Ida (film)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ida
Gatunek dramat psychologiczny
Rok produkcji 2013
Data premiery USA: 30 sierpnia 2013
POL: 11 września 2013
DAN: 27 listopada 2014[1]
Kraj produkcji  Polska
 Dania
Język polski
Czas trwania 82 minuty
Reżyseria Paweł Pawlikowski
Scenariusz Paweł Pawlikowski,
Rebecca Lenkiewicz
Główne role Agata Trzebuchowska,
Agata Kulesza,
Dawid Ogrodnik
Muzyka Kristian Eidnes Andersen
Zdjęcia Łukasz Żal,
Ryszard Lenczewski
Scenografia Katarzyna Sobańska,
Marcel Sławiński
Kostiumy Aleksandra Staszko,
Agata Winska
Montaż Jarosław Kamiński
Produkcja Eric Abraham, Piotr Dzięcioł,
Ewa Puszczyńska
Wytwórnia Opus Film w Łodzi,
Phoenix Film Investments
Dystrybucja Solopan,
Memento Films,
Music Box Films
Budżet ok. 2 mln €[2]
Nagrody
2013

TIFF (FIPRESCI) w sekcji Special Presentations
Festiwal Filmowy w Londynie – Nagroda dla najlepszego filmu
Gdynia – Festiwal Filmowy (Złote Lwy):

• dla najlepszego filmu
• dla najlepszego filmu
• dla producenta najlepszego filmu
• dla odtwórczyni głównej roli kobiecej (Agata Kulesza)
• za zdjęcia
• za scenografię
2014

BAFTADla najlepszego filmu nieangielskojęzycznego
EFA:

Najlepszy Europejski Film
Najlepszy Europejski Reżyser
Najlepszy Europejski Scenarzysta
Najlepszy Europejski Operator
Nagroda Publiczności

PAF („Orły”) w kategoriach:

• Najlepszy Film
• Najlepsza Reżyseria
• Najlepszy Montaż
• Najlepsza Główna Rola Kobieca (Agata Kulesza)
2015

OscarDla najlepszego filmu nieangielskojęzycznego
Goya – dla najlepszego filmu europejskiego

Strona internetowa

Idapolsko-duński czarno-biały dramat psychologiczny z 2013 roku, w reżyserii Pawła Pawlikowskiego, który wraz z Rebeką Lenkiewicz napisał scenariusz filmu. Film, którego akcja rozgrywa się w roku 1962 w Polsce, opowiada o spotkaniu i wspólnej podróży dwóch kobiet, których przeszłość w dramatyczny sposób splata się z konsekwencjami wydarzeń z okresu okupacji hitlerowskiej. Obraz nawiązuje do tematyki Zagłady Żydów w sposób odmienny od innych filmów, które zostały zrealizowane w ostatnich dziesięcioleciach, a istota tej różnicy polega na pokazaniu pustki pozostałej po niemal całkowitym zlikwidowaniu istniejącej niegdyś w Polsce społeczności żydowskiej z jej religią i kulturą [3].

Światowa premiera obrazu miała miejsce 30 sierpnia 2013 roku, podczas 40. Telluride Film Festival w stanie Kolorado. Polska premiera filmu miała miejsce 11 września 2013 roku w ramach 38. Festiwalu Filmowego w Gdyni, gdzie zdobył on główną nagrodę imprezy – Złote Lwy[4]. Następnie obraz został zaprezentowany na międzynarodowych festiwalach filmowych m.in. w Londynie, Warszawie, Toronto, Marrakeszu, Rotterdamie, Glasgow, Nowym Jorku, Helsinkach, Hongkongu, Karlowych Warach[5].

8 sierpnia 2014 roku film został oficjalnym polskim kandydatem do Oscara za najlepszy film nieanglojęzyczny podczas 87. ceremonii wręczenia Oscarów[6]. O wystawieniu Idy zdecydowała komisja przy Ministerstwie Kultury, w składzie: Filip Bajon, Katarzyna Adamik, Jacek Bławut, Michał Komar, Agnieszka Odorowicz, Anda Rottenberg, Janusz Zaorski i Marek Żydowicz[7]. 20 grudnia 2014 obraz znalazł się na skróconej liście dziewięciu tytułów, które nadal ubiegały się o oficjalną nominację w wyżej wymienionej kategorii[8], natomiast w czwartek 15 stycznia 2015 roku, film otrzymał jako dziesiąty polski film w historii oficjalną nominację do Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny. Nominowani zostali również autorzy zdjęć do filmu – Łukasz Żal i Ryszard Lenczewski – w kategorii najlepsze zdjęcia[9]. Podczas ceremonii, która odbyła się 22 lutego 2015, film zdobył Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.

