Jan IV Roth

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Biskup Jan Roth (z prawej) i św. Jan Chrzciciel. Malowidło w ambicie katedry wrocławskiej

Jan IV Roth (ur. 30 listopada 1426 w Wemding w Bawarii (Rejencja Szwabia), zm. 21 stycznia 1506 w Nysie) – biskup wrocławski w latach 1482-1506. Starosta generalny Śląska w latach 1490-1497.

Herb rodziny von Rothów[1]

Nauki pobierał w Rzymie i w Padwie, został sekretarzem króla Władysława Pogrobowca, a po jego zgonie - rajcą Fryderyka III. Jako biskup Lewantu towarzyszył w 1469 cesarzowi do Rzymu, posłował też do Wenecji i innych państw.

Od 1466 nominalny dziekan kapituły wrocławskiej, wyznaczony na ordynariusza tej diecezji przez króla węgierskiego i czeskiego Macieja Korwina, aż do jego śmierci w 1490 pozostawał pod jego silnym politycznym wpływem, później także powstrzymywał zabiegi korony polskiej o zwiększenie jej wpływów we Wrocławiu i na Śląsku. Niemal stracił życie, kiedy książę opolski i niemodliński Mikołaj II próbował podczas zjazdu w Nysie w 1497 targnąć się na życie jego i królewskiego namiestnika, księcia Kazimierza II cieszyńskiego[2]. W tym samym roku odbył synod miejscowy. Korespondował z Kallimachem (w 1492, 1495), miał spory o koadiutora, którym chciał uczynić Fryderyka cieszyńskiego. Wobec oporu kapituły w 11 marca 1502 r. mianował Jana Thurzo. W 1504 podpisał układ kolowratski[3], powtarzający podjęte wcześniej już decyzje, że wybór przyszłego biskupa wrocławskiego musi zostać dokonany tylko spośród kandydatów pochodzących z Czech, Moraw, Łużyc lub Śląska, oraz że śląskie beneficja kościelne mogą być przekazywane tylko Ślązakom.

Napisał "Annotationes de rebus suis temporibus primariis".

W 1496 r. biskup Jan Roth zamówił w Norymberdze swój nagrobek u Petera Vischera starszego. Ustawiono go w południowej ścianie ostatniego przęsła kaplicy Mariackiej w katedrze wrocławskiej w 1503 r., a po śmierci biskupa uzupełniono o stosowną inskrypcję.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Fryderyk III nadał 22 grudnia 1464 r. szlachectwo Seyfridowi von Roth (ojcu biskupa, mistrzowi szewskiemu) i jego potomkom, w uznaniu zasług samego Jana Rotha. Herb został później udostojniony zamianą gwiazd w głowicy tarczy na cesarskiego orła.
  2. zamachowiec, pojmany i osądzony przez ławników miejskich, został ścięty przed ratuszem nyskim 27 czerwca 1497
  3. zob. Albrecht Kolowrath, pełnomocnik królewski

Literatura[edytuj | edytuj kod]

*M. Chmielewska, Dokument herbowy Seyfrida von Rotha z 1464 roku, w: Genealogia. Studia i materiały, tom 4, Poznań - Wrocław, Wydawnictwo Historyczne, 1994, s. 93-99, ISSN 1231-7837