Hydrazyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hydrazyna
Hydrazyna Hydrazyna
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny N2H4
Inne wzory H2N−NH2
Masa molowa 32,05 g/mol
Wygląd lekko oleista, bezbarwna, higroskopijna ciecz, dymiąca na powietrzu[1] o silnym zapachu amoniaku[2]
Identyfikacja
Numer CAS 302-01-2
13464-97-6 (monoazotan)
5341-61-7 (dichlorowodorek)
634-62-8 (winian)
7803-57-8 (monohydrat)
PubChem 9321[3]
Podobne związki
Podobne związki difosfina, amoniak, hydroksyloamina, nadtlenek wodoru
Pochodne fenelzyna, dimetylohydrazyna, hydrazydy
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Hydrazyna, N2H4nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z dwóch połączonych ze sobą wiązaniem N−N grup aminowych. Jest to silnie trująca, bezbarwna, łatwopalna, żrąca, higroskopijna ciecz, dymiąca na powietrzu[1].

Budowa cząsteczki[edytuj | edytuj kod]

Cząsteczka hydrazyny zbudowana jest z dwóch połączonych ze sobą identycznych grup aminowych. Pomimo tego wykazuje ona duży moment dipolowy (1,85 D w fazie gazowej), co świadczy o tym, że występuje ona głównie w konformacji gauche, w której obie grupy aminowe są skręcone o ok. 90–95° w stosunku do symetrycznej konformacji naprzeciwległej[15].

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Hydrazynę otrzymuje się poprzez utlenianie amoniaku podchlorynami[1]:

NH3 + NaClONH2Cl + NaOH
NH2Cl + NH3 + NaOH → N2H4 + NaCl + H2O

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Hydrat hydrazyny

Wodne roztwory hydrazyny mają charakter słabo zasadowy[1]:

N2H4 + H2O[N2H5]+ + OH

Stała dysocjacji w 25 °C[16]:

Kb = 1,3×10−6
pKBH+ = 8,1

Jest więc zasadą około dziesięciokrotnie słabszą od amoniaku (Kb = 1,78×10−5; pKBH+ 9,25).

Stała dysocjacji pKb dla innych temperatur[17]:

25 °C 50 °C 100 °C 200 °C 300 °C
pKb 6,005 5,842 5,693 5,813 6,434

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Zbiornik z hydrazyną przygotowaną jako paliwo dla sondy MESSENGER

Hydrazyna znajduje zastosowanie jako paliwo rakietowe. Jest używana również do napędzania okrętów podwodnych. Stosuje się ją także jako surowiec w syntezie organicznej, jest reduktorem, a także odczynnikiem do wykrywania aldehydów, ketonów i cukrów[1].

Jest odczynnikiem do sekwencjonowania DNA metodą Maxama-Gilberta. Używana razem z piperydyną zrywa DNA przy cytozynie, natomiast z piperydyną i chlorkiem sodu zrywa DNA przy tyminie[18].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

W badaniach na zwierzętach wykazuje właściwości rakotwórcze (wchłania się również przez skórę). Hydrazyna i jej pochodne to silne reduktory. Związek ten w obecności utleniaczy może gwałtownie wybuchnąć. Ryzyko wybuchu występuje także w obecności metali[19].

Jest łatwopalna i żrąca, jest również silną trucizną[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 167. ISBN 8371832400.
  2. 2,0 2,1 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-7.
  3. Hydrazyna – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Lide 2009 ↓, s. 4-66.
  5. Lide 2009 ↓, s. 8-40.
  6. 6,0 6,1 Lide 2009 ↓, s. 6-52.
  7. Lide 2009 ↓, s. 4-140.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Lide 2009 ↓, s. 6-175.
  9. Lide 2009 ↓, s. 6-127.
  10. Lide 2009 ↓, s. 9-51.
  11. 11,0 11,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: Hydrazyna (pol.) w Wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-10].
  12. 12,0 12,1 Lide 2009 ↓, s. 16-13.
  13. Hydrazyna (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2015-08-10].
  14. Hydrazyna (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2015-08-10].
  15. N.N. Greenwood, A. Earnshaw: Chemistry of the elements. Oxford; New York: Pergamon Press, 1984, s. 427–428. ISBN 0-08-022057-6.
  16. CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 83. Boca Raton: CRC Press, 2002. ISBN 9780849315565.
  17. Paul Cohen: The ASME Handbook on Water Technology for Thermal Systems. American Society of Mechanical Engineers, 1988, s. 600.
  18. Encyklopedia Biologia. Greg, s. 484. ISBN 978-83-7327-756-4.
  19. Hydrazine MSDS (ang.). ScienceLab, 2008-06-11. [dostęp 2008-11-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]