Ponadto Ida jest laureatem trzech Polskich Nagród Filmowych – Orłów, w tym dla najlepszego filmu, Złotej Żaby na Festiwalu Camerimage, nagrody Lux Prize – przyznawanej przez Parlament Europejski, oraz pięciu Europejskich Nagród Filmowych, w tym dla najlepszego filmu europejskiego. Film otrzymał również nagrodę Goya, dwie nominacje do nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej (w tym jedna statuetka – dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego), oraz nominacje za najlepszy film zagraniczny do takich nagród jak Złoty Glob, nagroda Satelita, Independent Spirit Awards, David di Donatello, Guldbagge.

Serwis Rotten Tomatoes przyznał filmowi wynik 96%[10], natomiast w serwisie Filmweb.pl średnia ocena wynosi 6,6 (na 20 kwietnia 2015)[11].

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

Polska, lata 60. XX wieku. Młoda sierota Anna, wychowywana w klasztorze, zgodnie z życzeniem matki przełożonej przed złożeniem ślubów zakonnych, musi odwiedzić jedyną swoją krewną, siostrę matki – Wandę Gruz. Kobieta, stalinowska prokurator i sędzia, najpierw niechętnie poznaje siostrzenicę. Odsłania prawdę o rodzinie i wyjaśnia dziewczynie, iż ta jest Żydówką o imieniu Ida. Obie kobiety udają się w podróż w rodzinne strony, aby dowiedzieć się o losach ich rodziny[12]. Postać Wandy (w jej roli Agata Kulesza) była inspirowana m.in. postacią Heleny Wolińskiej-Brus[13][14].

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Obsada filmu[15]:

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Obraz był kręcony w Łodzi – ulice Legionów, Rzgowska, Dowborczyków 13; Cmentarz Żydowski, cmentarz na Dołach przy ul. Smutnej, Klemensowie – Pałac Zamoyskich (filmowy zakon), Mianowie, Jeżewie, Dzierżanowie, Pabianicach, Szczebrzeszynie, oraz w Zgierzu – ulica Dąbrowskiego 18, skrzyżowanie ulic Wróbla i Szerokiej[16].

Film uzyskał dofinansowanie Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej i Łódzkiego Funduszu Filmowego, ponadto Duńskiego Instytutu Filmowego i Eurimages[17][18].

Odbiór filmu[edytuj | edytuj kod]

Film wzbudził zainteresowanie za granicą, zwłaszcza w USA i we Francji (ponad milion widzów)[19], ale w Polsce do 24 lutego 2015 roku film obejrzało zaledwie 119 tys. osób[19].

Uwagi krytyczne[edytuj | edytuj kod]

Ponad 50 tys. osób (stan na 23 lutego 2015[20]) w Polsce podpisało protest[21], skierowany do Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, stwierdzając, ze w filmie brak jest pewnych, niezbędnych ich zdaniem, sformułowań, które standardowo umieszcza się w filmach, które odnoszą się do rzeczywistych zdarzeń, ale jednocześnie zawierają owoce fantazji scenarzysty i reżysera. Zdaniem tych osób, brak takich ostrzegawczych sformułowań w filmie "Ida" prowadzi do sfałszowania historii i obrzydzenia Polski w oczach zagranicznej widowni.

