Ion Țiriac

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ion Țiriac
Ilustracja
Państwo  Rumunia
Data i miejsce urodzenia 9 maja 1939
Braszów
Wzrost 185 cm
Gra praworęczna
Status profesjonalny 1968 (od 1962 jako amator)
Zakończenie kariery 1979
Gra pojedyncza
Wygrane turnieje 2
Najwyżej w rankingu 55 (3 czerwca 1974)[1]
Australian Open 2R (I 1977)[2]
Roland Garros QF (1968)
Wimbledon 4R (1967, 1972)[3]
US Open 3R (1973)
Gra podwójna
Wygrane turnieje 22
Najwyżej w rankingu 19 (9 kwietnia 1979)[1]
Australian Open 2R (I 1977)[2]
Roland Garros W (1970)
Wimbledon SF (1970)[3]
US Open SF (1972)

Ion Ioan Țiriac (wym. [iˈon t͡siriˈak]; ur. 9 maja 1939 w Braszowie) – rumuński biznesmen i były tenisista oraz hokeista[4]. Jest również właścicielem turnieju Mutua Madrid Open[5][6][7] oraz honorowym obywatelem Braszowa[8].

17 grudnia 1971 wraz z Ilie Năstase został odznaczony orderem Ordinul Muncii I klasy[9].

W 2013 roku został wybrany do Międzynarodowej Tenisowej Galerii Sław[7][10][11][12].

Lata młodości[edytuj | edytuj kod]

Ojciec Țiriaca zmarł, gdy Ion miał 9 lat[13]. W wieku 14 lat[14] przyszły tenisista pracował w fabryce[13]. Mieszkał na tej samej ulicy, co Günther Bosch, który jest trenerem tenisowym[13]. Țiriac jest absolwentem bukareszteńskiego AWF-u (rum. Academia Naţională de Educaţie Fizică şi Sport Bucureşti)[15]. Jako junior został też mistrzem Rumunii w tenisie stołowym[16].

Kariera tenisowa[edytuj | edytuj kod]

Țiriac w 1972

Țiriac pochodzi z Transylwanii. Prawdopodobnie dlatego jego przydomek to „Hrabia Drakula”[17]. Nosił też przydomek „Braszowski Niedźwiedź”[18]. Zanim został tenisistą, uprawiał hokej, gdyż mieszkał niedaleko hali[19]. Grał w klubie Ṣtiinṭa Bukareszt[20]. W hokejowej reprezentacji Rumunii zadebiutował w wieku 16 lat[19]. Był członkiem hokejowej kadry narodowej w latach 1958-1964[21]. Jako hokeista wystąpił na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1964[20][22][23] i mistrzostwach świata[20][21]. Niedługo później wybrał tenis jako swój główny sport. Z rodakiem Ilie Năstase wygrał French Open 1970 w deblu[24]. W finale pokonali amerykańską parę Arthur Ashe/Charlie Pasarell 6:2, 6:4, 6:3[25][26]. Był to już drugi finał wielkoszlemowy rumuńskiego debla. Cztery lata wcześniej, także w Roland Garros, para Năstase/Țiriac przegrała z amerykańskim deblem Clark Graebner/Dennis Ralston 3:6, 3:6, 0:6[26]. W grze mieszanej Rumun osiągnął dwa finały mistrzostw Francji – w 1967 roku, kiedy razem z Ann Haydon-Jones ulegli Billie Jean King i Owenowi Davidsonowi 3:6, 1:6 oraz w 1979 roku, gdy wspólnie z partnerującą mu Virginią Ruzici nie sprostali Wendy Turnbull i Bobowi Hewittowi, przegrywając wynikiem 3:6, 6:2, 3:6[26].

Kariera trenerska[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu kariery Țiriac trenował m.in. Gorana Ivaniševicia[27][28], Marata Safina[27][29], Dinarę Safiną[27] czy Virginia Ruzici[27]. W latach 1985-1994[20][27] był także trenerem Borisa Beckera, który pod jego okiem wygrał pięć turniejów wielkoszlemowych[30]. W 1998 został prezesem Rumuńskiego Komitetu Olimpijskiego[31][32]. Był nim do 2004 roku[32][33].

