Ułanowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ułanowice
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat sandomierski
Gmina Klimontów
Sołectwo Ułanowice
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 27-640 Klimontów
Tablice rejestracyjne TSA
SIMC 0796341
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Ułanowice
Ułanowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ułanowice
Ułanowice
Ziemia50°39′48″N 21°22′38″E/50,663333 21,377222

Ułanowicewieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, w gminie Klimontów[1].

Parafia Olbierzowice.

Część wsi położona wzdłuż bezimiennego dopływu Koprzywianki jest na planowanym obszarze Natura 2000Ostoja Żyznów

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś w 1418 r. była własnością Stefana de Vlanouicze. O wsi pod nazwą „Wlyanowicze” wspominał również Jan Długosz w Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis (tom II, s. 347) napisanej w latach (1470-1480). Wieś w tym czasie była własnością szlachcica herbu Syrokomla z której płacił dziesięcinę plebanowi w Olbierzowicach. Długosz pisze, że we wsi byli również chłopi mający łany kmiece oraz zagrodnicy. Istniała również karczma.

Według regestru poborowego z 1578 roku z wsi „Ulanowicze” podatki płacili:

  • Fryderyk Mozgawa za 2 osadników, 1 łanu, 3 zagrodników z rolą, 2 komorników;
  • Jan Mozgawa za 1 osadnika, 1/2 łanu, 5 zagrodników z rolą, 2 komorników;
  • Ulanowscy zwani Tuczkowie za 1/2 łana;
  • J. Ulanowski Gembka za 1/2 łana oraz 1 biednego.

Od połowy XVI wieku do początków XVII wieku wieś znajdowała się w rękach arian[2].

W 1629 roku podatki z wsi płacili:

W okresie Rzeczypospolitej Obojga Narodów (I Rzeczpospolita) wieś do 1795 r. wchodziła w skład powiatu sandomierskiego w województwie sandomierskim.

Po III rozbiorze wieś znajduje się najpierw (lata 1795-1803) w cyrkule sandomierskim w prowincji Nowa Galicja Cesarstwa Austiackiego, a następnie (lata (1803-1809) w cyrkule kieleckim.

W latach (1810-1815) wieś znajdowała się (?) zgromadzeniu gminnym w powiecie sandomierskim, departament radomski Księstwa Warszawskiego.

Po roku 1815 wieś dalej w składzie powiatu sandomierskiego w Obwodzie sandomierskim wchodzi w skład województwa sandomierskiego w Królestwie Polskim będącym w unii personalnej z Cesarstwem Rosyjskim.

W 1827 r. wieś liczyła 17 domów i 121 mórg.

Po reformie administracji Królestwa Polskiego w 1837 wieś wchodzi w skład nowo utworzonego Okręgu sandomierskiego w powiecie sandomierskim w guberni sandomierskiej.

Po kolejnej reformie w 1844 wieś znajduje się w gminie Górki, następnie dalej w Okręgu sandomierskim w powiecie sandomierskim w nowej guberni radomskiej. Stan ten trwał, aż do 1915 r.

W 1885 roku folwark Ułanowice obejmował 573 morgi, w tym: 346 mórg gruntów ornych i ogrodów, 51 mórg łąk, 44 morgi pastwisk, 116 mórg lasu, 16 mórg nieużytków. Składał się z 11 budynków drewnianych, w tym starego modrzewiowego dworu. W folwarku była również gorzelnia. Wieś Ułanowice zamieszkiwało 24 osadników gospodarujących na 132 morgach.

W okresie I wojny światowej po porażkach armii rosyjskiej, wieś w latach (1915-1918) znajduje się na obszarze okupowanym przez Cesarstwo Austro-Węgierskie zwanym Generalnym Gubernatorstwem Lubelskim.

Po odzyskaniu niepodległości w II Rzeczypospolitej wieś wchodzi w skład gminy Jurkowice w powiecie sandomierskim w województwie kieleckim. Według spisu z 1921 roku liczba ludności wynosiła: – folwark Ułanowice – 5 domów i 109 mieszkańców, w tym 15 wyznania mojżeszowego, – wieś Ułanowice – 22 domy i 171 mieszkańców[4].

Po przegranej kampanii wrześniowej w 1939 r. wieś w latach 1939-1944 znalazła się pod okupacją III Rzeszy w utworzonym Generalnym Gubernatorstwie w Dystrykcie radomskim w powiecie opatowskim. 1 marca 1943 wieś liczyła 331 mieszkańców[5].

W 1944 r. ostatnim właściciel majątku Ułanowice, Stefan Chajęcki zostaje zmuszony do opuszczenia Ułanowic. Majątek przez nową władzę został rozparcelowany pomiędzy dawnych chłopów folwarcznych z majątku Ułanowice.

W czasie walk na przyczółku sandomiersko-baranowskim w 1944 r., wieś ucierpiała w znacznym stopniu. Spaleniu uległ dwór, gorzelnia, część folwarku oraz znaczna część wsi.

W PRL wieś, w składzie gminy Jurkowice, ponownie znalazła się w powiecie sandomierskim w województwie kieleckim. Reforma z 1954 r. umieściła ją w gromadzie Jurkowice. Po kolejnej reformie w 1973 r. znalazła się w gminie Klimontów, zaś w 1975 r. wraz z gminą Klimontów – w nowo utworzonym województwie tarnobrzeskim.

W III Rzeczypospolitej po kolejnej reformie w 1998 r. wieś wraz z gminą Klimontów jeszcze raz znalazła się w powiecie sandomierskim, w województwie świętokrzyskim.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-02-19].
  2. St. Chmielnicki, Olbierzowice i parafia Olbierzowice, Olbierzowice 1929, odbito w „Drukarni Nowoczesnej” w Sandomierzu.
  3. Zbigniew Anusik „Własność ziemska w powiecie sandomierskim w roku 1629”, Przegląd Nauk Historycznych 2012, R. XI, NR 2, s. 72.
  4. Wacław Skarbimir Laskowski „Słownik krajoznawczy powiatu sandomierskiego”' Sandomierz 1929, s. 63.
  5. Jerzy Władysław Więckowski, red. naukowa Alina Fitowa „Podobwód Armii Krajowej Klimontów „CZEREMCHA” (zarys dziejów)”, PHU SzostakDruk, Staszowskie Towarzystwo Kulturalne, Wydanie I, Kraków 2009, s. 38.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marek Derwich: Materiały do słownika historyczno – geograficznego dóbr i dochodów dzisięcinnych benedyktyńskiego opactwa św. Krzyża na Łysej Górze do 1819. Wrocław: Pracownia Badań nad Dziejami Zakonów i Kongregacji Kościelnych (LARHCOR) w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego i SILESIA s. c., 2000.
  • Sulimierski Filip (red. naczelny), Chlebowski Bronisław (red.), Krzywicki Józef (współudział): Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Nakładem Władysława Walewskiego do końca tomu X. Od tomu XI, z zasiłku Kasy pomocy dla osób pracujących na polu naukowem imienia D-ra Mianowskiego. Warszawa: Skład główny w Księgarni Gebethnera i Wolffa, Druk „WIEKU” Nowy-Świat Nr 61, 1902.