Jordan 191

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jordan 191
Ilustracja
Jordan 191 podczas Festiwalu Goodwood w 2014
Kategoria Formuła 1
Konstruktor Jordan
Projektant Gary Anderson
Andrew Green
Dane techniczne
Nadwozie monocoque z włókna węglowego
Zawieszenie
przednie
podwójne wahacze, typu push-rod aktywowane przez sprężyny śrubowe na amortyzatorach
Zawieszenie
tylne
podwójne wahacze, typu push-rod aktywowane przez sprężyny śrubowe na amortyzatorach
Silnik Ford HBA4 75° 3.5 V8
Skrzynia biegów Jordan/Hewland, manualna, 6 biegów + wsteczny
Hamulce tarcze wentylowane z włókna węglowego
Waga 505 kg
Paliwo BP
Opony Goodyear
Historia
Debiut Grand Prix Stanów Zjednoczonych 1991
Kierowcy Bertrand Gachot
Michael Schumacher
Roberto Moreno
Alessandro Zanardi
Andrea de Cesaris
Używany 1991
Wyścigi 16
Wygrane 0
Pole position 0
Najszybsze okrążenie 1

Jordan 191 (początkowo Jordan 911[1]) — samochód Formuły 1, zaprojektowany przez Gary'ego Andersona i Andrew Greena, i skonstruowany przez zespół Jordan Grand Prix. Model ten był używany w sezonie 1991, a jego kierowcami byli Bertrand Gachot, Andrea de Cesaris, Michael Schumacher, Roberto Moreno i Alessandro Zanardi.

Jordan 191 był napędzany przez silniki Ford, które również były stosowane w samochodach Benettona. Ekipa w swoim debiutanckim sezonie zdobyła trzynaście punktów i jedno najszybsze okrążenie ustanowione przez Gachota podczas Grand Prix Węgier, a ich najwyższą pozycją było czwarte zdobyte przez de Cesarisa w Kanadzie i w Meksyku. W klasyfikacji konstruktorów Jordan zajął piąte miejsce, wyprzedzając m.in. Tyrrell czy Lotus.

Samochód zdobył nagrodę Samochód Wyścigowy Roku 1991 przyznawany przez Autosport.

Tło[edytuj]

W 1979 roku Eddie Jordan, po zakończeniu kariery wyścigowej założył zespół Eddie Jordan Racing, który pierwotnie startował w Brytyjskiej Formule Ford, później w Brytyjskiej Formule 3 i w Formuły 3000. Pierwszym poważnym sukcesem zespołu było zdobycie przez Johnny'ego Herberta tytułu mistrzowskiego w Brytyjskiej Formule 3 w 1987. Dwa lata później, w Formule 3000 triumfował Jean Alesi[2].

Jordan podbudowany sukcesami w niższych seriach wyścigowych postanowił wejść do Formuły 1. W tym celu zatrudnił Gary'ego Andersona do zaprojektowania pierwszego samochodu dla irlandzkiej stajni[3]. Anderson wówczas pracował dla Reynard Motorsport[3], który od 1988 konstruował samochody dla zespołów z przedsionka Formuły 1, w tym m.in. dla ekipy Eddiego Jordana.

Specyfikacja techniczna[edytuj]

Oprócz Gary'ego Andersona, który był odpowiedzialny za nadwozie samochodu i aerodynamikę wkład w model 191 mieli także Andrew Green i Mark Smith[3]. Andrew Green był odpowiedzialny za zawieszenie, natomiast Mark Smith — za skrzynię biegów[3].

Pierwotnie Jordan 191 był przygotowywany pod jednostkę Judd, który napędzał m.in. samochody Brabhama[2]. Ostatecznie w modelu użyto ośmiocylindrowych silników Ford o pojemności 3494 cm³[4]. Tych silników używał w sezonie 1990 zespół Benetton. W całym sezonie silnik ten psuł się czterokrotnie. Moc maksymalna wyniosła 670 KM[4], natomiast silnik rozwijał prędkość obrotową między 11500 a 13800 obr./min.[5] Dla porównania jednostki Hondy w 1991 rozwijały prędkość obrotową 12000 obr./min.[6], natomiast Ferrari — 13800 obr./min. przy mocy maksymalnej wynoszącej 710 KM[7].

Na nadwozie składał się wyprodukowany przez zespół monocoque wykonane z włókna węglowego[4]. Na zawieszenie przednie i tylne składały się podwójne wahacze typu push-rod aktywowane poprzez sprężyny śrubowe na amortyzatorach[4]. Sześciobiegowa, manualna skrzynia biegów była opracowana przez zespół Jordan Grand Prix, a wyprodukowana przez Hewland[4]. Paliwo oraz oleje dostarczało BP. Zespół korzystał z ogumienia Goodyear, z którego korzystało większość zespołów startujących w Formule 1. Model 191 wraz z kierowcą ważył 505 kg, a jego rozstaw osi wyniósł 2898 mm[4].

Łącznie wyprodukowanych zostało siedem modeli; jeden został zniszczony podczas Grand Prix Wielkiej Brytanii[8].