Tadeusz Płużański również zarzucił filmowi fałszywe przedstawianie historii: Inspiracją dla bohaterki filmu „Ida” była krwawa stalinowska prokurator Helena Wolińska, morderczyni m.in. gen. Fieldorfa „Nila”. Ale to niejedyny problem z nagradzanym obrazem Pawła Pawlikowskiego. Większym jest to, że Polacy są tam mordercami. O Niemcach znów nie ma ani słowa. (...) Przekaz jest czytelny: Polska nie była okupowana, to nie Niemcy dokonali zagłady Polaków i Żydów. Mordowali Polacy, którzy nie byli ofiarami, tylko katami.[22]. Sylwia Krasnodębska z Gazety Polskiej Codziennie stwierdziła o poruszanych w filmie tematach obecności Boga i rozliczenia z przeszłością, że te dylematy, obecne w nas każdego dnia, są tu wykorzystane po to, by katolicy znów mogli się okazać hipokrytami'[22]

Film skrytykowała również Helena Datner z Żydowskiego Instytutu Historycznego, zarzucając mu stereotypowe budowanie roli prokurator Wolińskiej i schematyzm w budowaniu wszystkich postaci[23]. Podobne zdanie wyraziła Agnieszka Graff pisząc, że "Ida" to: powtórka z najgorszych antysemickich klisz oraz nieudolna próba chrystianizowania Zagłady.[23]

Krytyk filmowy Wiesław Kot nazwał film wydmuszką i uznał, że jego sukces jest spowodowany tym, że reżyser wydestylował temat żydowski na użytek świadomości światowej[24]

Wpływ innych twórców[edytuj | edytuj kod]

Paweł Pawlikowski uznał podobieństwo do dokumentów i wymykanie się kontekstom w swojej twórczości.[25]

Nagrody i nominacje[edytuj | edytuj kod]

Stany Zjednoczone Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy film nieanglojęzyczny nagroda
Najlepsze zdjęcia nominacja
Stany Zjednoczone Złote Globy Najlepszy film zagraniczny nominacja
Wielka Brytania Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepszy film nieanglojęzyczny nagroda
Najlepsze zdjęcia nominacja
Polska Polska Akademia Filmowa Najlepszy film nagroda
Najlepsza główna rola kobieca nagroda
Najlepsza reżyseria nagroda
Najlepszy montaż nagroda
Najlepszy scenariusz nominacja
Najlepsze zdjęcia nominacja
Najlepsza scenografia nominacja
Najlepsze kostiumy nominacja
Odkrycie roku (Aktorka) nominacja
Odkrycie roku (Zdjęcia) nominacja
Nagroda publiczności nominacja
Polska Złote Lwy Don Kichot nagroda
Nagroda Dziennikarzy nagroda
Nagroda Specjalna „Apart” nagroda
Wschodząca Gwiazda „Elle” nagroda
Najlepsza pierwszoplanowa rola kobieca nagroda
Najlepsze zdjęcia nagroda
Najlepsza scenografia nagroda
Najlepszy film nagroda
Najlepszy producent nagroda
Stany Zjednoczone Critics' Choice Najlepszy film zagraniczny nominacja
Stany Zjednoczone Nagroda Satelita Najlepszy film zagraniczny nominacja
Stany Zjednoczone Independent Film Najlepszy film zagraniczny nagroda
Unia Europejska Europejska Akademia Filmowa Najlepszy europejski film roku nagroda
Najlepszy europejski reżyser roku nagroda
Nagroda im. Carlo Di Palmy dla europejskiego operatora roku nagroda
Nagroda publiczności – najlepszy film europejski nagroda
Najlepsze zdjęcia nagroda
Najlepszy europejski scenarzysta roku nagroda
Najlepsza europejska aktorka roku nominacja
Najlepsza europejska aktorka roku nominacja
Francja César Najlepszy film zagraniczny nominacja
Hiszpania Goya Najlepszy film europejski nagroda
Polska Camerimage Najlepszy operator nagroda
Kanada Festiwal Filmowy w Montrealu Najlepszy film – „Grand Prix” nagroda
Nagroda Jury Ekumenicznego nagroda
Stany Zjednoczone Amerykańskie Stowarzyszenie Operatorów Filmowych Nagroda Spotlight nagroda
Wielka Brytania BIFA Najlepszy film zagraniczny nominacja
Włochy David di Donatello Najlepszy film Unii Europejskiej nominacja
Polska FAF Najlepsza pierwszoplanowa rola kobieca nominacja
Najlepsza drugoplanowa rola kobieca nominacja

