1 Pułk Pancerny (PSZ)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pułku 10 BKPanc PSZ na Zachodzie. Zobacz też: 1 Pułk Czołgów - inne pułki pancerne z numerem 1.
1 Pułk Pancerny
Znak pancerny.svg
1ppan psz 1.png
Znak pancerny i proporczyk pułku
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1942
Rozformowanie 1947
Tradycje
Święto 19 sierpnia
Nadanie sztandaru 3 marca 1946
Organizacja
Podporządkowanie 1 Dywizja Pancerna (PSZ)
Rodzaj wojsk Broń pancerna
Walki pułku
Szlak bojowy pułku
Szlak bojowy pułku
Tablica rozpoznawcza pojazdów WP

1 Pułk Pancerny - jednostka pancerna Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Powstał 13 sierpnia 1942 w wyniku przeformowania 65 batalionu czołgów z 16 Brygady Czołgów. Nawiązywał do 1 Batalion Czołgów tworzonego w listopadzie, a zorganizowanego 2 grudnia 1939 w Campebec (Bretania).

Początkowo był jednostką 16 Brygady Pancernej. Walczył jednak w składzie 10 Brygady Kawalerii Pancernej z 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka.

Swoje święto obchodził 19 sierpnia, w rocznicę bitwy w Normandii o wzgórze 262 (Maczugę).

Dowódcy[edytuj | edytuj kod]

Również dowódcy batalionu z Francji i Szkocji

Skład etatowy w 1944[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo[a]

  • pluton rozpoznawczy
  • trzy szwadrony liniowe[b]
    • pięć plutonów czołgów

Pułk posiadał :

  • oficerów - 34
  • szeregowych - 596

Sprzęt:

  • czołgi średnie - 52
  • czołgi lekkie – 11

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

POL Sztandar 1 PPan PSZ Strona Lewa.svg

Sztandar

Sztandar ufundowany został przez społeczeństwo belgijskiego miasta Sint-Niklaas Waas i wręczony 3 marca 1946. Wykonano go w Belgii wg projektu kpr. Tadeusza Głębockiego z 2 Pułku Pancernego. 17 września 1967 sztandar udekorowany został orderem Virtuti Militari V klasy.

Na lewej stronie płatu sztandaru[1]:

  • w prawym górnym rogu na tarczy - odznaka pamiątkowa
  • w lewym górnym rogu - herb miasta Sint Niklaas Waas
  • w prawym dolnym rogu - tarcza bez emblematu
  • w lewym dolnym rogu - tarcza bez emblematu
  • na górnym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: "Francja 1940, Francja 1944, Belgia 1944"
  • na lewym ramieniu napis: "Holandia 1944-45"
  • na prawym ramieniu napis: "Niemcy 1945".

Strony prawe wszystkich sztandarów oddziałów 1 Dywizji Pancernej były jednakowe, według wzoru obowiązującego w PSZ. W czterech rogach na tarczach umieszczona jest cyfra 1. Widnieje ona również na przedniej ścianie podstawy orła.

Obecnie sztandar eksponowany jest w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie[2].

Odznaka pułku

Odznaka pamiątkowa
Zatwierdzona Dz. Rozk. NW nr 4, poz. 42 z 10 października 1943 roku Odznaka[3] w kształcie krzyża, na który nałożona jest sylwetka czołgu Crusader widzianego z boku. Na czołgu wytłoczony numer 1. Wykonana w białym metalu, mocowana gładką nakrętką. Wymiary: 41x41 mm[4].

Odznaka honorowa
Na lewym ramieniu pleciony sznur pomarańczowy[5].

Odznaka specjalna:
Obywatele Saint Nicolas uhonorowali pułk odznaką specjalną w postaci herbu tego miasta[6]. Zezwolenie na noszenie jej wydał szef Sztabu Głównego pismem z 20 listopada 1945 roku. Na jasnoniebieskiej tarczy znajdowała się postać św. Mikołaja w infule z pastorałem koloru przyciemnionego złota, a w górnej części tarczy fragment złotej korony na tle koloru khaki[6].. Odznaka mogła być noszona na prawym rękawie kurtki i płaszcza 4 cm poniżej naszywki „Poland"[6].

Proporczyk pułku

Proporczyk pułku

Proporczyk kroju kawaleryjskiego czarno-pomarańczowe z amarantowym (w rzeczywistości pąsowym) paskiem przez środek[7].

Uwagi

  1. w Dowództwie 4 czołgi plutonu dowództwa oraz 11 czołgów lekkich Stuart i scout - carów
  2. W każdym szwadronie 16 czołgów średnich Sherman

Przypisy

  1. Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918 - 1947. s. 258-271
  2. Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. s. 122.
  3. Zatwierdzona Dziennik Rozkazów Naczelnego Wodza nr 4, poz. 42 z 10 października 1943 roku
  4. Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945 : Wojsko Polskie 1918-1939, Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. s. 464.
  5. Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945 : barwa i broń. s. 216.
  6. 6,0 6,1 6,2 Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. s. 100.
  7. Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918-1947. s. 169.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Witold Biegański: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie : formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1967.
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945 : barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984. ISBN 83-223-2055-8.
  • Tadeusz Antoni Wysocki: 1 Polska Dywizja Pancerna 1939-1947 : geneza i dzieje. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08219-7.
  • Bohdan Królikowski: Kres ułańskiej epopei : szkice do dziejów kawalerii rozpoznawczej i pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1947. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2007. ISBN 83-7306-332-3.
  • Jan Partyka, Odznaki i oznaki PSZ na Zachodzie 1939-1946. Wojska Lądowe. Rzeszów 1997
  • Zdzisław. Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945 : Wojsko Polskie 1918-1939, Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Wojsko Polskie 1939-1945 - Barwa i broń. Warszawa: 1984. ISBN 8322320558.
  • Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Wydawnictwo Bellona, 1990. ISBN 83-11-07825-4.
  • Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918-1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddz. Broni Pancernej, 1971.