Prezentacja i zmiana nazwy samochodu[edytuj]

Prezentacja modelu odbyła się w listopadzie 1990 na torze Silverstone. Wówczas przedstawiono samochód jako Jordan 91191 wzięło się od dwóch ostatnich cyfr roku, natomiast 1 oznaczało Formułę 1[1]. Podobnie miało być z każdym następnym modelem irlandzkiej ekipy[1]. Odbył się także shakedown na brytyjskim torze, a samochód ten prowadził John Watson[1]. Samochód posiadał czarne malowanie, z żółtymi napisami i logami dostawców silników i ogumienia[1].

Kilka tygodni później, do zespołu trafił list od Porsche[1]. Niemiecki koncern domagał się zmiany nazwy samochodu, ponieważ oznaczenie 911 było używane w samochodach produkowanych przez koncern ze Stuttgartu[1]. Po rozmowach w Stuttgarcie pomiędzy Eddiem Jordanem a szefem Porsche postanowiono zmienić nazwę samochodu na Jordan 191[1]. W zamian na zmianę nazwy Porsche zapłaciło Jordanowi 25 funtów, ponadto koncern podarował Irlandczykowi samochód oznaczony JGP 911[1].

Zespół zakończył testowanie samochodu na torze Circuit Paul Ricard w Le Castellet.

Kierowcy[edytuj]

Na samym początku sezonu zespół Jordan zatrudnił dwóch nowych kierowców posiadających doświadczenie w Formule 1 — Bertranda Gachota i Andreę de Cesarisa. W późniejszym okresie, z powodu aresztowania Bertranda Gachota partnerami zespołowymi Andrei de Cesarisa byli Michael Schumacher, Roberto Moreno i Alessandro Zanardi.

Bertrand Gachot[edytuj]

Pierwszym poważnym sukcesem Bertranda Gachota było zdobycie w 1985 tytułu mistrzowskiego w EFDA Euroseries Formuła Ford 1600, jeżdżąc w zespole Pacific Racing[9]. Belg powtórzył to osiągnięcie rok później w Brytyjskiej Formule Ford 2000[9] po rywalizacji z Markiem Blundellem[10], zdobywając również wicemistrzostwo Europejskiej Formuły Ford[9]. W 1987 Gachot startował w Brytyjskiej Formule 3 w zespole West Surrey Racing[9]. Belg w 18 wyścigach wygrał trzykrotnie, tyle samo razy zdobył pole position, osiem razy stawał na podium, ustanowił dwa najszybsze okrążenia i zdobył 64 punkty[9], zdobywając tytuł wicemistrzowski, przegrywając o piętnaście punktów z Johnnym Herbertem. Rok później przeszedł do Międzynarodowej Formuły 3000 reprezentując ekipę Spirit Racing. W jedenastu wyścigach zdobył 21 punktów, stając dwukrotnie na drugim stopniu podium - na torze Vallelunga i Silverstone.

Pierwszy kontakt Gachota z Formułą 1 miał miejsce w sezonie 1989, gdy otrzymał miejsce w nowo powstałym zespole Onyx. Belg zapewnił sobie miejsce w tej ekipie, dzięki wsparciu finansowemu od firmy Moneytron, należącej do ekscentrycznego belgijskiego milionera, Jeana-Pierre’a Van Rossema, który wykupił większość udziałów w brytyjskim zespole. W dwunastu wyścigach Belg pięciokrotnie awansował do wyścigu, notując swoje najlepsze osiągnięcie w Wielkiej Brytanii zajmując dwunaste miejsce. Po Grand Prix Włoch belgijski kierowca najpierw został zawieszony na jeden wyścig, a potem został całkowicie zwolniony z Onyx Grand Prix. Przyczyną były pojawiające się w prasie krytyczne słowa Gachota (który nie zgodził się na publikację) co do braku testów i niedostatecznego wsparcia. Na ostatnie dwa wyścigi kierowca zasilił szeregi ekipy Rial Racing, nie kwalifikując się do nich. Debiutancki sezon Gachot zakończył z zerowym dorobkiem punktowym[9]. W kolejnym sezonie reprezentował on zespół Coloni, startujący w Formule 1 od 1987. Przez pierwsze osiem wyścigów samochód był napędzany dwunastocylindrowymi silnikami typu bokser dostarczanymi przez Subaru[11]. Belg nie potrafił w tym czasie awansować do kwalifikacji. Po Grand Prix Wielkiej Brytanii Subaru postanowiło zakończyć współpracę z Coloni - włoski zespół ponownie skorzystał z silników Forda[11]. Sytuacja była nieco lepsza, ale nie wystarczyło to do zakwalifikowania się do wyścigu. Gachot tym razem nie został sklasyfikowany[9].

Andrea de Cesaris[edytuj]

Andrea de Cesaris po zdobyciu wielu tytułów mistrzowskich w kartingu postanowił w 1979 o przejściu do samochodów jednomiejscowych i startował w Brytyjskiej Formule 3, gdzie z powodu dużej ilości wypadków nie był w stanie zdobyć tytułu mistrzowskiego, zajmując drugie miejsce[12]. W 1980 dołączył on do Formuły 2 reprezentując ekipę Project Four, dowodzoną przez Rona Dennisa. W jedenastu wyścigach Włoch czterokrotnie zdobywa podium, w tym wygrywa jeden wyścig. Dzięki temu kończy sezon na piątej pozycji[12].

