Metro (musical)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Ten artykuł dotyczy polskiego musicalu. Zobacz też: metro (ujednoznacznienie).
Metro
Studio Buffo Metro.JPG
Laserowe logo wyświetlane podczas uwertury spektaklu
Muzyka Janusz Stokłosa[1]
Słowa Agata Miklaszewska
Maryna Miklaszewska[1]
Scenariusz Janusz Józefowicz[1]
Teatr Teatr Dramatyczny w Warszawie, Studio Buffo[1]
Data premiery 30 stycznia 1991[1]
Reżyseria Janusz Józefowicz[1]
Choreografia Janusz Józefowicz[1]
Scenografia Janusz Sosnowski[1]
Kostiumy Ewa Krauze
Magdalena Maciejewska[1]
Światło Mieczysław Kozioł[1]
Scena zbiorowa Metra w Studiu Buffo (piosenka „Wieża Babel”)
Studio Buffo Metro (6).JPG

Metro – polski musical z muzyką Janusza Stokłosy, librettem Agaty Miklaszewskiej i Maryny Miklaszewskiej, wyreżyserowany przez Janusza Józefowicza[1]. Pierwsza prywatna produkcja teatralna w powojennej Polsce.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Metro opowiada o grupie młodych ludzi, artystów szukających szczęścia w życiu, marzeniach i miłości. Każdy z nich przywozi własna historię, marzenia, cel. Przyjeżdżają oni na casting do teatru, ale go nie przechodzą. Organizują więc własny musical na stacji metra. Po sukcesie podziemnego musicalu dostają propozycję angażu do teatru, który ich wcześniej odrzucił. Pojawia się dylemat: iść za pieniędzmi czy za marzeniami[2].

Metro pozwoliło zaistnieć na polskiej scenie wielu sławnym dziś artystom, m.in. Edycie Górniak, Katarzynie Groniec, Robertowi Janowskiemu, Katarzynie Skrzyneckiej, Dodzie, Michałowi Milowiczowi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki (1987–1991)[edytuj | edytuj kod]

Historia powstania musicalu sięga roku 1987, kiedy Janusz Józefowicz stworzył nowatorskie przedstawienie pod tytułem „Ćwiczenia musicalowe” (premiera na festiwalu we Wrocławiu i rejestracja przez TVP), które było „protoplastą” samego musicalu Metro[3].

Twórcy musicalu, Janusz Józefowicz i Janusz Stokłosa poznali się w połowie lat 80., w Teatrze Ateneum, kiedy pracowali nad musicalem Brel. Wtedy pojawił się pomysł stworzenia pierwszego polskiego musicalu. O swoim pomyśle opowiedzieli w wywiadzie telewizyjnym Grażynie Torbickiej. Ów rozmowa zainteresowała biznesmena, Wiktora Kubiaka, który postanowił zaproponować sfinansowanie takiego przedsięwzięcia[4].

Pod koniec lat 80. na terenie całego kraju oraz Czech i Słowacji, rozpoczęły się castingi do musicalu. Wzięło w nich udział około 1000 osób, w większości niezwiązanych z aktorstwem – między innymi lekarze, mechanicy, pedagodzy. Podczas kompletowania obsady reżyserowi polecono także Edytę Górniak, wówczas uczennicę technikum pszczelarskiego, która zachwycała wielu swą barwą głosu. Postanowiono przyjąć ją do premierowej obsady spektaklu i skomponować specjalnie dla niej utwór – Litanię[4].

Próby do musicalu odbywały się w wynajętej sali Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Zespół miał do dyspozycji masażystów, lekarzy, foniatrę, logopedów. Producent, Wiktor Kubiak, przyjezdnym aktorom wynajmował mieszkania, a po skończonych próbach organizował imprezy. Próby trwały do późnych godzin nocnych[4].

Jeszcze przed premierą pojawił się pomysł na wykorzystanie w spektaklu laserów. Wykorzystanie takich efektów specjalnych zaproponował producent, Wiktor Kubiak, który osobiście wziął na siebie ich znalezienie i sfinansowanie[5]. W ówczesnej Polsce znalezienie takich urządzeń laserowych było dużą trudnością, bowiem takich rozwiązań nie stosowano nawet w technice wojskowej. Kubiak w trakcie poszukiwań w Wojskowej Akademii Technicznej poznał Danutę Bilińską, absolwentkę fizyki uniwersyteckiej, która pomogła w odnalezieniu laserów i ich sprowadzeniu. Nowoczesny sprzęt trafił do Polski na początku 1991 roku. Bilińska do tej pory zajmuje się tym rodzajem efektów w musicalu[6].

