Stefan Pawlikowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stefan Pawlikowski
pułkownik pilot pułkownik pilot
Data i miejsce urodzenia 11 października 1896
Kozłów
Data i miejsce śmierci 15 maja 1943
poległ nad Francją
Przebieg służby
Lata służby 1916-1943
Stanowiska dowódca 1 Pułku Lotniczego, dowódca Brygady Pościgowej, oficer łącznikowy przy Dowództwie Lotnictwa Myśliwskiego Królewskich Sił Powietrznych
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa
Odznaczenia
PilotPolowy.jpg
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja) Order Imperium Brytyjskiego od 1936 (wojskowy)

Stefan Pawlikowski (ur. 11 października 1896 w Kozłowie, poległ 15 maja 1943 we Francji) – pułkownik pilot Wojska Polskiego, pośmiertnie awansowany na generała brygady.

Życiorys[edytuj]

Młodość i I wojna światowa[edytuj]

Uczył się w Wilnie, a maturę uzyskał w 1915 w Moskwie. Podczas I wojny światowej, w sierpniu 1916 został powołany do armii rosyjskiej i skierowany do lotnictwa. 1 lutego 1917 ukończył Szkołę Pilotów w Moskwie, po czym został wysłany do Wyższej Szkoły Pilotów w Pau we Francji. W związku ze zmienioną sytuacją polityczną nie wrócił już do Rosji, natomiast od 1 lipca 1918 został przydzielony do francuskiej 96. eskadry Spadów (Spa 96), latającej na myśliwcach SPAD XIII i zajmującej się w tym czasie m.in. zwalczaniem niemieckich balonów obserwacyjnych. Otrzymał stopień oficerski adiutant. Niektóre źródła podają, że odniósł w tym okresie zwycięstwa powietrzne, jednakże brak jest ich potwierdzenia w danych francuskich. W listopadzie 1918 przeszedł w stopniu podporucznika do Armii Polskiej we Francji gen. Hallera.

Wojna polsko-bolszewicka[edytuj]

W maju 1919 powrócił wraz z armią do Polski jako pilot eskadry Br.59, latającej na samolotach rozpoznawczych Breguet 14. Początkowo służył jako oblatywacz w Centralnych Warsztatach Lotniczych, a od kwietnia 1920 latał bojowo podczas wojny polsko-radzieckiej jako pilot 19. Eskadry Myśliwskiej, na myśliwcach SPAD VII, między innymi walcząc nad Berezyną w okolicach Borysowa z samolotami radzieckimi eskadry Szyrinkina. 17 i 22 maja zestrzelił dwa balony obserwacyjne. Podczas wojny zestrzelił również samolot. Wysłany został do Włoch, skąd miał sprowadzić egzemplarz wzorcowy myśliwca Ansaldo A.1 Balilla, lecz na skutek niesprawności silnika zawrócił z trasy.

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj]

Po wojnie służył w 1 Pułku Lotniczym w Warszawie, w stopniu porucznika, następnie kapitana, dowodząc 111 Eskadrą Myśliwską. Od października 1921 do marca 1922 latał jako cywilny pilot komunikacyjny na trasie Warszawa – Paryż. Uczestniczył także w rajdach lotniczych. We wrześniu 1922 zajął pierwsze miejsce z nawigatorem kpt. Wojtarowiczem w pierwszych polskich zawodach lotniczych – I Krajowym Locie Okrężnym na samolocie Breguet 14. Brał udział w grupowym przelocie nad Alpami samolotami Potez XV w 1924 roku. W 1926 został dowódcą dywizjonu liniowego i eskadry szkolnej w 2 Pułku Lotniczym w Krakowie. Na początku lipca 1926 został aresztowany i osadzony w więzieniu wojskowym przy ul. Dzikiej w Warszawie pod zarzutem zastrzelenia szofera Henryka Stróżka na warszawskim komisariacie X, do którego miało dojść podczas zgłoszenia sprawy na policję przez poszkodowanego, po tym jak na ulicy wywiązała się sprzeczka pomiędzy nim prowadzącym taksówkę, a przechodzącymi przez jezdnię oficerami-lotnikami, w tym kpt. Pawlikowskim[1][2][3]. W lipcu 1929 został dowódcą III dywizjonu myśliwskiego 3 Pułku Lotniczego w Poznaniu. W 1933 kierował polską ekipą na pokazach lotniczych w Bukareszcie. W kwietniu 1934 powrócił do 1 Pułku Lotniczego jako zastępca dowódcy pułku, w stopniu podpułkownika. Od lipca 1938 był dowódcą pułku. W 1939 awansował na pułkownika.

II wojna światowa[edytuj]

Po ogłoszeniu mobilizacji, przed wybuchem II wojny światowej, został wyznaczony dowódcą Brygady Pościgowej, współorganizując system informowania o atakach lotnictwa niemieckiego oparty na posterunkach obserwacyjnych. Po kampanii wrześniowej przedostał się do Francji, gdzie został komendantem Centrum Szkolenia Lotniczego w polskiej bazie Lyon-Bron. Organizował tam polskie jednostki myśliwskie. Po klęsce Francji przedostał się pod koniec czerwca 1940 do Wielkiej Brytanii. Początkowo został komendantem Centrum Wyszkolenia Lotniczego w Blackpool, a od 6 listopada 1941 był polskim oficerem łącznikowym w brytyjskim dowództwie lotnictwa myśliwskiego (RAF Fighter Command), pełniąc faktycznie funkcję dowódcy polskiego lotnictwa myśliwskiego i uzyskując brytyjski stopień Group Captain. Podobnie jak nieco starszy gen. inż. Ludomił Rayski był wyjątkowym przypadkiem pilota biorącego udział w walkach na obszarach obu wojen światowych.

Poległ 15 maja 1943, biorąc udział ochotniczo w locie bojowym 315 Dywizjonu Myśliwskiego Dęblińskiego nad Francją na myśliwcu Spitfire Mk.IX, zestrzelony przez kpt. Ericha Rudorffera z jednostki II./JG 2, na myśliwcu Fw 190. Został pochowany w Meandaines w Normandii. Zestrzelił dwa balony i 1 samolot.

Naczelny Wódz gen. broni Władysław Anders mianował go pośmiertnie generałem brygady ze starszeństwem z 1 stycznia 1964 roku.

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]