Włoski kierowca zadebiutował w Formule 1 w sezonie 1980, jeżdżąc w dwóch ostatnich wyścigach dla ekipy Alfa Romeo. Włoch nie ukończył wyścigów i zakończył on debiutancki sezon z zerowym dorobkiem punktowym[12]. Na sezon 1981 kierowca trafił do zespołu McLaren. Podczas Grand Prix San Marino zdobył pierwszy i jedyny punkt w całym sezonie, przegrywając wyraźnie z Johnem Watsonem, który zgromadził 27 punktów. W klasyfikacji kierowców Włoch zajął osiemnaste miejsce[12]. W sezonach 1982-1983 ponownie jeździł dla Alfy Romeo. W tym czasie zdobył trzykrotnie miejsca na podium, zdobywając także podczas Grand Prix Stanów Zjednoczonych Zachód pole position, stając się najmłodszym zdobywcą pierwszego pola startowego[a]. Najlepszym sezonem dla Andrei de Cesarisa był sezon 1983, gdzie zdobył piętnaście punktów i zajął ósme miejsce[12]. Po sezonie przeniósł się do Ligiera, którego reprezentował do 1985. W pierwszym sezonie dla francuskiej ekipy zdołał zdobyć trzy punkty i został sklasyfikowany na osiemnastym miejscu[12]. W kolejnym sezonie punkty zdobył tylko podczas Grand Prix Monako, w którym zdobył czwarte miejsce. Trzy punkty dały z kolei siedemnaste miejsce w klasyfikacji kierowców[12].

Przed sezonem 1986 Andrea de Cesaris przeszedł do Minardi. Sezon był dla kierowcy katastrofą - z szesnastu wyścigów sklasyfikowany został tylko w Grand Prix Meksyku zajmując ósme miejsce. Po raz pierwszy od 1980 Włoch nie zdobył ani jednego punktu[12]. Do sezonu 1987 kierowca przystępował jako reprezentant Brabhama – w szesnastu wyścigach de Cesaris ukończył tylko dwa. Podczas Grand Prix Belgii osiągnął trzecie miejsce. W klasyfikacji kierowców uplasował się na czternastej pozycji z liczbą 4 punktów[12]. Po sezonie przeniósł się do ekipy Rial, w którym był jedynym kierowcą. W sezonie 1988 kierowca ukończył pięć wyścigów, a najlepszy występ zanotował podczas Grand Prix Stanów Zjednoczonych - Wschód, gdzie zajął czwarte miejsce. Trzy punkty dały w sumie piętnaste miejsce[12]. Ostatnie dwa sezony Włoch spędził w stajni BMS Scuderia Italia. Sezon 1989 był lepszy od ostatnich kilku sezonów - ukończył osiem wyścigów, ponadto zdobył trzeci stopień podium w Kanadzie. Cztery punkty dały mu szesnastą lokatę[12]. Ostatni sezon był o wiele gorszy - został sklasyfikowany zaledwie w dwóch wyścigach, a podczas Grand Prix Francji został zdyskwalifikowany. Cały sezon de Cesaris zakończył nie mając ani jednego punktu[12].

Michael Schumacher[edytuj]

Michael Schumacher (pierwszy po lewej)

Pierwszy sukces w karierze Michaela Schumachera miał miejsce w 1988, gdy wygrał on Formułę König[13]. Rok później Niemiec zaczął startować w Niemieckiej Formule 3 w zespole WTS, prowadzonej przez Williego Webera zdobywając tytuł mistrzowski w drugim sezonie startów. Pod koniec 1990, wspólnie z Heinzem-Haraldem Frentzenem i Karlem Wendlingerem dołączył do juniorskiego programu Mercedesa w Mistrzostwach Świata Samochodów Sportowych.

W sezonie 1990 Schumacher wygrał ostatni wyścig rozegrany na torze Autódromo Hermanos Rodríguez i został sklasyfikowany na piątym miejscu w mistrzostwach mimo faktu, że brał udział w trzech z dziewięciu wyścigów. Rok później nadal Niemiec rywalizował w Mistrzostwach Świata Samochodów Sportowych, wygrywając wyścig na torze Nippon Autopolis. Całe mistrzostwa niemiecki kierowca ukończył na dziewiątej pozycji. W tym samym roku startował także w wyścigu 24h Le Mans, który ukończył na piątym miejscu, dzieląc samochód z Karlem Wendlingerem i Fritzem Kreutzpointnerem. Schumacher ponadto uczestniczył w jednym wyścigu Japońskiej Formuły 3000, który ukończył na drugim miejscu[13].

