Metro (musical)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy polskiego musicalu. Zobacz też: metro (ujednoznacznienie).
Metro
Studio Buffo Metro.JPG
Laserowe logo wyświetlane podczas uwertury spektaklu
Muzyka Janusz Stokłosa[1]
Słowa Agata Miklaszewska
Maryna Miklaszewska[1]
Scenariusz Janusz Józefowicz[1]
Teatr Teatr Dramatyczny w Warszawie, Studio Buffo[1]
Data premiery 30 stycznia 1991[1]
Reżyseria Janusz Józefowicz[1]
Choreografia Janusz Józefowicz[1]
Scenografia Janusz Sosnowski[1]
Kostiumy Ewa Krauze
Magdalena Maciejewska[1]
Światło Mieczysław Kozioł[1]

Metro – polski musical z muzyką Janusza Stokłosy, librettem Agaty Miklaszewskiej i Maryny Miklaszewskiej, wyreżyserowany przez Janusza Józefowicza[1].

Metro opowiada o grupie młodych ludzi, artystów szukających szczęścia w życiu, marzeniach i miłości. Każdy z nich przywozi własną historię, marzenia, cel. Przyjeżdżają oni na casting do teatru, ale go nie przechodzą. Organizują więc własny musical na stacji metra. Po sukcesie podziemnego musicalu dostają propozycję angażu do teatru, który ich wcześniej odrzucił. Pojawia się dylemat: iść za pieniędzmi czy za marzeniami[2].

Musical pozwolił zaistnieć na polskiej scenie wielu sławnym dziś artystom, m.in. Edycie Górniak, Katarzynie Groniec, Robertowi Janowskiemu, Katarzynie Skrzyneckiej, Dodzie, Michałowi Milowiczowi.

Historia[edytuj]

Początki (1987–1991)[edytuj]

Historia musicalu sięga roku 1987, kiedy Janusz Józefowicz stworzył nowatorskie przedstawienie pod tytułem Ćwiczenia musicalowe (premiera na festiwalu we Wrocławiu i rejestracja przez TVP), które było „protoplastą” samego musicalu Metro[3].

Twórcy musicalu, Janusz Józefowicz i Janusz Stokłosa poznali się w połowie lat 80. w Teatrze Ateneum, gdzie pracowali nad musicalem Brel. Wtedy to pojawił się pomysł stworzenia pierwszego polskiego musicalu. Opowiedzieli o nim w wywiadzie telewizyjnym Grażynie Torbickiej. Rozmowa ta zainteresowała biznesmena, Wiktora Kubiaka, który zaproponował sfinansowanie takiego przedsięwzięcia[4].

Pod koniec lat 80. na terenie Polski oraz Czech i Słowacji rozpoczęły się castingi do musicalu. Wzięło w nich udział około 1000 osób, w większości niezwiązanych z aktorstwem – między innymi lekarze, mechanicy, pedagodzy. Podczas kompletowania obsady reżyserowi polecono także Edytę Górniak, wówczas uczennicę technikum pszczelarskiego, która zachwycała wielu swą barwą głosu. Postanowiono przyjąć ją do premierowej obsady spektaklu i skomponować specjalnie dla niej utwór – Litanię[4].

Próby do musicalu odbywały się w wynajętej sali Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Zespół miał do dyspozycji masażystów, lekarzy, foniatrę, logopedów. Producent, Wiktor Kubiak, przyjezdnym aktorom wynajmował mieszkania, a po skończonych próbach organizował imprezy. Próby trwały do późnych godzin nocnych[4].

Jeszcze przed premierą pojawił się pomysł na wykorzystanie w spektaklu laserów. Wykorzystanie takich efektów specjalnych zaproponował Kubiak, który osobiście wziął na siebie ich znalezienie i sfinansowanie[5]. W ówczesnej Polsce znalezienie odpowiednich urządzeń laserowych było dużą trudnością, rozwiązań takich nie stosowano nawet w technice wojskowej. Kubiak w trakcie poszukiwań w Wojskowej Akademii Technicznej poznał Danutę Bilińską, absolwentkę fizyki, która pomogła w odnalezieniu laserów i ich sprowadzeniu. Nowoczesny sprzęt trafił do Polski na początku 1991 roku. Bilińska do tej pory zajmuje się tym rodzajem efektów w musicalu[6].

Teatr Dramatyczny (1991–1996), Broadway (1992)[edytuj]

Prapremiera musicalu Metro odbyła się 30 stycznia 1991 w Teatrze Dramatycznym w Warszawie. Premiera – 16 kwietnia 1992 w Teatrze Minskoff na Broadwayu. „Ulice Europy pełne są marzeń, niech wolność tańczy i śpiewa” – to hasło, które reklamowało musical Metro w prasie amerykańskiej[7].