Finały turniejów wielkoszlemowych[edytuj | edytuj kod]

Gra podwójna (1–1)[edytuj | edytuj kod]

Końcowy wynik Nr Data Turniej Nawierzchnia Partner Przeciwnicy Wynik finału
Finalista 1. 1966 Paryż Ceglana Rumunia Ilie Năstase Stany Zjednoczone Clark Graebner
Stany Zjednoczone Dennis Ralston
3:6, 3:6, 0:6
Zwycięzca 1. 1970 Paryż Ceglana Rumunia Ilie Năstase Stany Zjednoczone Arthur Ashe
Stany Zjednoczone Charlie Pasarell
6:2, 6:4, 6:3

Gra mieszana (0–2)[edytuj | edytuj kod]

Końcowy wynik Nr Data Turniej Nawierzchnia Partnerka Przeciwnicy Wynik finału
Finalista 1. 1967 Paryż Ceglana Wielka Brytania Ann Haydon-Jones Stany Zjednoczone Billie Jean King
Australia Owen Davidson
3:6, 1:6
Finalista 2. 1979 Paryż Ceglana Rumunia Virginia Ruzici Australia Wendy Turnbull
Australia Bob Hewitt
3:6, 6:2, 3:6

Kariera biznesowa[edytuj | edytuj kod]

Rumuński znaczek pocztowy poświęcony Țiriacowi (2015)

Po zakończeniu kariery Țiriac został biznesmenem. W 1990 założył pierwszy prywatny bank w postkomunistycznej Rumunii, Banca Țiriac[34][35] (właśc. Banca Comercială Ion Tiriac SA[36]; od 2007 UniCredit Țiriac Bank). W 1994 założył firmę ubezpieczeniową Ion Țiriac Insurance[37], która w 2000 została włączona do grupy Allianz[38]. W 1997 założył własne linie lotnicze – „Ion Tiriac Air”[39][40]. Są to jedyne prywatne linie lotnicze w Rumunii[41]. W 1999 założył firmę leasingową Molesey Leasing Group SA, która w maju 2000 zmieniła nazwę na Tiriac Leasing SA[42]. Rumun jest także producentem kawioru[43] i właścicielem firmy Țiriac Auto obejmującej 65 biur sprzedaży samochodów na terenie Rumunii[44]. Posiada 15% udziałów w rumuńskim oddziale niemieckiej sieci supermarketów Metro[45].

Rumuński znaczek pocztowy poświęcony Țiriacowi (2015)

W 2005 był najbogatszym Rumunem[46]. W 2007 znalazł się na 840. miejscu listy najbogatszych ludzi świata magazynu „Forbes[47] i został trzecim najbogatszym Rumunem[48], natomiast trzy lata później znalazł się na pierwszym miejscu rankingu 300 najbogatszych Rumunów[49] i 937. na liście „Forbesa”[50]. Jest najbogatszym nieaktywnym sportowcem na świecie[51][52][53]. Był koordynatorem budowy kompleksu sportowego w Bukareszcie, który został otwarty w 2012 roku i otrzymał jego imię[54].