Roberto Moreno[edytuj]

Roberto Moreno swój pierwszy poważny sukces zanotował w 1980 roku wygrywając Brytyjską Formułę Ford 1600 i Formula Ford Festival[14]. W latach 1981-1982 ścigał się w Brytyjskiej Formule 3 reprezentując barwy Barron Racing i Ivens Lumar Racing[14]. Swój najlepszy start osiągnął w drugim sezonie startów znajdując się na szóstej pozycji, wygrywając także wyścig o Grand Prix Makau oraz nowozelandzką Formułę Pacific[14]. Wówczas pojawił się pierwszy kontakt z Formułą 1, za sprawą startu podczas Grand Prix Holandii dla ekipy Lotus, zastępując kontuzjowanego Nigela Mansella. Brazylijczyk do tego wyścigu się nie zakwalifikował, przez co ucierpiała jego reputacja. Rok później Brazylijczyk startował w Formule Mondial North America jako kierowca ekipy Theodore[14]. W ośmiu startach czterokrotnie zdobywał pole position i tyle samo wygrał wyścigów. To wystarczyło do zdobycia tytułu wicemistrzowskiego[14]. Rok 1984 Moreno spędził jako reprezentant Ralt. Sześciokrotnie stawał na podium, w tym dwukrotnie (na Hockenheimring i Donington Park) na najwyższym stopniu podium. W klasyfikacji Brazylijczyk zajął drugie miejsce, ustępując jedynie Mike'owi Thackwellowi, który był jego kolegą zespołowym[14].

W latach 1985-1986 brazylijski kierowca dzielił starty w Formule 3000 z wyścigami amerykańskiej serii CART. W pierwszym sezonie startów w F3000 Moreno wystartował w czterech wyścigach dla ekipy Barron Racing zdobywając pięć punktów, natomiast w następnym sezonie startował w w jednym wyścigu dla Bromley Motorsport zajmując dziesiąte miejsce[14]. W serii CART startował on dla ekipy Galles Racing, najlepiej spisując się w drugim sezonie startów, gdzie w szesnastu wyścigach zdobył trzydzieści punktów i został on sklasyfikowany na szesnastej pozycji[14]. W sezonie 1987 startował dla Ralt Racing w Formule 3000 - Brazylijczyk czterokrotnie zdobył pole position i jeden wyścig wygrał. W klasyfikacji Moreno ukończył rywalizację na trzeciej pozycji. W tym samym czasie wystartował w dwóch wyścigach dla zespołu AGS, zastępując Pascala Fabre. Podczas Grand Prix Australii kierowca ukończył zmagania na szóstej pozycji zdobywając jeden punkt, który dał mu w ostateczności 21. miejsce[14]. Po sezonie kontynuował rywalizację w F3000 ponownie reprezentując zespół Bromley Motorsport, tym razem spisując się lepiej niż w zeszłym sezonie - Moreno trzykrotnie osiągał pole position i czterokrotnie wygrywał rundy, co przełożyło się na zdobycie tytułu mistrzowskiego z przewagą dziewięciu punktów[14]. W sezonie 1989 został kierowcą ekipy Coloni - zakwalifikował się do czterech wyścigów, których nie ukończył i sezon ukończył bez zdobyczy punktowej[14]. Ostatni sezon spędził na początku w stajni EuroBrun, gdzie kwalifikuje się do dwóch wyścigów, kończąc tylko inauguracyjny wyścig na trzynastym miejscu. Przed wyścigiem o Grand Prix Japonii włoska ekipa wycofała się z Formuły 1, a Moreno zastąpił kontuzjowanego Alessandro Nanniniego w zespole Benetton. Już podczas pierwszego wyścigu dla brytyjskiej stajni Brazylijczyk ukończył zmagania na drugiej pozycji, przegrywając tylko ze swoim rodakiem i kolegą z zespołu, Nelsonem Piquetem. Cały sezon kierowca zakończył na dziesiątym miejscu z sześcioma punktami[14].

Alessandro Zanardi[edytuj]

Alessandro Zanardi po zdobyciu w 1987 tytułu Mistrza Europy w kartingu, w kategorii 135cm³ postanowił na następny rok przenieść się do samochodów jednomiejscowych[15]. W tym celu rozpoczął starty we Włoskiej Formule 3, w której on uczestniczył do 1990. Najlepszy swój start zanotował w trzecim sezonie startów zajmując drugie miejsce w klasyfikacji generalnej, wygrywając dwa wyścigi i dodatkowo jeszcze czterokrotnie stając na podium[15]. Zanardi wygrał także wyścig o Puchar Europejskiej Formuły 3 rozegrany na torze Bugatti Circuit. W międzyczasie, w październiku 1989 zanotował występ w Formule 3000 jeżdżąc z zespołem Automotive BVM na torze Circuit Dijon-Prenois zajmując dopiero szesnaste miejsce.

Do Formuły 3000 Zanardi powrócił w 1991 reprezentując zespół Il Barone Rampante[15]. Włoch w całym sezonie wygrał dwa wyścigi i dodatkowo jeszcze czterokrotnie stanął na podium. W klasyfikacji kierowców Włoch ukończył rywalizację na drugiej pozycji zdobywając tytuł wicemistrza serii, przegrywając o pięć punktów z Christianem Fittipaldi[15]. Kierowca otrzymał później nagrodę Caschi d'Oro Tricolore przyznawaną przez czasopismo Autosprint dla najlepiej zapowiadającego się włoskiego kierowcy[15]. W połowie 1991 Zanardi odbył test w samochodzie zespołu Footwork na torze Paul Ricard[15].