Teatr Dramatyczny (1991–1996), Broadway (1992)[edytuj | edytuj kod]

Prapremiera musicalu Metro odbyła się 30 stycznia 1991 w Teatrze Dramatycznym w Warszawie. Premiera – 16 kwietnia 1992 w Teatrze Minskoff na Broadwayu. „Ulice Europy pełne są marzeń, niech wolność tańczy i śpiewa” – to hasło, które reklamowało musical Metro w prasie amerykańskiej.

Musical nie zebrał zbyt przychylnych recenzji amerykańskich krytyków. Zarzucano słabą grę aktorską i muzykę, twierdzono też że jest niczym kopia słynnego „Chorus Line” Michaela Bennetta, musicalu znanego w Polsce jako „Chór”)[7][4] i po 13 przedstawieniach zszedł z afisza.

Krytyka amerykańskiej pracy nie zmieniła jednak faktu, że polska premiera stała się sensacją – krytycy docenili entuzjazm aktorów i nowoczesne efekty specjalne.

Nieoczekiwanie 31 maja 1992 roku muzyka i treść musicalu Metro została nominowana do prestiżowej amerykańskiej nagrody teatralnej Tony jako jedyna polska sztuka w historii. Był to pierwszy polski spektakl teatralny, w którym użyto laserów i ultrafioletu.

Widzowie tworzyli fankluby musicalu, pod wyjściem teatru czekali na aktorów aby zdobyć ich autografy, a na jego murach wypisywano miłosne wyznania[8]. Codziennie na deskach Teatru Dramatycznego wystawiano 2 spektakle, miesięcznie 40[4].

W maju 1992 odbył się 500. spektakl Metra.

Musical od początku swego istnienia korzystał z obcych scen, więc aby uniknąć ryzyka jego rozwiązania, we wrześniu tego samego roku do życia powołano teatr Studio Buffo[9].

W grudniu 1996 roku odbył się 900. spektakl, który był ostatnim spektaklem na deskach Teatru Dramatycznego – dyrekcja sceny odmówiła wystawiania kolejnych przedstawień, tłumacząc swą decyzję stratami, jakie ponosi teatr w związku z graniem Metra. Zarzucano też, że wystawianie w tym teatrze musicalu zakłóca jego pracę i przygotowywanie premier. Wówczas twórcy spektaklu postanowili zwrócić się z prośbą o pomoc do ówczesnego prezydenta Warszawy, Marcina Święcickiego. Obiecał on pomoc i zaproponował wystawianie musicalu w Teatrze Narodowym, ale i tym razem dyrekcja teatru odmówiła. Bezskuteczne okazały się także protesty fanów spektaklu i petycje do stołecznych radnych miejskich. Przez pół roku nastąpiła przerwa w wystawianiu musicalu[4].

Studio Buffo (1997–nadal)[edytuj | edytuj kod]

Janusz Józefowicz zdecydował się – mimo braku przystosowania do tak wielkich produkcji – na wystawianie Metra na deskach powołanego przez niego teatru Studio Buffo. Pierwszy spektakl w nowej lokalizacji odbył się 4 czerwca 1997 roku[4]. Mniejszy teatr spowodował wiele ograniczeń – zmiejszona liczba aktorów, uboższa scenografia, reżyseria światła oraz brak orkiestry akompaniującej na żywo.

22 października 1999 roku odbyła się premiera musicalu w Moskwie, a po pozytywnych recenzjach grano go także w Sankt Petersburgu. Z okazji 1000. spektaklu pod koniec 1999 roku zorganizowano jubileuszowy koncert „1000x Metro”, w którym udział wzięli wykonawcy z pierwszej obsady musicalu, aktorzy rosyjscy i amerykańscy. Koncert odbył się w Teatrze Dramatycznym w Warszawie[3].

W 2011 roku, z okazji 20-lecie Metra zorganizowano serię jubileuszowych przedstawień na deskach Teatru Dramatycznego[10]. W głównym przedstawieniu wystąpiła pierwsza obsada musicalu – m.in. Katarzyna Groniec, Michał Milowicz, Wojciech Dmochowski. Zorganizowanie jubileuszu w teatrze, gdzie miał on premierę przed laty dodatkowo umożliwiło twórcom ponowne wykorzystanie dodatkowych elementów dekoracji i sceny obrotowej[11]. W dalszym ciągu w przedstawieniach nie przewidziano orkiestry, co było powodem do odmowy udziału w jubileuszu jednej z gwiazd pierwszej obsady spektaklu, Edyty Górniak[12].

4 czerwca 2014 roku w teatrze Studio Buffo odbył się specjalny charytatywny spektakl – „Metro dla Alicji”, który pozwolił zebrać środki na leczenie jednej z aktorek pierwszej obsady musicalu, Alicji Borkowskiej. W spektaklu wystąpili aktorzy z oryginalnego składu tego spektaklu[13].

