Olbierzowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Olbierzowice
Kościół pw. św. Wawrzyńca
Kościół pw. św. Wawrzyńca
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat sandomierski
Gmina Klimontów
Sołectwo Olbierzowice
Liczba ludności (2006) 190
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 27-640 Klimontów
Tablice rejestracyjne TSA
SIMC 0796140
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Olbierzowice
Olbierzowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Olbierzowice
Olbierzowice
Ziemia50°39′26″N 21°23′27″E/50,657222 21,390833

Olbierzowicewieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, w gminie Klimontów[1].

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie tarnobrzeskim.

Siedziba parafii pod wezwaniem św. Wawrzyńca.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi pochodzi według Jana Długosza od nazwiska dziedzica wsi z połowy XV wieku – Marcina Szitko Olbyerza.

Historyk Augustin Theiner w „Monumentach” wymienia w roku 1326 Augustyna, plebana w Olbierzowicach.

Długosz wymienia, że w połowie XV wieku we wsi istniał kościół drewniany pod wezwaniem św. Wawrzyńca. We wsi znajdowały się łany kmiece, folwarczne płacące dziesięcinę miejscowemu plebanowi, który również miał grunty orne i dwie łąki.

Wizytacja w końcu XVI wieku, biskupa Jerzego Radziwiłła wymienia kolatora Zbigniewa Ossolińskiego. Nie podaje natomiast nazwiska plebana[2].

Od połowy XVI wieku do 1620 roku wieś wraz z kościołem znajdowała się w rękach arian. W 1620 roku arian z Olbierzowic wypędził Jan Zbigniew Ossoliński wojewoda sandomierski, który nabył wieś od Strojnowskich w 1604 roku. W 1620 folwark wraz z kościołem został przekazany przez Jerzego Ossolińskiego, syna Jana Zbigniewa, w administrację dominikanów z klasztoru w Klimontowie. Przeorowie zarządzali parafią za pośrednictwem komendarza, który miał ogród, sadzawkę i jednego chałupnika”[2].

W 1731 roku dzierżawcą wsi był Jan Flottfedtt”[2].

W 1764 roku pleban Jan Woliński założył nowy cmentarz parafialny przy drodze w kierunku Pokrzywianki.

W 1827 roku wieś liczyła 16 domów i 74 mieszkańców[2].

W 1863 roku na miejscowym cmentarzu parafialnym w zbiorowej mogile pochowano 52 powstańców styczniowych poległych 21 października w bitwie pod Jurkowicami.

W 1864 roku został rozparcelowany przez władze rosyjskie folwark należący do klasztoru Dominikanów w Klimontowie. Grunt pofolwarczny podzielono na działki o powierzchni 3 mórg. Rozdano je weteranom, którzy przesłużyli 25 lat w armii rosyjskiej lub odznaczyli się w wojnie krymskiej[3].

W 1886 wieś liczyła 31 domów, 150 mieszkańców i 248 mórg ziemi. We wsi znajdowała się również szkoła początkowa ogólna oraz dom dla ubogich.

W 1905 roku oddano do użytku ceglany budynek szkolny. Według St. Chmielnickiego w 1929 roku była to szkoła 4 – klasowa[3].

W 1910 rozebrano stary kościół drewniany. Kościół został rozebrany pod budowę nowego kościoła. Kamień węgielny pod nowy kościół poświęcił biskup sandomierski Marian Józef Ryx. Ten sam biskup dokonał poświęcenia nowego kościoła w 1913 roku.

W 1929 roku wieś liczyła 37 gospodarstw i 271 mieszkańców[3].

W 1959 nastąpiła elektryfikacja wsi.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Pomnik na placu przed kościołem parafialnym, upamiętniający powstańców styczniowych poległych w bitwie pod Jurkowicami, odsłonięty w 1930 roku.
  • Najstarsza część cmentarza parafialnego, wpisana do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.683 z 13.06.1988)[4].
  • Kościół parafialny pod wezwaniem św. Wawrzyńca z 1910 w stylu neogotyckim zaprojektowany przez architekta Stefana Szyllera, autora projektu gmachu Zachęty i budynków Uniwersytetu w Warszawie. Kościół należy do najwyższych w Polsce; wysokość wieży – 57 m.
  • Opuszczony budynek szkolny z 1905 r. na wzniesieniu przy placu naprzeciwko kościoła.

Ludzie związani z Olbierzowicami[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-02-19].
  2. a b c d Jan Wiśniewski „Dekanat sandomierski”, Wydawnictwo Jedność 2000r, s. 112, ​ISBN 83-7224-241-0​.
  3. a b c St. Chmielnicki, Olbierzowice i parafia Olbierzowice, Olbierzowice 1929, odbito w „Drukarni Nowoczesnej” w Sandomierzu.
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 30 września 2017; 3 miesiące temu. [dostęp 2016-01-11]. s. 52.
  5. Być Alicją Majewską. tvn.pl, 11 maja 2008. [dostęp 2016-01-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sulimierski Filip (red. naczelny), Chlebowski Bronisław (red.), Walewski Władysław (red.): Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Nakładem Władysława Walewskiego. T. VII. Warszawa: Druk „WIEKU” Nowy-Świat Nr 61, 1886.