Sponsoring[edytuj]

Logo 7 Up i BP na nosie samochodu

Pierwotnie głównym sponsorem Jordana miała być marka Camel, która sponsorowała ekipę, kiedy startowała w Formule 3000[3]. Brytyjska marka sponsorowała zespół Lotus, lecz po sezonie 1990 przestała sponsorować zespół. Eddie Jordan miał nadzieje na kontynuowanie współpracy z Camelem, gdy zespół wejdzie do Formuły 1[3]. Korzystniejszą propozycję zaoferował BenettonFlavio Briatore, szef brytyjskiego zespołu przekonał markę tytoniową, że posiada doświadczenie w najwyższej serii wyścigowej i, że jest w stanie walczyć o miejsca na podium a nawet o zwycięstwo[3]. Camel, który nie chciał sponsorować zespołu ze środka stawki zdecydował się o współpracy z Benettonem[3].

Po nieudanych negocjacjach z Camelem Jordan zdecydował się na współpracę z marką 7 Up, która w Irlandii była bardzo popularnym napojem gazowanym, przez co samochód zmienił barwy na zielone[3]. Zainteresowany sponsorowaniem zespołu był również koncern Kodak, który odmówił ze względu na to, że zielony kolor posiadał konkurencyjny koncern fotograficzny jakim był Fujifilm[3]. Jordan podchwycił ten pomysł i poleciał do Tokio zabierając także samochód wyścigowy[3]. Japońska firma była bardzo zainteresowana sponsorowaniem zespołu Formuły 1, poza tym również marka idealnie wkomponowała się w samochód[3].

31 stycznia 1991 potwierdzono wszystkie kontrakty sponsorskie, ponadto zaprezentowano samochód w nowych barwach[3].

191 w wyścigu[edytuj]

Zespół Jordan był jednym z dwóch zespołów, które debiutowały w Formule 1 (drugim zespołem była Modena) i na samym początku kierowcy tej stajni musieli przechodzić przez prekwalifikacje.

W pierwszych prekwalifikacjach, do wyścigu o Grand Prix Stanów Zjednoczonych Gachot zajął czwarte, a de Cesaris piąte miejsce[16]. Strata belgijskiego kierowcy do Emanuele Pirro wyniosła 2,016 s., natomiast Włoch stracił do rodaka 2,649 s. Do kwalifikacji przystąpić mógł tylko Belg, gdyż jedynie czterech najlepszych kierowców z prekwalifikacji może uczestniczyć w sesji kwalifikacyjnej. W kwalifikacjach Gachot zajął czternaste miejsce, tracąc 4,267 s. do Ayrtona Senny, który zdobył pole position[17]. W wyścigu belgijski kierowca został sklasyfikowany na dziesiątym miejscu, mimo tego, że na sześć okrążeń przed końcem odmówił posłuszeństwa silnik[18].

Prekwalifikacje do Grand Prix Brazylii kierowcy Jordana ukończyli w komplecie — Andrea de Cesaris był drugi, Bertrand Gachot był tuż za nim, tracąc prawie sekundę do JJ Lehto[19]. W kwalifikacjach lepszy był Belg, który zajął dziesiąte miejsce ze stratą 2,490 s. do Senny, natomiast Włoch stracił 2,947 s. do kierowcy McLarena[20]. Obaj nie ukończyli wyścigu - de Cesaris zakończył zmagania na 20. okrążeniu z powodu awarii silnika, natomiast Gachot miał problemy z systemem paliwowym na 63. okrążeniu i mimo tego został sklasyfikowany na trzynastej pozycji[21].

Sesję prekwalifikacyjną do Grand Prix San Marino wygrał de Cesaris, który miał czas 1:25.535. Gachot znalazł się na trzeciej pozycji i stracił 0,445 s. do Włocha[22]. W sesji kwalifikacyjnej lepszy był ponownie włoski kierowca, który znalazł się na dziesiątej pozycji, a tuż za nim o 0,040 s. uplasował się Belg[23]. Obaj kierowcy Jordana stracili ponad 3,5 s. do Ayrtona Senny. Zarówno Gachot jak i de Cesaris zakończyli swój wyścig na 37. okrążeniu - Belgowi odmówiło posłuszeństwa zawieszenie, natomiast Włoch miał problem ze skrzynią biegów[24].

W prekwalifikacjach do Grand Prix Monako de Cesaris był drugi, a Gachot czwarty, mając odpowiednio 0,278 i 1,542 s. straty do JJ Lehto[25]. Sesję kwalifikacyjną Włoch zakończył na dziesiątej pozycji ze stratą 2,420 s. do Senny, natomiast Belg był na 24. pozycji mając czas o 3,864 s. gorszy od Brazylijczyka[26]. Wyścig ukończył tylko Bertrand Gachot, który z dwoma okrążeniami strarty do urzędującego mistrza świata zajął ósme miejsce. Andrea de Cesaris ponownie nie ukończył wyścigu, za sprawą problemów z przepustnicą[27].