Do stycznia 2016 roku zagrano musical 1985 razy, a szacuje się, że obejrzało go ok. 2 milionów widzów, co jest ewenementem w Polsce[14].

30 stycznia 2016 roku musical obchodził swoje 25-lecie. Z tej okazji przewidziano jubileuszowe przedstawienie w Studiu Buffo[15] oraz kilka przedstawień wyjazdowych (m.in. w Poznaniu i Bydgoszczy)[16].

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza obsada[edytuj | edytuj kod]

w pozostałych rolach:

Zespół muzyczny[edytuj | edytuj kod]

Konsultanci[edytuj | edytuj kod]

Obecna obsada[edytuj | edytuj kod]

Wokaliści[edytuj | edytuj kod]

Monika Ambroziak, Magdalena Depczyk, Natalia Krakowiak, Natalia Srokocz, Natalia Kujawa, Maria Tyszkiewicz, Aleksandra Zawadzka, Krzysztof Rymszewicz, Jan Traczyk, Jerzy Grzechnik,Marcin Tyma, Artur Chamski, Mateusz Jakubiec, Martyna Jaskulska, Aleksandra Dzwigała.

Tancerze[edytuj | edytuj kod]

Dominika Gajduk, Katarzyna Granecka, Karolina Królikowska, Zuzanna Newbery, Aleksandra Popławska, Magdalena Zaklika, Ivan Belkov, Pavel Belkov, Błażej Ciszek, Jarosław Janikowski, Tomasz Krajewski, Andrzej Kubicki, Paweł Orłowski, Paweł Suski.

Twórcy[edytuj | edytuj kod]

Piosenki[edytuj | edytuj kod]

  • „Uwertura”
  • „Metro”
  • „Chcę być Kopciuszkiem”
  • „A ja nie”
  • „Szyba”
  • „Bluzwis”
  • „Życie”
  • „Wieża Babel”
  • „Hasła”
  • „Uciekali”
  • „Wszystko jedno czy słońce, czy deszcz”
  • „In God we trust”
  • „Pieniądze”
  • „Żyj na swój koszt”
  • „Brzdęk”
  • „Marzenia spełniły się”
  • „Szereg cyferek”
  • „Litania”
  • „Tylko w moich snach”
  • „Na strunach szyn”
  • „Oda do Torby”

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k Metro The Musical. Studio Buffo. [dostęp 2015-07-31].
  2. O Metrze: Metro The Musical. Studio Buffo. [dostęp 2016-01-30].
  3. a b Marcin Nowak: Program telewizyjny z okazji 1000 przedstawienia spektaklu „Metro”. youtube.com, 2013-06-26. [dostęp 2015-07-31].
  4. a b c d e f g Maciej Łukomski: Musical, który stał się legendą. life-style.info.pl. [dostęp 2016-01-30].
  5. Adam Cissowski: TYLKO U NAS „Marzenia nie sięgają tak daleko”. Gwiazdy pierwszego „Metra” w tvp.info. tvp.info, 2016-01-30. [dostęp 2016-01-30].
  6. PAP: Warszawa. „Metro” po 25 latach od premiery. e-teatr.pl. [dostęp 2016-01-30].
  7. Frank Rich: Review/Theater: Metro; A Hit in Warsaw Lands on Broadway. nytimes.com, 1992-04-17. [dostęp 2016-01-30].
  8. Maja Staniszewska: Metro na żywo – to było coś. gazeta.pl, 2011-01-26. [dostęp 2016-01-30].
  9. Musical Metro. ewejsciowki.pl. [dostęp 2016-01-30].
  10. bzato, asl: „Metro” ma 20 lat. tvp.info, 2011-01-30. [dostęp 2016-01-30].
  11. PAP: Musical „Metro” obchodzi 20-​lecie. Wirtualna Polska. [dostęp 2016-01-30].
  12. fakt/BZe: Górniak odmówiła Józefowiczowi! Jubileusz „Metra” bez Edyty!. Wirtualna Polska. [dostęp 2016-01-30].
  13. Musical Metro. Specjalny, charytatywny spektakl dla Alicji Borkowskiej. warszawa.naszemiasto.pl, 2014-05-30. [dostęp 2016-01-30].
  14. wj/lug/: 25 lat od premiery musicalu „Metro”. Polsat News, 2016-01-30. [dostęp 2016-01-30].
  15. PAP: 25. rocznica premiery musicalu „Metro”. interia.pl, 2016-01-27. [dostęp 2016-01-30].
  16. Musical Metro – ogólnopolska trasa z okazji 25-lecia musicalu!. musical-metro.pl. [dostęp 2016-01-30].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]