Musical nie zebrał zbyt przychylnych recenzji amerykańskich krytyków. Zarzucano słabą grę aktorską i muzykę, twierdzono też, że jest niczym kopia słynnego Chorus Line Michaela Bennetta, musicalu znanego w Polsce jako Chór)[8][4] i po 13 przedstawieniach zszedł z afisza.

Krytyka w Stanach Zjednoczonych nie zmieniła jednak faktu, że polska premiera stała się sensacją – krytycy docenili entuzjazm aktorów i nowoczesne efekty specjalne.

Nieoczekiwanie 31 maja 1992 roku muzyka i treść musicalu Metro została nominowana do prestiżowej amerykańskiej nagrody teatralnej Tony[9] jako jedyna polska sztuka w historii. Był to pierwszy polski spektakl teatralny, w którym użyto laserów i ultrafioletu[10].

Widzowie tworzyli fankluby musicalu, pod wyjściem z teatru czekali na aktorów aby zdobyć ich autografy, a na jego murach wypisywano wyznania miłosne[11]. Codziennie na deskach Teatru Dramatycznego wystawiano 2 spektakle, miesięcznie 40[4].

W maju 1992 odbył się 500. spektakl Metra.

Musical od początku istnienia korzystał z obcych scen, więc aby uniknąć ryzyka jego rozwiązania, we wrześniu tego samego roku do życia powołano teatr Studio Buffo[12].

W grudniu 1996 roku odbył się 900. spektakl, który był ostatnim na deskach Teatru Dramatycznego – dyrekcja sceny odmówiła wystawiania kolejnych przedstawień, tłumacząc swą decyzję stratami, jakie ponosi teatr w związku z graniem Metra. Argumentowano też, że wystawianie w tym teatrze musicalu zakłóca jego pracę i przygotowywanie premier. Twórcy spektaklu postanowili wówczas zwrócić się z prośbą o pomoc do ówczesnego prezydenta Warszawy, Marcina Święcickiego. Obiecał on pomoc i zaproponował wystawianie musicalu w Teatrze Narodowym, ale jego dyrekcja odmówiła. Bezskuteczne okazały się także protesty fanów spektaklu i petycje do radnych miejskich. Przez pół roku miała miejsce przerwa w wystawianiu musicalu[4].

Studio Buffo (1997–nadal)[edytuj]

Odmowa dalszego wystawiania musicalu na deskach Teatru Dramatycznego zmusiła Janusza Józefowicza do wystawiania Metra na deskach powołanego przez niego teatru Studio Buffo, mimo nieprzystosowania tego obiektu do tak wielkich produkcji. Pierwszy spektakl w nowej lokalizacji odbył się 4 czerwca 1997 roku[4]. Mniejszy teatr spowodował wiele ograniczeń – zmniejszona liczba aktorów, uboższa scenografia i reżyseria światła oraz brak orkiestry akompaniującej na żywo.

22 października 1999 roku odbyła się premiera musicalu w Moskwie, a po pozytywnych recenzjach grano go także w Sankt Petersburgu. Z okazji 1000. spektaklu pod koniec 1999 roku zorganizowano jubileuszowy koncert 1000x Metro, w którym udział wzięli wykonawcy z pierwszej obsady musicalu, aktorzy rosyjscy i amerykańscy. Koncert odbył się w Teatrze Dramatycznym w Warszawie[3].

„Wieża Babel”
„Hasła”
„In God we trust”
„Uciekali”
20-lecie „Metra” w Teatrze Dramatycznym w Warszawie

W 2011 roku, z okazji 20-lecia Metra zorganizowano serię jubileuszowych przedstawień na deskach Teatru Dramatycznego[13]. W głównym przedstawieniu wystąpiła pierwsza obsada musicalu – m.in. Katarzyna Groniec, Michał Milowicz, Wojciech Dmochowski. Zorganizowanie jubileuszu w teatrze, gdzie miał on premierę przed laty, umożliwiło twórcom ponowne wykorzystanie dodatkowych elementów dekoracji i sceny obrotowej[14]. W przedstawieniach nie przewidziano jednak udziału orkiestry, co było powodem odmowy wzięcia udziału w jubileuszu jednej z gwiazd pierwszej obsady spektaklu, Edyty Górniak[15].

4 czerwca 2014 roku w teatrze Studio Buffo odbył się specjalny charytatywny spektakl – Metro dla Alicji, który pozwolił zebrać środki na leczenie jednej z aktorek pierwszej obsady musicalu, Alicji Borkowskiej. W spektaklu ponownie wystąpili aktorzy z oryginalnego składu tego spektaklu[16].

Do stycznia 2016 roku zagrano musical 1985 razy, a obejrzało go według szacunków ok. 2 milionów widzów, co jest ewenementem w Polsce[17].

30 stycznia 2016 roku musical obchodził 25-lecie. Z tej okazji przewidziano jubileuszowe przedstawienie w Studiu Buffo[18] oraz kilka przedstawień wyjazdowych (m.in. w Poznaniu i Bydgoszczy)[19].