Ion Țiriac posiada ogromną kolekcję samochodów (Tiriac Collection), publicznie dostępną w obiekcie na przedmieściach Bukaresztu[55][56][57]. Zajął 77. miejsce na opublikowanej w 2006 roku liście najwybitniejszych Rumunów[58][59].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Țiriac w latach 1963-1965 był żonaty z piłkarką ręczną Eriką Braedt[60]. Z dziennikarką Sophie Ayad ma dwoje dzieci – Karima i Ioanę[61]. Ma też syna Alexandra Iona z modelką Mikette von Issenberg[61][62]. Uważa, że jest ojcem 33 dzieci, mimo iż jego ojcostwo zostało oficjalnie potwierdzone jedynie w trzech przypadkach[63].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W październiku 2015 wydano serię znaczków pocztowych upamiętniających Țiriaca[64][65].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Profil na stronie ATP (ang.). atpworldtour.com. [dostęp 2013-05-24].
  2. a b Results Archive – Ion Tiriac (ang.). australianopen.com. [dostęp 2013-08-02].
  3. a b Players Archive – Ion Tiriac (ang.). wimbledon.com. [dostęp 2013-08-02].
  4. #937 Ion Tiriac (ang.). W: The World's Billionaires [on-line]. forbes.com, 2010-10-03. [dostęp 2013-08-09].
  5. Cristopher Clarey: Spain at Last Brings the World to Its Clay (ang.). nytimes.com, 2009-05-09. [dostęp 2015-02-20].
  6. Stephen Kelly: Madrid Masters goes bling (ang.). tennisworldusa.org, 2011-04-08. [dostęp 2013-08-09].
  7. a b Andrei Militaru: Ion Ţiriac, printre cei mai buni tenismeni ai lumii. Lista românilor din Hall of Fame-ul mondial (rum.). adevalur.ro, 2013-02-01. [dostęp 2013-08-18].
  8. Cetăţeni de onoare ai municipiului Braşov 1992 – 2015 (rum.). brasovcity.ro. s. 7. [dostęp 2015-10-04].
  9. Decretul nr. 466/1971 privind conferirea Ordinului Muncii clasa I maeştrilor emeriţi ai sportului Ilie Năstase şi Ion Ţiriac (rum.). lege5.ro, 1971-12-24. [dostęp 2013-11-03].
  10. Hingis elected to International Tennis Hall of Fame (ang.). itftennis.com, 2013-03-04. [dostęp 2013-08-09].
  11. Serban Georgescu: Ion Tiriac in the International Tennis Hall of Fame (ang.). nineoclock.ro, 2013-03-05. [dostęp 2013-08-02].
  12. Drysdale, Pasarell, Tiriac inducted into Hall of Fame (ang.). atpworldtour.com, 2013-07-13. [dostęp 2013-08-02].
  13. a b c Manager feiert 70. Geburtstag: Ion Tiriac: Beckers Geldbeschaffer (niem.). rp-online.de, 2009-05-09. [dostęp 2013-08-17].
  14. Ţiriac, în presa spaniolă: "Duc o viaţă de vagabond, de Ţigan" (rum.). adevarul.ro, 2011-03-09. [dostęp 2013-08-18].
  15. TRECUT, PREZENT ȘI VIITOR (rum.). W: PREZENTAREA FACULTĂŢII [on-line]. unefs.ro. [dostęp 2013-11-03].
  16. Chuligan na korcie, "król życia" w Rumunii. To nie Jordan jest najbogatszym eks-sportowcem (pol.). tvn24.pl, 2015-09-24. [dostęp 2016-07-04].
  17. Scoop Malinowski: Biofile with Ion Tiriac (ang.). thebiofile.com, 2010-05-13. [dostęp 2013-08-09].
  18. Stone 1985 ↓, s. 40.
  19. a b Stone 1985 ↓, s. 42.
  20. a b c d Ion Tiriac (ang.). credit-suisse.com. [dostęp 2013-11-03].
  21. a b Larisa Ionescu: Istoria de succes a lui Ion Tiriac, povestita de el insusi (rum.). 9am.ro, 2007-04-23. [dostęp 2013-11-03].
  22. Ion Ţiriac (ang.). Sports-Reference.com. [dostęp 2013-08-09].
  23. Ion Tiriac – Sporting Career (ang.). credit-suisse.com, 2012-11. [dostęp 2013-08-02].
  24. Past Winners 1891 – 2013 (ang.). W: History [on-line]. rolandgarros.com, czerwiec 2013. [dostęp 2013-08-09].
  25. Alexandru Catalan: Ţiriac şi Năstase, premiaţi cu câte 100 de dolari pentru câştigarea Roland Garros în 1970 (rum.). forbes.ro, 2013-04-09. [dostęp 2013-08-09].
  26. a b c Tiriac, Ion (ang. • ros.). grandslamhistory.com. [dostęp 2013-08-02].
  27. a b c d e About us – Who is Ion Tiriac (ang.). tiriacholdings.ro. [dostęp 2013-08-02].
  28. Marina Constantinoiu: Capitalistul socialist: Ion Tiriac (rum.). jurnalul.ro, 2004-07-26. [dostęp 2013-08-18].
  29. S.L. Price: Marat Safin will be missed when he retires from tennis (ang.). sportsillustrated.cnn.com, 2009-09-02. [dostęp 2013-08-09].