Prekwalifikacje do Grand Prix Kanady zakończyły się dla Włocha i Belga odpowiednio na trzeciej i czwartej pozycji mając prawie pół sekundy straty do Pirro[28]. W sesji kwalifikacyjnej ponownie wyżej znalazł się de Cesaris, ze stratą 2,317 s. do Riccardo Patrese, natomiast Gachot był czternasty, z wynikiem gorszym od kierowcy Williamsa o 2,759 s[29]. Obaj kierowcy ukończyli wyścig na punktowanych pozycjach - Andrea de Cesaris był czwarty, a Bertrand Gachot piąty mając ponad minutę straty do Nelsona Piqueta z Benettona[30].

W sesji prekwalifikacyjnej do Grand Prix Meksyku kierowcy Jordana zajęli ponownie trzecie i czwarte miejsce - lepszy znów okazał się Andrea de Cesaris, który był lepszy od Bertranda Gachota o ponad sekundę[31]. W kwalifikacjach de Cesaris był jedenasty, natomiast Gachot dwudziesty[32]. Wyścig ukończył tylko włoski kierowca, który zajął czwarte miejsce. Belg nie ukończył wyścigu, gdyż na 51. okrążeniu wpadł w poślizg[33].

Sesję prekwalifikacyjną do Grand Prix Francji wygrał de Cesaris z czasem 1:19,729, natomiast Gachot był czwarty ze stratą 0,580 s. do Włocha[34]. W kwalifikacjach włoski kierowca był trzynasty, natomiast Belg — dziewiętnasty[35]. Wyścig ponownie ukończył tylko Włoch, który zajął szóste miejsce, ze stratą jednego okrążenia do Nigela Mansella z Williamsa. Belg zakończył swój wyścig już na pierwszym okrążeniu, wpadając w poślizg[36].

Prekwalifikacje do Grand Prix Wielkiej Brytanii de Cesaris zakończył na drugim miejscu, Gachot znalazł się na czwartej pozycji[37]. W sesji kwalifikacyjnej Włoch był trzynasty, Belg siedemnasty[38]. Rundę ukończył tym razem Gachot, kończąc wyścig jako szósty, z okrążeniem straty do Mansella. De Cesaris miał na 41. okrążeniu wypadek na zakręcie Abbey spowodowany problemami z zawieszeniem, lecz na szczęście Włochowi nic się nie stało[39].

Przed Grand Prix Niemiec nastąpiły zmiany — zespoły Jordan, Modena oraz BMS Scuderia Italia nie musiały przechodzić prekwalifikacji, a na ich miejsce weszły Brabham, AGS i Footwork. W kwalifikacjach do wyścigu na torze Hockenheimring de Cesaris był siódmy, Gachot jedenasty[40]. Kierowcy Jordana ukończyli wyścig na dwóch punktowanych pozycjach — Włoch zajął piąte miejsce, a Belg — szóste, mając ponad minutę straty do Nigela Mansella[41].

W kwalifikacjach do Grand Prix Węgier, po raz pierwszy od kwalifikacji w Brazylii lepszy okazał się Bertrand Gachot, który zajął szesnaste miejsce, o 0,150 s. wyprzedzając Andreę de Cesarisa[42]. Wyścig ponownie ukończyli obaj kierowcy — Włoch zajął siódme, a Belg — dziewiąte miejsce, zaliczając także najszybsze okrążenie[43][44].

Jak się później okazało, był to ostatni wyścig Gachota w Jordanie. W połowie sierpnia 1991 belgijski kierowca za napaść na londyńskiego taksówkarza w grudniu 1990 został skazany na osiemnaście miesięcy, a za użycie gazu łzawiącego wobec niego otrzymał dodatkowo sześć miesięcy pozbawienia wolności (po odwołaniu się Gachotowi zredukowano karę do dziewięciu miesięcy, a potem zwolniono Belga po dwóch miesiącach za dobre sprawowanie)[45].

Przed Grand Prix Belgii partnerem zespołowym Włocha został Michael Schumacher, członek juniorskiego programu Mercedesa w Mistrzostwach Świata Samochodów Sportowych. Niemiecki koncern zapłacił zespołowi 150 000 dolarów[46]. W kwalifikacjach Schumacher zajął siódme miejsce, natomiast de Cesaris był jedenasty[47]. Rundy nie ukończyli obaj kierowcy — Niemiec na pierwszym okrążeniu miał awarię sprzęgła, de Cesarisowi na 41. okrążeniu odmówił posłuszeństwa silnik, zostając sklasyfikowany na trzynastej pozycji[48].

Na następny wyścig, mimo umowy między Jordanem a Mercedesem, Michael Schumacher przeniósł się do Benettona. Jordan złożył w brytyjskim sądzie wniosek o zakazanie Schumacherowi jazdy dla Benettona, ale przegrał sprawę, ponieważ nie podpisał z Niemcem oficjalnej umowy[49]. Miejsce Schumachera w Jordanie zajął dotychczasowy kierowca Benettona, Roberto Moreno. W kwalifikacjach do Grand Prix Włoch Brazylijczyk był dziewiąty, Włoch — czternasty[50]. Rundę ukończył tylko de Cesaris zajmując siódmą pozycję, ze stratą ponad 50 sekund do Mansella. Moreno zakończył swój wyścig na drugim okrążeniu, za sprawą poślizgu[51].

