Jerzy Lipman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy Lipman
Data i miejsce urodzenia 10 kwietnia 1922
Brześć nad Bugiem
Data i miejsce śmierci 11 listopada 1983
Londyn
Zawód operator filmowy
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Tablica upamiętniająca Jerzego Lipmana na murze cmentarza żydowskiego w Warszawie (na środku po prawej)

Jerzy Lipman (ur. 10 kwietnia 1922 w Brześciu nad Bugiem, zm. 11 listopada 1983 w Londynie) – polski operator filmowy żydowskiego pochodzenia.

Rodzina[edytuj]

Był synem Jakuba (ur. 1875). Miał troje rodzeństwa (m.in. siostra Zosia), z których przeżył tylko on. Żonaty z Eugenią z d. Abramowicz (ślub w 1950), mieli jednego syna - Piotra (1953-1983, umarł kilkanaście godzin przed śmiercią ojca)[1].

Życiorys[edytuj]

Uczęszczał do Prywatnego Gimnazjum Męskiego "Spójnia". Był aktywny w sekcji sportowej OM TUR. Podczas II wojny światowej był więźniem getta w Wołominie, następnie żołnierzem Polskiej Armii Ludowej. W 1945 wstąpił do Wojska Polskiego i niebawem został skazany na karę śmierci (zamienioną na 10 lat więzienia) za dezercję, napad z bronią i próbę kradzieży. Ostatecznie wypuszczony na wolność w 1948. Startował bez powodzenia na studia stomatologiczne na Uniwersytecie Łódzkim. Ostatecznie w 1952 ukończył Wydział Operatorski Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej w Łodzi[2].

Był jednym ze współtwórców polskiej szkoły filmowej. Współpracował na planie filmowym m.in. z Andrzejem Wajdą, Andrzejem Munkiem, Aleksandrem Fordem, Jerzym Hoffmanem, Romanem Polańskim.

W 1968 po antysemickiej nagonce, która była następstwem wydarzeń marcowych, wyemigrował z Polski. Poświęcona jemu i jego rodzinie tablica pamiątkowa znajduje się na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie.

Współpraca z bezpieką[edytuj]

Początki współpracy miały miejsce, gdy przebywał skazany w więzieniu. Po jego opuszczeniu kontynuował działalność agenturalną do 1955 (pod pseudonimem "Jeż") i następnie od 1963 do 1964 (pseudonim "J", formalnie wyrejestrowany w 1974). Swoimi donosami przyczynił się do aresztowania i skazania w 1951 Zofii Dwornik[3].

Filmografia[edytuj]

Przypisy

  1. F. Gańczak, Filmowcy w matni bezpieki, przedm. A. Paczkowski, Prószyński i Spółka, Warszawa 2011, s. 16-17, 20, 30. ISBN 978-83-7648-714-4
  2. F. Gańczak, Filmowcy w matni bezpieki, przedm. A. Paczkowski, Prószyński i Spółka, Warszawa 2011, s. 17-20. ISBN 978-83-7648-714-4
  3. F. Gańczak, Filmowcy w matni bezpieki, przedm. A. Paczkowski, Prószyński i Spółka, Warszawa 2011, s. 19-35. ISBN 978-83-7648-714-4

Linki zewnętrzne[edytuj]