Świniarsko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Świniarsko
Kościół parafialny w Świniarsku
Kościół parafialny w Świniarsku
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowosądecki
Gmina Chełmiec
Liczba ludności (2010) 2900
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 33-395
Tablice rejestracyjne KNS
SIMC 0421078
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Świniarsko
Świniarsko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Świniarsko
Świniarsko
Ziemia 49°36′18″N 20°39′12″E/49,605000 20,653333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Świniarskowieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Chełmiec. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Wieś liczy 1639 mieszkańców (stan na 30 czerwca 2004). Do końca 2009 częścią Świniarska była Mała Wieś, obecnie osobna miejscowość.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Świniarsko leży w Kotlinie Sądeckiej, na lewym brzegu Dunajca, u ujścia potoku Niskówka[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1225, kiedy to papież Honoriusz III potwierdził dokument biskupa krakowskiego Wincentego, mówiący o nadaniu dziesięciny ze Świniarska, klasztorowi w Miechowie. W 1257 wieś została zapisana Kindze przez jej męża Bolesława Wstydliwego. W tym okresie musiał nastąpić podział Świniarska na dwie części Świniarsko Major (Świniarsko Duże, Większe, Wielkie) oraz Świniarsko Minor (Świniarsko Małe – dzisiejsza Mała Wieś). W tym czasie w niewyjaśnionych okolicznościach Świniarsko Większe znajdowało się w rękach scholastyka, a później kanonika krakowskiego Wysza, który w swoim testamencie z 1280 zapisał Świniarsko oraz należącą do niego Muszynę biskupstwu krakowskiemu. Akt ten zakwestionowała jego bratanica Bogusława wraz ze swym mężem Mironiegiem, zgłaszając swe prawa do Świniarska. Spór rozstrzygnął się w 1288, kiedy zawarty został układ z biskupem krakowskim Pawłem z Przemankowa, zatwierdzony przez Leszka Czarnego. Od tego momentu wieś należała do biskupów krakowskich.

Świniarsko Mniejsze w 1280 przeszło na własność klasztoru klarysek starosądeckich, co potwierdził papież Marcin V bullą z 5 lipca 1283. W 1655 tutejsi chłopi, wchodząc w skład oddziału starosty Konstantego Lubomirskiego, przyczynili się do oswobodzenia Nowego Sącza z rąk szwedzkich.

7 września 1939 wieś została zajęta przez wojska niemieckie. Wówczas doszło do walk z oddziałami polskimi, w wyniku których, zginął niemiecki oficer. W odwecie Niemcy rozstrzelali 18 mieszkańców i spalili 26 gospodarstw. Była to pierwsza wieś spacyfikowana na ziemi sądeckiej. W czasie II wojny światowej Świniarsko było wsią karną. W styczniu 1945 Armia Czerwona stoczyła walkę z Niemcami, w której Świniarsko zostało częściowo spalone. 21 września 1986 na pamiątkę męczeństwa mieszkańców wsi, Świniarsko zostało odznaczone Krzyżem Grunwaldu III klasy.

Od 1947 działa piłkarski Ludowy Klub Sportowy Świniarsko, który w sezonie 2005/2006 powrócił do nowosądeckiej klasy okręgowej.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Stary kościół został przeniesiony w 1958 ze Stadeł. Wzniesiony w 1786 przez starosądeckie klaryski. Pod koniec XVIII wieku zamieniono go na zbór ewangelicki, w czasie rozbiorów służył mieszkającym tu niemieckim osadnikom. 10 maja 2003 część kościoła zniszczył pożar wywołany przez uderzenie pioruna.

Jest to budowla drewniana, konstrukcji zrębowej, z wieżą na słup. Nakrycie wieży namiotowe z ciężką latarnią o cebulastym hełmie. Kościół posiada dwie kondygnacje okien w kształcie leżących prostokątów. Wewnątrz kościoła znajduje się renesansowy ołtarz z XVI-XVII wieku, ambona z końca XVIII wieku i chrzcielnica o tradycjach barokowych z końca XVIII wieku. Obok kościoła znajduje się murowana kapliczka z 1676, o dwóch kondygnacjach, z których górna jest w formie arkady. W arkadzie znajduje się barokowy posąg Chrystusa. Z kapliczką związana jest legenda o Świniarze.

Przypisy