  30. Irina Popescu: Romania's famous tennis player Ion Tiriac included in the International Tennis Hall of Fame (ang.). romania-insider.com, 2013-07-15. [dostęp 2013-08-02].
  31. 59-летний Ион Цириак был вчера избран президентом Олимпийского комитета Румынии (ros.). sport-express.ru, 1998-05-12. [dostęp 2013-08-02].
  32. a b Fosti Presedinti (rum.). cosr.ro. [dostęp 2013-11-03].
  33. About us – Awards and honors (ang.). tiriacholdings.ro. [dostęp 2013-08-02].
  34. Mallows 2008 ↓, s. 106.
  35. Ион Тириак (ros.). peoples.ru. [dostęp 2013-08-02].
  36. Thompson 2013 ↓, s. 527.
  37. Cum am inceput (rum.). W: Despre Allianz-Tiriac [on-line]. allianztiriac.ro. [dostęp 2013-11-03].
  38. Allianz Romania (ang.). allianz.com. [dostęp 2013-11-03].
  39. About us – Tiriac Air (ang. • rum.). tiriacair.ro. [dostęp 2013-08-02].
  40. Ion Tiriac Air (ang.). aviation-safety.net. [dostęp 2013-08-02].
  41. Company (ang. • rum.). tiriacair.ro. [dostęp 2013-08-02].
  42. History/Istoric (ang. • rum.). tiriacleasing.ro. [dostęp 2013-11-03].
  43. Andrzej Rybak: Montagsporträt: Ion Tiriac – König der Karpaten (niem.). ftd.de, 2007-01-07. [dostęp 2013-11-03].
  44. Despre companie (rum.). tiriacauto.ro. [dostęp 2013-11-03].
  45. Metro Cash&Carry România S.R.L (rum.). zf.ro, 2012-09-04. [dostęp 2013-11-03].
  46. Бывший теннисист Ион Цириак – самый богатый человек Румынии (ros.). sport-express.ru, 2005-11-16. [dostęp 2013-08-02].
  47. #840 Ion Tiriac (ang.). forbes.com, 2007-10-07. [dostęp 2013-08-02].
  48. Liviu Iancu: Patriciu, Becali şi Ţiriac, pe primele locuri în Top 300 Capital (rum.). mediafax.ro, 2007-11-27. [dostęp 2013-11-03].
  49. TOP 300 Capital declares Ion Tiriac the richest man in Romania followed by businessmen Dinu Patriciu and Ioan Niculae (ang.). HotNews.ro, 2010-10-18. [dostęp 2013-08-09].
  50. Ion Tiriac (ang.). forbes.com. [dostęp 2013-08-02].
  51. Ion Tiriac, cel mai bogat fost sportiv din lume – Averea sa, de doua ori mai mare decat a lui Michael Jordan (rum.). hotnews.ro, 2014-12-10. [dostęp 2015-02-17].
  52. Andrei Mazurchievici: Ion Ţiriac, cel mai bogat fost sportiv din lume. Averea sa, de două ori mai mare decât a lui Michael Jordan (rum.). mediafax.ro, 2014-12-10. [dostęp 2015-02-17].
  53. Former Romanian tennis player Ion Tiriac, richest former athlete in the world (ang.). romania-insider.com, 2014-12-11. [dostęp 2015-02-17].
  54. Complexul Sportiv Ion Tiriac, un vis devenit realitate (rum.). complexsportiv.ro. [dostęp 2015-10-04].
  55. Kolekcja aut Iona Tiriaca. „Auto Świat”. 37/2017 (1138), s. 46-49, 2017-09-11. ISSN 1234-0294 (pol.). 
  56. Tiriac Collection (rum.). tiriacimobiliare.ro. [dostęp 2018-02-14].
  57. Romanian investor Ion Tiriac’s rare car collection re-opens after expansion: more cars on display, including a LaFerrari (ang.). romania-insider.com, 2015-04-30. [dostęp 2018-02-14].
  58. TOP 100 (rum.). mariromani.ro. [dostęp 2018-02-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-29)].
  59. Domnitorii domina topul celor mai mari 10 romani (rum.). hotnews.ro, 2006-07-08. [dostęp 2019-05-28].
  60. Sergiu Nicolaescu: "Da, am cunoscut-o pe Erika" (rum.). libertatea.ro, 2009-02-28. [dostęp 2013-11-03].
  61. a b Ce fac copiii lui Ţiriac? Ioana scrie la ziarul şcolii, iar Karim agaţă fete pe Internet (rum.). libertatea.ro, 2009-12-13. [dostęp 2013-11-03].
  62. Maureen Dowd: AT WIMBLEDON WITH: Ion Tiriac; Tennis's Grandest Bad Boy (ang.). nytimes.com, 1993-06-24. [dostęp 2013-11-03].
  63. Ion Ţiriac, dezvăluire şoc: "Am 33 de copii". Ce face cu averea (rum.). realitatea.net, 2014-05-23. [dostęp 2014-08-21].
  64. Romfilatelia dedică o serie de timbre lui Ion Țiriac (rum.). amosnews.ro, 2015-10-14. [dostęp 2016-07-04].
  65. Emisiune filatelică dedicată tensimenului braşovean Ion Ţiriac (rum.). bzb.ro, 2015-10-15. [dostęp 2016-07-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]