Irena Anders

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Irena Anders
2007.05.18. Irena Anders by Kubik.JPG
Irena Anders (Monte Cassino, 12 maja 2007)
Data i miejsce urodzenia 12 maja 1920
Freudenthal, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 29 listopada 2010
Londyn, Wielka Brytania
Irena Anders
Ilustracja
Irena Anders (po 1941)
Pseudonim Renata Bogdańska
Pochodzenie Polska
Instrument głos
Gatunek muzyka rewiowa
Zawód artystka rewiowa, aktorka
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino
Irena Anders przed 1939
Irena Anders w Senacie (2008)

Irena Renata Anders, z domu Jarosewycz, pseud. art. Renata Bogdańska[1] (ur. 12 maja 1920 w Freudenthalu, zm. 29 listopada 2010 w Londynie) – polska i ukraińska artystka rewiowa, pieśniarka, aktorka, kapitan WP (awans z podporucznika w 2008)[2], działaczka polonijna w Wielkiej Brytanii; pierwsza żona Gwidona Boruckiego, druga żona gen. Władysława Andersa.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wychowana w ukraińskiej rodzinie o tradycjach muzycznych. Jej ojciec Mykoła Jarosewycz był księdzem greckokatolickim, kapelanem wojskowym Armii Austro-Węgier i Ukraińskiej Armii Halickiej. Matka, Ołena z Niżankiwśkich była siostrą Ostapa Niżankiwśkiego - znanego ukraińskiego kompozytora, księdza greckokatolickiego i posła na Sejm Krajowy Galicji IX kadencji i Ołeksandra Niżankiwskiego - ukraińskiego śpiewaka operowego.

Od 1926 mieszkała we Lwowie na Kulparkowie, gdzie ojciec w latach 1925-1944 był kapelanem kliniki psychiatrycznej. W latach 1929-39 studiowała w Wyższym Instytucie Muzycznym im. Mykoły Łysenki, początkowo w klasie fortepianu, prowadzonej przez Nestora Nyżankiwskiego (syna Ostapa), później w klasach wokalnych.

Po agresji ZSRR na Polskę i okupacji Lwowa przez Armię Czerwoną przerwała studia. W czasie sowieckiej okupacji Lwowa występowała w teatrzyku rewiowym Feliksa Konarskiego (Ref-Rena)[3]. Występowała następnie jako solistka zespołu muzycznego Henryka Warsa Tea-Jazz, dając koncerty w ZSRR.

Po ataku Niemiec na ZSRR i rozpoczęciu formowania Armii Polskiej w ZSRR przyłączyła się wraz z mężem Gwidonem Boruckim i grupą artystów do tworzącej się w Tockoje armii. Działalność artystyczną kontynuowała w zespole „Polska Parada”, występując m.in. przed żołnierzami 2 Korpusu Polskiego. Przeszła szlak bojowy z armią Władysława Andersa, począwszy od Tockoje, Buzułuku, następnie Iran, Irak, Palestynę, Egipt i Włochy. Dwa dni po bitwie o Monte Cassino wystąpiła wraz z zespołem na górze klasztornej, gdzie odbywały się walki[a], śpiewając po raz pierwszy (wraz z pierwszym mężem Gwidonem Boruckim) piosenkę Czerwone maki na Monte Cassino[4]. Odznaczona została Krzyżem Monte Cassino.

W 1946 roku zagrała główną rolę żeńską w polsko-włoskiej produkcji Michała Waszyńskiego Wielka droga organizowanej i finansowanej przez Ośrodek Kultury i Prasy II Korpusu Polskiego. Film opowiada o wojennych losach żołnierzy II Korpusu; partnerem filmowym Ireny był Albin Ossowski. W tym samym roku zagrała w filmie Lo Sconosciuto di San Marino (Nieznajomy z San Marino) u boku Anny Magnani i Vittoria De Siki.

Po wojnie zamieszkała w Wielkiej Brytanii. Współpracowała, jako artystka, z Marianem Hemarem i Feliksem Konarskim (Ref-Renem). Występowała przed Polonią w Wielkiej Brytanii, Francji i Izraelu, a także w rozgłośniach BBC (w latach 1958–1962) i Radio Wolna Europa (w kabarecie Mariana Hemara). W 1948 poślubiła gen. Władysława Andersa. W 1950 roku urodziła córkę Annę Marię.

Po 1989 roku regularnie przyjeżdżała do kraju, występując jako gość honorowy na uroczystościach państwowych na szczeblu centralnym.

Została członkiem komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed przyspieszonymi wyborami prezydenckimi 2010[5]. W sierpniu 2010 roku przyjechała na jego zaprzysiężenie[6]. Była to zarazem jej ostatnia wizyta w Polsce.

Zmarła 29 listopada 2010 w Londynie[2]. Pogrzeb odbył się 8 grudnia w kościele św. Andrzeja Boboli w Londynie, gdzie odprawiono nabożeństwo żałobne, po czym trumna z ciałem została odprowadzona na cmentarz na Mortlake, gdzie dokonano kremacji.

Ostatecznie jednak została pochowana przy mężu 21 maja 2011 na cmentarzu na Monte Cassino[7].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

  • Do słuchu i do tańca. Melodia Records Co., 1962

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Renata Bogdańska w bazie filmweb.pl. filmweb.pl. [dostęp 2010-12-09].
  2. 2,0 2,1 ps, dżek: Zmarła Irena Anders – wdowa po generale Andersie. gazeta.pl, 2010-11-29. [dostęp 2010-11-29].
  3. Grzegorz Hryciuk, Polacy we Lwowie 1939-1944, Warszawa 2000, s. 112.
  4. Muza i Jutrzenka. Wywiad z Andersową
  5. Komitet poparcia Bronisława Komorowskiego. onet.pl, 16 maja 2010. [dostęp 26 kwietnia 2014].
  6. Do Sejmu przybywają goście na uroczystość zaprzysiężenia prezydenta. gazeta.pl. [dostęp 2010-08-06].
  7. RZ/PAP: Uroczystości na Monte Cassino – Irena Anders spoczęła przy mężu. onet.pl, 2011-05-21. [dostęp 2011-05-21].
  8. M.P. z 2007 r. Nr 52, poz. 602 – pkt 1. [dostęp 2010-11-29].
  9. Dz.U.R.P. z 1979 r. Nr 7. s. 32.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Pierwsze wykonanie piosenki mogło mieć miejsce w pobliżu terenu walk, a nawet w sąsiednich miejscowościach, por. fotografię z występu G. Boruckiego w artykule Jego były “Czerwone maki…”, opublikowanym przez www.dziennik.com

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]