [dostęp 2021-09-23] (pol.).
  4. PRIORYTET 3 FILMY FABULARNE – SESJA 2/2017, Polski Instytut Sztuki Filmowej [dostęp 2021-09-23] (pol.).
  5. a b c Domalewski: Najbliższa rodzina nie musi mieć dla siebie litości [WYWIAD], Dziennik Gazeta Prawna, 24 listopada 2017 [dostęp 2021-09-23] (pol.).
  6. a b Cicha noc w bazie filmpolski.pl
  7. PISF - Boxoffice [dostęp 2021-09-23] (pol.).
  8. Janusz Wróblewski, Recenzja filmu: „Cicha noc”, reż. Piotr Domalewski, www.polityka.pl, 2017 [dostęp 2021-09-23] (pol.).
  9. Tomasz Rachwald-Rostkowski, Polak-koczownik – recenzja filmu „Cicha noc” Piotra Domalewskiego, Kultura Liberalna, 28 listopada 2017 [dostęp 2021-09-23] (pol.).
  10. a b Wojciech Fortuna jr., Opowieść wigilijna. „Cicha noc”, Ekrany, 25 listopada 2017 [dostęp 2021-09-23].
  11. Karolina Dzieniszewska, CICHA NOC. Skromnie, ale urzekająco, film.org.pl, 24 listopada 2017 [dostęp 2021-09-23] (pol.).
  12. Piotr Czerkawski, Być ze wszystkimi – Recenzja filmu Cicha noc (2017), Filmweb [dostęp 2021-09-23] (pol.).
  13. Małgorzata Kilijanek, Wcale nie cicha noc - Piotr Domalewski – „Cicha noc” [recenzja], Głos Kultury, 6 grudnia 2017 [dostęp 2021-09-23] (pol.).
  14. a b Jakub Socha, Polska, kilkadziesiąt kilometrów od Warszawy, Dwutygodnik, listopad 2017 [dostęp 2021-09-23] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]