Ucieczka z kina „Wolność”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ucieczka z kina „Wolność”
Gatunek psychologiczny
dramat
fantasy
Rok produkcji 1990
Data premiery 15 października 1990
Kraj produkcji  Polska
Język polski
Czas trwania 87 min
Reżyseria Wojciech Marczewski
Scenariusz Wojciech Marczewski
Główne role Janusz Gajos
Teresa Marczewska
Zbigniew Zamachowski
Muzyka Zygmunt Konieczny
Zdjęcia Jerzy Zieliński
Scenografia Andrzej Kowalczyk
Kostiumy Ewa Krauze
Montaż Elżbieta Kurkowska
Produkcja Studio Filmowe „Tor”

Ucieczka z kina „Wolność” – polski film psychologiczny z 1990 roku w reżyserii Wojciecha Marczewskiego, nakręcony na podstawie autorskiego scenariusza. Film jest rozrachunkiem z ostatnimi latami istnienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, widzianym oczyma cenzora Rabkiewicza (Janusz Gajos). Gdy na pokazie filmowym propagandowego filmu Jutrzenka w miejscowym kinie „Wolność” aktorzy widoczni na ekranie buntują się wobec fałszywego scenariusza i przemawiają do publiczności, Rabkiewicz zaczyna podważać sens swojego zawodu.

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Ostatnie lata PRL; w niewymienionym z nazwy mieście (choć widz łatwo rozpozna Łódź), główny cenzor Rabkiewicz (Janusz Gajos) otrzymuje wiadomość, iż w miejscowym kinie „Wolność” dochodzi do niepokojących wydarzeń podczas projekcji filmu Jutrzenka. W czasie seansu okazuje się, iż aktorzy przemawiają z ekranu do zebranej w kinie publiczności; Rabkiewicz szybko staje się jednym z dyskutantów. Nadzwyczajne wydarzenia powodują szturm publiczności na kino „Wolność” i panikę w lokalnych strukturach władzy. Relacje między kinowymi widzami i grającymi w Jutrzence aktorami komplikują się, tworząc swoistą paralelę ze zderzeniem dwóch obrazów Polski – tej przed i tej po przemianach ustrojowych.

Obsada aktorska[edytuj | edytuj kod]

Plenery[edytuj | edytuj kod]

Film był kręcony w Łodzi. W pierwszych scenach filmu można rozpoznać wejście do kina „Włókniarz” (późniejsze kino „Capitol”). Cenzor mieszka w kamienicy Scheiblerów, leżącej u zbiegu ulic Piotrkowskiej i Próchnika, należącej niegdyś do jednego z największych łódzkich fabrykantów – Karola Scheiblera. Podczas sceny spotkania na dachu, w oddali można zobaczyć charakterystyczne budynki Textilimpexu, hoteli Savoy i Grand[1]. Sceny filmu Jutrzenka (zbuntowani aktorzy) kręcone były we wnętrzach pałacu w Ciechanowcu.

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Krzysztof Biedrzycki z pisma „Znak” ocenił Ucieczkę z kina „Wolność” jako: „Film mądry, o odpowiedzialności za epokę, o konsekwencjach odmowy, o cenie wolności i wiążących się z nią wyzwaniach: zdawało się, że otwierający nowy rozdział w dziejach kina, tymczasem był on zamknięciem wcześniejszych zmagań z PRL-em”[2]. W opinii Barbary Gizy film „przedstawia codzienność w jej załamaniu ze względu na zaburzenie porządku logicznego, nawet racjonalnego, poprzez przemieszanie rzeczywistości świata przedstawionego w filmie oraz rzeczywistości sali kinowej z rzeczywistością końca lat osiemdziesiątych”[3]. Giza interpretowała film jako przedstawienie „rytuału przejścia”, z jakim zmagał się naród polski w okresie transformacji: „obowiązujące do tej pory prawa, zasady, reguły, [...] ulegają zawieszeniu, całkowitemu przenicowaniu, ale nowe, które nadchodzi, także przecież jest wielkim znakiem zapytania, nie oznacza wprost czegoś doskonalszego, jednoznacznie pozytywnego”[4]. Natasza Korczarowska-Różycka zauważyła jednocześnie, że Marczewski, „idąc śladami Andrzeja Munka (Eroica, a zwłaszcza Zezowate szczęście) podstawił społeczeństwu lustro, w którym odbiła się – zwielokrotniona przez 40 milionów obywateli PRL – twarz cenzora”[5]. Piotr Kletowski rozpatrywał Ucieczkę z kina „Wolność” przede wszystkim jako „hołd dla kina jako sztuki, która – w sposób najbardziej dojmujący – wpływa na życie człowieka, widza kinematograficznego spektaklu”[6].

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Film otrzymał następujące nagrody[7]:

  • Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni w 1990:
    • Złote Lwy dla najlepszego filmu
    • nagroda za muzykę – Zygmunt Konieczny
    • nagroda za główną rolę męską – Janusz Gajos
    • Nagroda Dziennikarzy
    • Nagroda Prezesa komitetu ds. radia i Telewizji
    • nominacja do nagrody za drugoplanową rolę męską – Zbigniew Zamachowski
  • Nagroda Szefa Kinematografii za twórczość filmową w dziedzinie filmu fabularnego w 1991:
  • Złota Taśma (nagroda Koła Piśmiennictwa SFP) dla najlepszego filmu polskiego 1990 roku
  • Złota Kaczka (nagroda miesięcznika „Film”) dla najlepszego filmu polskiego 1990 roku
  • Felix
  • Grand Prix MFF Fantastycznych w Avoriaz w 1992
  • MFF Fantastycznych w Burgos w 1994:
    • Grand Prix dla najlepszego filmu
    • nagroda dla najlepszego aktora – Janusz Gajos

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ucieczka z kina Wolność. filmowalodz.pl. [dostęp 7 lutego 2010].
  2. Krzysztof Biedrzycki, Z PRL-u w ponowoczesność, „Znak” (648), 2009, s. 69.
  3. Barbara Giza, Antropologia codzienności w wybranych polskich filmach o PRL powstałych po 1989 roku [w:] Alicja Kisielewska, Monika Kostaszuk-Romanowska, Andrzej Kisielewski (red.), PRL-owskie re-sentymenty, Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra, 2017, s. 96.
  4. Barbara Giza, Antropologia codzienności w wybranych polskich filmach o PRL powstałych po 1989 roku [w:] Alicja Kisielewska, Monika Kostaszuk-Romanowska, Andrzej Kisielewski (red.), PRL-owskie re-sentymenty, Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra, 2017, s. 97.
  5. Natasza Korczarowska-Różycka, Ballada o pobożnym ubeku, czyli polskie kino i polityka (1989-2015), „Dyskurs” (21), 2016, s. 245.
  6. Piotr Kletowski, Polskie kino jako przejaw kinofilii, „Pleograf. Kwartalnik Akademii Polskiego Filmu”, 2, 2017 [dostęp 2019-08-14].
  7. Ucieczka z kina „Wolność”: Nagrody. filmpolski.pl. [dostęp 7 lutego 2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]