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. filmweb.pl: Ida – daty premier filmu (pol.). filmweb.pl. [dostęp 2015-02-23].
  2. Anna Kilian: Piotr Dzięcioł – wywiad o filmie Ida [Opus Film] (pol.). audiowizualni.pl. [dostęp 2015-02-22].
  3. Anthony Weiss: Oscar nominee ‘Ida’ traces void left by Poland’s murdered Jews; pol. Nominowana do Oscara Ida odnajduje pustkę pozostałą po wymordowanych żydach Polski (ang.). jewishjournal.com. [dostęp 2015-02-23].
  4. Marcin Pietrzyk: Gdynia 2013: „Ida” triumfuje na tegorocznym festiwalu (pol.). Filmweb, 2013-09-14. [dostęp 2015-01-25].
  5. Ida – Release Info (ang.). Internet Movie Database. [dostęp 2015-01-25].
  6. „Ida” Pawła Pawlikowskiego polskim kandydatem do Oscara (pol.). Filmweb, 2014-08-08. [dostęp 2015-01-25].
  7. Łódzka „Ida” polskim kandydatem do Oscara (pol.). radiolodz.pl, 2014-08-08. [dostęp 2014-08-09].
  8. łm: „Ida” o krok od oscarowej nominacji! (pol.). Filmweb, 2014-12-20. [dostęp 2015-01-25].
  9. Oscary 2015: Polski rok! Trzy filmy i pięć nominacji! (pol.). Filmweb, 2015-01-15. [dostęp 2015-01-25].
  10. http://www.rottentomatoes.com/m/ida_2013/?search=Ida
  11. Filmweb.pl > FIlmy > Ida. [dostęp 2015-04-20].
  12. Patryk02099x: Czarno-biały sukces polskiego kina (pol.). Filmweb, 2014-12-19. [dostęp 2015-02-23].
  13. Paweł Pawlikowski: jestem stąd, tu mogę robić kino, w które wierzę (pol.). polskieradio.pl, 2013-09-23. [dostęp 2014-07-07].
  14. Ida: Wywiad z Pawłem Pawlikowskim – Powrót w najlepszym stylu!. film.wp.pl. [dostęp 2015-03-03].
  15. IDA a film by Paweł Pawlikowski (ang.). ida-movie.com. [dostęp 2015-02-23].
  16. Ida w bazie filmpolski.pl
  17. Triumf polskiego kina. Oscar dla "Idy"!!! (pol.). pisf.pl, 2015-02-23. [dostęp 2015-02-23].
  18. Oscary 2015: "Ida" nagrodzona. Wielki sukces polskiego kina (pol.). polskieradio.pl. [dostęp 2015-02-23].
  19. 19,0 19,1 Jakub Kapiszewski, Piotr Dziubak: "Ida" wraca do kin. W Polsce film obejrzało niecałe 120 tys. osób. Gazeta Prawna, 24.02.2015. [dostęp 2015-04-20].
  20. Maciej Świrski: Umieszczenie informacji o kontekście historycznym, w jakim odbywa się akcja „Idy” - jest konieczne. wpolityce.pl, 23.02.2015. [dostęp 2015-04-20].
  21. Reduta Dobrego Imienia - Petycja do dyrektor PISF Agnieszki Odorowicz. [dostęp 2015-04-20].
  22. 22,0 22,1 Tadusz Płużański: Nowe "Pokłosie". Niezależna.pl, 7.01.2015. [dostęp 2015-04-20].
  23. 23,0 23,1 Zofia Rojek: "Ida" pełna antysemickich stereotypów? Krytyka najnowszego filmu Pawlikowskiego. Natemat.pl. [dostęp 2015-04-20].
  24. karslro: 'Ida' dzieli Polaków. Prawica: 'To film antypolski'. Lewica: 'Utrwala stereotyp złej Żydówki i dobrej zakonnicy'. Gazeta.pl, 24.12.2014. [dostęp 2015-04-20].
  25. {{Cytuj stronę | url = http://kultura.newsweek.pl/kim-jest-rezyser-filmu-ida-z-oskarow-sylwetka-pawla-pawlikowskiego,artykuly,357718,1.html | tytuł = "Ida" i antysemicki hejt. Kim jest człowiek, który stworzył tę "antypolską" produkcję? | nazwisko = Łupak | imię = Sebastian | data = 23.02.2015 | opublikowany = [[Newsweek] | data dostępu = 2015-04-20}}

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]