Kwalifikacje do Grand Prix Portugalii Andrea de Cesaris ukończył na czternastej pozycji, natomiast Roberto Moreno był szesnasty[52]. Obaj kierowcy ukończyli wyścig — Włoch był ósmy, Brazylijczyk dziesiąty. Strata kierowców do Riccardo Patrese wyniosła jedno okrążenie[53].

Po Grand Prix Portugalii Moreno został zastąpiony przez Alessandro Zanardiego. Sesję kwalifikacyjną do Grand Prix Hiszpanii de Cesaris ukończył na siedemnastym miejscu, Zanardi był o trzy pozycje niżej[54]. Wyścig ukończył tylko Zanardi, zajmując dziewiąte miejsce ze stratą jednego okrążenia do Nigela Mansella. De Cesaris nie ukończył wyścigu, za sprawą problemu z elektryką na 22. okrążeniu[55].

W sesji kwalifikacyjnej do Grand Prix Japonii de Cesaris był jedenasty, Zanardi — trzynasty[56]. Obaj kierowcy nie ukończyli wyścigu. Na pierwszym okrążeniu de Cesaris uczestniczył w kolizji z JJ Lehto, Emanuele Pirro (obaj BMS Scuderia Italia) i Karlem Wendlingerem (Leyton House), natomiast Zanardiemu na siódmym okrążeniu odmówiła posłuszeństwa skrzynia biegów[57].

Do Grand Prix Australii Andrea de Cesaris zakwalifikował się na dwunastej pozycji, natomiast Alessandro Zanardi był szesnasty[58]. Wyścig ukończyli obaj kierowcy — de Cesaris był ósmy, Zanardi dziewiąty, a kierowcy Jordana stracili ponad minutę do Ayrtona Senny[59].

Podsumowanie[edytuj]

Debiutancki sezon Jordan ukończył na piątej pozycji mając trzynaście punktów — w klasyfikacji ulegli jedynie McLarenowi, Williamsowi, Ferrari i Benettonowi[60]. W klasyfikacji najlepszym z kierowców irlandzkiego zespołu okazał się Andrea de Cesaris, który zajął dziewiąte miejsce[60].

Po sezonie Bertrand Gachot zdecydował się na starty w przemianowanym na Venturi zespole Larrousse, Andrea de Cesaris został kierowcą Tyrrella, Roberto Moreno dołączył od Grand Prix Brazylii do powstałego na bazie ekipy Coloni zespołu Andrea Moda[61], Michael Schumacher pozostał kierowcą Benettona, natomiast Alessandro Zanardi został kierowcą testowym w zespole Niemca[15]. Jordan na sezon 1992 ze względu na problemy finansowe zatrudnił dwóch nowych kierowców posiadających większą ilość gotówki — Stefano Modenę i Maurício Gugelmina[15].

Sezon Zespół Silnik Opony Kierowcy Wyniki w poszczególnych eliminacjach Wyniki
kierowców
Wyniki
konstruktora
Stany Zjednoczone Brazylia San Marino Monako Kanada Meksyk Francja Wielka Brytania Niemcy Węgry Belgia Włochy Portugalia Hiszpania Japonia Australia Punkty Pozycja Punkty Pozycja
1991 Team 7Up Jordan Ford Motor Company HBA4 3.5 V8 G Bertrand Gachot 10 13 NU 8 5 NU NU 6 6 9 - - - - - -[b] 4 13 13 5
Michael Schumacher - - - - - - - - - - NU -[c] -[c] -[c] -[c] -[c] 4[d] 14[d]
Roberto Moreno -[e] -[e] -[e] -[e] -[e] -[e] -[e] -[e] -[e] -[e] -[e] NU 10 - - -[f] 8[g] 10[g]
Alessandro Zanardi - - - - - - - - - - - - - 9 NU 9 0 NS
Andrea de Cesaris NPK NU NU NU 4 4 6 NU 5 7 13 7 8 NU NU 8 9 9

Uwagi[edytuj]

  1. Rekord ten został pobity przez Rubensa Barrichello podczas Grand Prix Belgii 1994
  2. Podczas Grand Prix Australii Gachot startował w zespole Larrousse
  3. a b c d e Michael Schumacher startował jako kierowca zespołu Benetton
  4. a b Michael Schumacher zdobył punkty jako kierowca Benettona
  5. a b c d e f g h i j k Roberto Moreno startował jako kierowca zespołu Benetton
  6. Roberto Moreno startował jako kierowca zespołu Minardi
  7. a b Roberto Moreno zdobył punkty jako kierowca Benettona

