Jabłonka (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jabłonka
Fragment Jabłonki z kościołem
Fragment Jabłonki z kościołem
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowotarski
Gmina Jabłonka
Liczba ludności (31.12.2003) 4767
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 34-480
Tablice rejestracyjne KNT
SIMC 0429016
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Jabłonka
Jabłonka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jabłonka
Jabłonka
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Jabłonka
Jabłonka
Ziemia 49°28′48″N 19°41′36″E/49,480000 19,693333
Kościół parafialny Przemienienia Pańskiego w Jabłonce

Jabłonka (węg., słow. Jablonka) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Jabłonka. Miejscowość jest siedzibą gminy Jabłonka.

Położona jest w regionie geograficznym Kotlina Orawska (zachodnia część Kotliny Orawsko-Nowotarskiej) i historyczno-etnograficznym Orawa, nad potokiem Czarna Orawa, na zachód od Nowego Targu[1].

W miejscowości znajduje się Liceum Ogólnokształcące im. Bohaterów Westerplatte i internat, ośrodek turystyczno-wypoczynkowy oraz centrum kultury mniejszości słowackiej w Polsce. W pobliżu w Zubrzycy Górnej znajduje się Orawski Park Etnograficzny.

Przez wieś przebiega droga krajowa nr 7 oraz droga wojewódzka nr 957 i droga wojewódzka nr 962.

Nazwa[edytuj]

Nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy drzewa owocowego jabłoni. Szwajcarski kartograf i geograf Mateusz Merian w swoim dziele Topographia wydanym w roku 1650 podaje dwie zgermanizowane formy nazwy miejscowości: Jablonke oraz Jabluncka[2].

Historia[edytuj]

W 1368 na terenie miejscowości znajdowała się komora celna ustanowiona przez króla Kazimierza Wielkiego, gdyż biegł tędy szlak solny z kopalni soli w Wieliczce na Węgry. Informacja ta jest jednak niepewna, gdyż w okolicach nie było żadnej innej miejscowości, a założenie celnicy w lesie bez wsparcia wojska i osiedlonej wokół ludności, która by pracowała na funkcjonowanie i żywienie celnicy, wydaje się nierealne. W XVI w. miejscowość została włączona do Węgier. Jeśli jednak wziąć pod uwagę wcześniejszy fakt, poprawnym wydaje się, iż miejscowość została założona przez Węgrów. Według spisu z 1910 Polacy stanowili 95% ogółu mieszkańców (2713 osób). 5 listopada 1918 mieszkańcy dokonali wyboru Powiatowej Organizacji Narodowej i wyrazili wolę przyłączenia do Polski Spisza i Orawy[3].

Podczas kampanii wrześniowej 3 września 1939 w godzinach rannych 24 Eskadra Rozpoznawcza kpt. obs. Stefana Hoydy z Armii Kraków dokonała lotu bojowego w rejonie Jabłonki w składzie 6 samolotów bombowych Karaś, bombardując kolumnę niemieckiej 2 Dywizji Pancernej[4].

Od 1920 Jabłonka ponownie należy do Polski (z przerwą w latach 1939–1945, kiedy włączoną ją wraz z całością terytorium polskiej Orawy do Słowacji). W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Znani Polacy związani z Jabłonką[edytuj]

W Jabłonce założył pierwszą na Orawie aptekę Eugeniusz Stercula (urodzony w Podwilku), etnograf amator

Przypisy

  1. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  2. "Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae". Merian, Frankfurt am Main 1650, S. 153.
  3. Andrzej Chwalba: Historia Polski 1795–1918. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2000. ISBN 830803053X.
  4. Bolesław Dolata, Tadeusz Jurga: Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939–1945. Warszawa: MON, 1967.
Ogólny widok miejscowości Jabłonka. W głębi Tatry
Ogólny widok miejscowości Jabłonka. W głębi Tatry