Ziemia obiecana (film 1974)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ziemia obiecana
Ziemia obiecana
Rok produkcji 1974[1]
Data premiery 21 lutego 1975
Kraj produkcji Polska
Język polski
Czas trwania 179 min (wersja oryginalna)
138 min reedycja z roku 2000.
Reżyseria Andrzej Wajda
Scenariusz Andrzej Wajda
Główne role Daniel Olbrychski
Andrzej Seweryn
Wojciech Pszoniak
Muzyka Wojciech Kilar
Zdjęcia Witold Sobociński
Edward Kłosiński
Wacław Dybowski
Scenografia Tadeusz Kosarewicz
Kostiumy Barbara Ptak
Montaż Halina Prugar
Zofia Dwornik
Produkcja Zespół Filmowy X

Ziemia obiecana – polski film fabularny z 1974 w reż. Andrzeja Wajdy na podstawie powieści Władysława Reymonta pod tym samym tytułem.

Wersje[edytuj]

Nakręcono 3 wersje:

  • kinowa (179 min)
  • telewizyjna (serial 4 odc. łącznie 204 min)
  • kinowa z 2000 (138 min, reedycja reżyserska, zawierająca ponownie zmontowany materiał z filmu, uzupełniony o niektóre fragmenty z serialu, skrócona przez reżysera, który usunął m.in. jedną ze scen z Kaliną Jędrusik)

Historia[edytuj]

Do roli Lucy Zuckerowej Andrzej Wajda wybrał Violettę Villas, artystka zrezygnowała jednak z udziału w produkcji. Zastąpiła ją Kalina Jędrusik. Film kręciły jednocześnie dwie ekipy operatorskie i trzech operatorów. Nadać miało to akcji gwałtowność i nerwowy rytm oddając charakter życia przemysłowej Łodzi jako pogoni za pieniądzem[2].

Film był krytykowany jako antysemicki głównie przez środowiska żydowskie w USA, ale również na zachodzie Europy. Z tej przyczyny początkowo miał zakaz emisji w Szwecji[3]. Z kolei polscy recenzenci wyrażali przeciwne opinie (B. Nosal oraz Bożena Krzywobłocka), uznając go za film filosemicki, który przedstawia zalety Żydów, a jest zbyt krytyczny wobec Polaków. Nosal widział w nim odniesienia do wydarzeń marca 1968 roku[3].

Władze komunistyczne PRL, które w filmie ujrzały odzwierciedlenie ideologii walki klas, starały się ukierunkowywać dyskusję wokół niego poprzez cenzurę prewencyjną. Cenzurowały narodowościowe interpretacje w publikacjach i wykorzystywały go w propagandzie komunizmu. Tomasz Strzyżewski w swojej książce o peerelowskiej cenzurze publikuje wytyczne dla cenzorów wraz z omówieniem filmu Wajdy przygotowane przez wydział kultury PZPR przeznaczone dla Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Mówi o tym informacja cenzorska nr 18 z 16 lipca 1975 roku; tajny dokument zespołu instruktażu GUKPPiW : „ Wydaje się celowe wyciszać z wolna dyskusje wokół filmu, nie zezwalać na podnoszenie w dyskusji wtórnych w gruncie rzeczy pierwiastków narodowościowych, a podkreślać pierwiastek klasowy i - ewentualnie artystyczny. Stanowczo należy unikać przesadnych pochwał pod adresem Wajdy. Chwalić trzeba dzieło nie zaś autora. Nie wolno kreować Wajdy na barda marksizmu, ale należy podkreślać obiektywną wychowawczo-ideową wartość „Ziemi obiecanej”.”[4].

Obsada[edytuj]

Jadalnia pałacu Izraela Poznańskiego w Łodzi, w której nakręcono scenę odwiedzin Borowieckiego u Buchholza[5]

oraz
Janina Tur-Kiryłow, Ryszard Bromowicz, Tomasz Lengren, Antoni Byszewski, Mariola Kukuła, Jerzy Stasiuk, Lena Wilczyńska, Zofia Wilczyńska, Andrzej Wohl

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

Film został uznany przez amerykańskiego reżysera Martina Scorsese za jedno z arcydzieł polskiej kinematografii i w 2014 roku został wytypowany przez niego do prezentacji w Stanach Zjednoczonych oraz Kanadzie w ramach festiwalu polskich filmów Martin Scorsese Presents: Masterpieces of Polish Cinema[6][7].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Ziemia obiecana w bazie filmpolski.pl
  2. Jan Lewandowski: 100 filmów polskich. Chorzów: Videograf II, 2004. ISBN 83-7183-326-1.
  3. a b Tomasz Strzyżewski 2015 ↓, s. 175=176.
  4. Tomasz Strzyżewski 2015 ↓, s. 177.
  5. Ziemia obiecana. W: Szlak dziedzictwa filmowego Łodzi [on-line]. Centrum Inicjatyw na rzecz Rozwoju „Regio”.. [dostęp 2010-12-07].
  6. Martin Scorsese Presents: Masterpieces of Polish Cinema - oficjalna strona projektu w języku angielskim. mspresents.com. [dostęp 2014-02-26].
  7. Polskie filmy Martina Scorsese. vice.com. [dostęp 2014-03-24].

Bibliografia[edytuj]

  • Tomasz Strzyżewski: Wielka księga cenzury PRL w dokumentach. Warszawa: Prohibita, 2015, s. 175-177. ISBN 9788361344704.

Linki zewnętrzne[edytuj]