Przypisy

  1. a b c d e f g h i Mark Gallagher: F1 launches; Jordan, Porsche, and why the 911 became the 191 (ang.). W: mark-gallagher.com [on-line]. 2014-01-20. [dostęp 2016-08-22].
  2. a b Simon Arron. Retrospective Jordan 191. „Motor Sport”, s. 66-73, maj 2016 (ang.). 
  3. a b c d e f g h i j k l m Jennie Mowbray: #F1 HISTORY: 1991 JORDAN 191 – POETRY IN MOTION (ang.). W: thejudge13.com [on-line]. 2016-06-14. [dostęp 2016-08-22].
  4. a b c d e f Wouter Melissen: Jordan 191 Ford (ang.). ultimatecarpage.com. [dostęp 2016-08-22].
  5. Ford (ang.). allf1.info. [dostęp 2016-08-22].
  6. Honda (ang.). allf1.info. [dostęp 2016-08-22].
  7. Ferrari (ang.). allf1.info. [dostęp 2016-08-22].
  8. Doug Nye: Autocourse History of the Grand Prix Car 1966–1991. Hazleton Publishing, 1992, s. 276-277. ISBN 0-9051-3894-5.
  9. a b c d e f g Bertrand Gachot (ang.). W: driverdb.com [on-line]. [dostęp 2014-10-07].
  10. Richard Bailey: Happy 49th birthday, Bertrand Gachot! (ang.). W: motorsportm8.com [on-line]. 2011-12-23. [dostęp 2016-08-19].
  11. a b Coloni - Full Profile (ang.). W: f1rejects.com [on-line]. [dostęp 2014-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-27)].
  12. a b c d e f g h i j k l Andrea de Cesaris (ang.). W: driverdb.com [on-line]. [dostęp 2016-08-22].
  13. a b Luc Domenjoz: Michael Schumacher : Rise of a genius. Parragon, 2002, s. 170–171. ISBN 0-7525-9228-9.
  14. a b c d e f g h i j k l Roberto Moreno (ang.). W: driverdb.com [on-line]. [dostęp 2016-08-22].
  15. a b c d e f g h Adam Karkuszewski: Życie po życiu - historia Alessandro Zanardiego (część 1) (pol.). W: f1wm.pl [on-line]. 2011-03-17. [dostęp 2016-08-22].
  16. 1991 United States GP - Pre-Qualifying (ang.). W: chicanef1.com [on-line]. [dostęp 2016-08-22].
  17. F1 > GP Stanów Zjednoczonych 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  18. F1 > GP Stanów Zjednoczonych 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  19. 1991 Brazilian GP - Pre-Qualifying (ang.). W: chicanef1.com [on-line]. [dostęp 2016-08-22].
  20. F1 > GP Brazylii 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  21. F1 > GP Brazylii 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  22. 1991 San Marino GP - Pre-Qualifying (ang.). W: chicanef1.com [on-line]. [dostęp 2016-08-22].
  23. F1 > GP San Marino 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  24. F1 > GP San Marino 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  25. 1991 Monaco GP - Pre-Qualifying (ang.). W: chicanef1.com [on-line]. [dostęp 2016-08-22].
  26. F1 > GP Monako 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  27. F1 > GP Monako 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  28. 1991 Canadian GP - Pre-Qualifying (ang.). W: chicanef1.com [on-line]. [dostęp 2016-08-22].
  29. F1 > GP Kanady 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  30. F1 > GP Kanady 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  31. 1991 Mexican GP - Pre-Qualifying (ang.). W: chicanef1.com [on-line]. [dostęp 2016-08-22].
  32. F1 > GP Meksyku 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  33. F1 > GP Meksyku 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  34. 1991 French GP - Pre-Qualifying (ang.). W: chicanef1.com [on-line]. [dostęp 2016-08-22].
  35. F1 > GP Francji 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  36. F1 > GP Francji 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  37. 1991 British GP - Pre-Qualifying (ang.). W: chicanef1.com [on-line]. [dostęp 2016-08-22].
  38. F1 > GP Wielkiej Brytanii 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  39. F1 > GP Wielkiej Brytanii 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  40. F1 > GP Niemiec 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  41. F1 > GP Niemiec 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  42. F1 > GP Węgier 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  43. F1 > GP Węgier 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  44. F1 > GP Węgier 1991 > Najszybsze okrążenia w wyścigu. f1wm.pl.
  45. Joe Saward: Interview: Bertrand Gachot (ang.). W: grandprix.com [on-line]. 1991-10-01. [dostęp 2014-10-07].
  46. Timothy Collings: The Piranha Club. Virgin Books, 2004, s. 17. ISBN 0-7535-0965-2.
  47. F1 > GP Belgii 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  48. F1 > GP Belgii 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  49. Timothy Collings: The Piranha Club. Virgin Books, 2007. ISBN 1-85227-907-9.
  50. F1 > GP Włoch 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  51. F1 > GP Włoch 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  52. F1 > GP Portugalii 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  53. F1 > GP Portugalii 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  54. F1 > GP Hiszpanii 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  55. F1 > GP Hiszpanii 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  56. F1 > GP Japonii 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  57. F1 > GP Japonii 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  58. F1 > GP Australii 1991 > Wyniki kwalifikacji. f1wm.pl.
  59. F1 > GP Australii 1991 > Rezultat wyścigu. f1wm.pl.
  60. a b 1991 (ang.). W: statsf1.com [on-line]. [dostęp 2016-08-22].
  61. Adam Karkuszewski: Andrea Moda Formula (pol.). W: f1wm.pl [on-line]. 2005-12-28. [dostęp 2016-08-22].