Olbierzowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Olbierzowice
Kościół pw. św. Wawrzyńca
Kościół pw. św. Wawrzyńca
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat sandomierski
Gmina Klimontów
Sołectwo Olbierzowice
Liczba ludności (2006) 190
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 27-640 Klimontów
Tablice rejestracyjne TSA
SIMC 0796140
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Olbierzowice
Olbierzowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Olbierzowice
Olbierzowice
Ziemia50°39′26″N 21°23′27″E/50,657222 21,390833

Olbierzowicewieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, w gminie Klimontów[1].

Wieś leżąca w powiecie sandomierskim województwa sandomierskiego wchodziła w XVII wieku w skład kompleksu klimontowsko-ossolińskiego dóbr Zbigniewa Ossolińskiego[2]. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie tarnobrzeskim.

Siedziba parafii pod wezwaniem św. Wawrzyńca.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi pochodzi według Jana Długosza od nazwiska dziedzica wsi z połowy XV wieku – Marcina Szitko Olbyerza.

Historyk Augustin Theiner w „Monumentach” wymienia w roku 1326 Augustyna, plebana w Olbierzowicach.

Długosz wymienia, że w połowie XV wieku we wsi istniał kościół drewniany pod wezwaniem św. Wawrzyńca. We wsi znajdowały się łany kmiece, folwarczne płacące dziesięcinę miejscowemu plebanowi, który również miał grunty orne i dwie łąki.

Wizytacja w końcu XVI wieku, biskupa Jerzego Radziwiłła wymienia kolatora Zbigniewa Ossolińskiego. Nie podaje natomiast nazwiska plebana[3].

Od połowy XVI wieku do 1620 roku wieś wraz z kościołem znajdowała się w rękach arian. W 1620 roku arian z Olbierzowic wypędził Jan Zbigniew Ossoliński wojewoda sandomierski, który nabył wieś od Strojnowskich w 1604 roku. W 1620 folwark wraz z kościołem został przekazany przez Jerzego Ossolińskiego, syna Jana Zbigniewa, w administrację dominikanów z klasztoru w Klimontowie. Przeorowie zarządzali parafią za pośrednictwem komendarza, który miał ogród, sadzawkę i jednego chałupnika”[3].

W 1731 roku dzierżawcą wsi był Jan Flottfedtt”[3].

W 1764 roku pleban Jan Woliński założył nowy cmentarz parafialny przy drodze w kierunku Pokrzywianki.

W 1827 roku wieś liczyła 16 domów i 74 mieszkańców[3].

W 1863 roku na miejscowym cmentarzu parafialnym w zbiorowej mogile pochowano 52 powstańców styczniowych poległych 21 października w bitwie pod Jurkowicami.

W 1864 roku został rozparcelowany przez władze rosyjskie folwark należący do klasztoru Dominikanów w Klimontowie. Grunt pofolwarczny podzielono na działki o powierzchni 3 mórg. Rozdano je weteranom, którzy przesłużyli 25 lat w armii rosyjskiej lub odznaczyli się w wojnie krymskiej[4].

W 1886 wieś liczyła 31 domów, 150 mieszkańców i 248 mórg ziemi. We wsi znajdowała się również szkoła początkowa ogólna oraz dom dla ubogich.

W 1905 roku oddano do użytku ceglany budynek szkolny. Według St. Chmielnickiego w 1929 roku była to szkoła 4 – klasowa[4].

W 1910 rozebrano stary modrzewiowy kościół drewniany. Kościół został rozebrany pod budowę nowego kościoła a drewno pozyskane z rozbiórki posłużyło na budowę domu dla wikariuszy[5]. Kamień węgielny pod nowy kościół poświęcił biskup sandomierski Marian Józef Ryx. Ten sam biskup dokonał poświęcenia nowego kościoła w 1913 roku.

W 1929 roku wieś liczyła 37 gospodarstw i 271 mieszkańców[4].

W 1959 nastąpiła elektryfikacja wsi.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Pomnik na placu przed kościołem parafialnym, upamiętniający powstańców styczniowych poległych w bitwie pod Jurkowicami, odsłonięty w 1930 roku.
  • Najstarsza część cmentarza parafialnego, wpisana do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.683 z 13.06.1988)[6].
  • Kościół parafialny pod wezwaniem św. Wawrzyńca z 1910 w stylu neogotyckim zaprojektowany przez architekta Stefana Szyllera, autora projektu gmachu Zachęty i budynków Uniwersytetu w Warszawie. Kościół należy do najwyższych w Polsce; wysokość wieży – 57 m.
  • Murowany budynek szkolny z 1905 r. na wzniesieniu przy placu naprzeciwko kościoła (opuszczony)[7].

Ludzie związani z Olbierzowicami[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-02-19].
  2. Dobra ziemskie Ossolińskich w pierwszej połowie XVII wieku, w: Folwark-wieś-latyfundium. Gospodarstwo wiejskie w Rzeczypospolitej w XVI-XVIII wieku, red. J. Muszyńska, Sz. Kazusek, J. Pielas, Kielce 2009, s. 103.
  3. a b c d Jan Wiśniewski „Dekanat sandomierski”, Wydawnictwo Jedność 2000r, s. 112, ​ISBN 83-7224-241-0​.
  4. a b c St. Chmielnicki, Olbierzowice i parafia Olbierzowice, Olbierzowice 1929, odbito w „Drukarni Nowoczesnej” w Sandomierzu.
  5. Olbierzowice. Kościół św. Wawrzyńca (pol.). Fotopolska. [dostęp 2018-05-31].
  6. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2018-06-30. s. 52. [dostęp 2016-01-11].
  7. Program Opieki Nad Zabytkami Gminy Klimontów na lata 2013-2016 (pol.). Gmina Klimontów, 2012. s. 46. [dostęp 2018-05-31].
  8. Być Alicją Majewską. tvn.pl, 11 maja 2008. [dostęp 2016-01-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sulimierski Filip (red. naczelny), Chlebowski Bronisław (red.), Walewski Władysław (red.): Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Nakładem Władysława Walewskiego. T. VII. Warszawa: Druk „WIEKU” Nowy-Świat Nr 61, 1886.