Obsada[edytuj]

Pierwsza obsada[edytuj]

w pozostałych rolach:

Zespół muzyczny[edytuj]

Konsultanci[edytuj]

Obecna obsada[edytuj]

Wokaliści[edytuj]

Monika Ambroziak, Magdalena Depczyk, Natalia Krakowiak, Natalia Srokocz, Natalia Kujawa, Maria Tyszkiewicz, Aleksandra Zawadzka, Krzysztof Rymszewicz, Jan Traczyk, Jerzy Grzechnik,Marcin Tyma, Artur Chamski, Mateusz Jakubiec, Martyna Jaskulska, Aleksandra Dzwigała.

Tancerze[edytuj]

Dominika Gajduk, Katarzyna Granecka, Karolina Królikowska, Zuzanna Newbery, Aleksandra Popławska, Magdalena Zaklika, Ivan Belkov, Pavel Belkov, Błażej Ciszek, Jarosław Janikowski, Tomasz Krajewski, Andrzej Kubicki, Paweł Orłowski, Paweł Suski.

Twórcy[edytuj]

Utwory[edytuj]

Akt I
  • „Uwertura” – orkiestra
  • „Metro” – Jan
  • „Chcę być Kopciuszkiem” – wokaliści
  • „A ja nie” – Jan
  • „Szyba” – Anka
  • „Oda do Torby” – Anka, Jan
  • „Bluzwis” – zespół
  • „Życie” – Anka
  • „Na strunach szyn” – Anka, Jan
  • „Wieża Babel” – zespół
Akt II
  • „Hasła” – zespół
  • „Uciekali” – zespół
  • „Wszystko jedno czy słońce, czy deszcz” – Anka, wokaliści
  • „In God we trust” – Jan, zespół
  • „Pieniądze” – zespół
  • „Żyj na swój koszt” – zespół
  • „Brzdęk” – zespół
  • „Marzenia spełniły się” – zespół
  • „Szereg cyferek” – zespół
  • „Litania”
  • „Na strunach szyn” – Anka, Jan
  • „Tylko w moich snach” – Anka
Bis
  • „Wieża Babel” – zespół

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k Metro The Musical. Studio Buffo. [dostęp 2015-07-31].
  2. O Metrze: Metro The Musical. Studio Buffo. [dostęp 2016-01-30].
  3. a b Marcin Nowak: Program telewizyjny z okazji 1000 przedstawienia spektaklu „Metro”. youtube.com, 2013-06-26. [dostęp 2015-07-31].
  4. a b c d e f g Maciej Łukomski: Musical, który stał się legendą. life-style.info.pl. [dostęp 2016-01-30].
  5. Adam Cissowski: TYLKO U NAS „Marzenia nie sięgają tak daleko”. Gwiazdy pierwszego „Metra” w tvp.info. tvp.info, 2016-01-30. [dostęp 2016-01-30].
  6. PAP: Warszawa. „Metro” po 25 latach od premiery. e-teatr.pl. [dostęp 2016-01-30].
  7. Ulice Europy pełne są marzeń, kultura.poznan.pl, 14 lutego 2016 [dostęp 2016-02-15].
  8. Frank Rich: Review/Theater: Metro; A Hit in Warsaw Lands on Broadway. nytimes.com, 1992-04-17. [dostęp 2016-01-30].
  9. 1992 Tony Award Winners and Nominees. broadwayworld.com. [dostęp 2016-03-29].
  10. Kultowy musical świętuje 25-lecie. Występowali w nim m.in. Doda, Urbańska i Janowski. wawalove.pl, 2016-01-30. [dostęp 2016-03-29].
  11. Maja Staniszewska: Metro na żywo – to było coś. gazeta.pl, 2011-01-26. [dostęp 2016-01-30].
  12. Musical Metro. ewejsciowki.pl. [dostęp 2016-01-30].
  13. bzato, asl: „Metro” ma 20 lat. tvp.info, 2011-01-30. [dostęp 2016-01-30].
  14. PAP: Musical „Metro” obchodzi 20-lecie. Wirtualna Polska. [dostęp 2016-01-30].
  15. fakt/BZe: Górniak odmówiła Józefowiczowi! Jubileusz „Metra” bez Edyty!. Wirtualna Polska. [dostęp 2016-01-30].
  16. Musical Metro. Specjalny, charytatywny spektakl dla Alicji Borkowskiej. warszawa.naszemiasto.pl, 2014-05-30. [dostęp 2016-01-30].
  17. wj/lug/: 25 lat od premiery musicalu „Metro”. Polsat News, 2016-01-30. [dostęp 2016-01-30].
  18. PAP: 25. rocznica premiery musicalu „Metro”. interia.pl, 2016-01-27. [dostęp 2016-01-30].
  19. Musical Metro – ogólnopolska trasa z okazji 25-lecia musicalu!. musical-metro.pl. [dostęp 2016-01-30].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]